چشم‌پوشی بنیادی در بورس تهران

ایران اکونومیست- همزمان با افت بی‌پایان نماگرهای بورسی، خروج سرمایه‌ها نیز ادامه دارد.

کد خبر: ۴۰۱۶۴۱

تاریخ: ۲۷ دی ۱۴۰۰ - ۱۱:۵۸

اما آنچه بیشتر خودنمایی می‌کند، تعمیق رکود و عدم توجه بورس‌بازان به محرک‌های قوی بنیادی است. جایی که همزمان با رشد قیمت‌های جهانی، تهدید سودآوری شرکت‌ها از جانب دلار از احتمال کمی برخوردار است و نسبت قیمت به درآمد پیشرو نیز به سطح دو سال گذشته عقب‌نشینی کرده، اما باز هم خریداری در بازار مشاهده نمی‌شود.
چشم‌پوشی بنیادی در بورس تهران

نماگر اصلی تالار شیشه ای در دومی روز کاری هفته نیز به افت ادامه داد و با کاهش ارتفاع ۸۸/ ۰ درصدی تا محدوده یک‌میلیون و ۳۱۰‌هزار واحد عقب نشست. سرمایه های حقیقی نیز در این روز فرار را به قرار ترجیح دادند و شاهد خالص فروش ۲۶۰‌میلیارد تومانی سهامداران خرد در روزی بودیم که ۸۱‌درصد از نمادهای فعال بورسی در محدوده قرمز تابلو دادوستد شدند. همه این آمار منفی در حالی رقم خورد که قیمت دلار آزاد روز یکشنبه با افزایش تعداد خریداران رو به افزایش گذاشت و متغیرهای جهانی نیز نوید رشد سودآوری شرکت‌های کامودیتی محور را می دادند. اما بورس بازان بدون توجه به محرک های بنیادی دست از فروش سهامی که به گفته کارشناسان عموما در محدوده ارزندگی قرار گرفته اند، برنمی دارند.
نگاهی به پشتوانه های بنیادی بورس

همان‌طور که اشاره شد روز گذشته نرخ دلار در بازار آزاد مسیری صعودی را در پیش گرفت و همزمان با آن شاهد افزایش هر چند اندک قیمت ارز در سامانه نیما بودیم. در این میان کارشناسان اقتصادی معتقدند رفتار دلار در روزهای اخیر نشان داده که اسکناس آمریکایی در حال ایجاد کف حمایتی ۲۷‌هزار تومان است و به نظر می‌رسد حتی در صورت حصول توافق هسته ای و احیای برجام، احتمال ریزش شدید قیمت دلار وجود ندارد. در این میان نرخ‌های حدود ۲۴هزار تومانی در سامانه نیما و ۲۳‌هزار تومان در نظر گرفته شده در لایحه بودجه سال آتی، خود کفی محکم برای نزول دلار ایجاد کرده اند و سطوح بالاتر از این مقادیر برای شرکت‌های بورسی به معنای رشد سودآوری خواهد بود و از این منظر جایی برای نگرانی دیده نمی‌شود.

در بازارهای جهانی نیز قیمت‌ها به پشتوانه های بنیادی قوی برای شرکت‌های کامودیتی محور اشاره می‌کنند. جایی که هر تن مس نزدیک به ۱۰‌هزار دلار دادوستد می‌شود و بهای هر بشکه نفت نیز از مرز ۸۰ دلار عبور کرده و به رشد ادامه می‌دهد. در میان متغیرهای اقتصادی نیز نگرانی مربوط به افزایش نرخ سود در بازار بدهی تا حدودی مرتفع شده و نرخ سود اسناد خزانه اسلامی در مرز ورود به کانال ۲۲‌درصد قرار دارد و نرخ بهره بین بانکی نیز از ۸۵/ ۲۰درصد به ۵/ ۲۰ درصد کاهش داشته است. اما در بورس خبری از خریدار نیست و در مقابل هر روز پول بیشتری از گردونه معاملات سهام خارج می‌شود.
بازگشت عیار ارزندگی به میانه ۹۸

جدیدترین برآوردها از نسبت قیمت به درآمد پیشروی بازار سهام (بر اساس گزارش اجماع تحلیلگران) در هفته ای که گذشت نشان از ثبت رقم ۶/ ۵ واحدی دارد که کمترین میزان از دی ماه سال ۹۸ به شمار می‌رود. یعنی درست پیش از زمانی که رالی صعودی قیمت‌ها در بورس تهران آغاز شد. به این ترتیب بعد از ۲ سال، نسبت قیمت به درآمد به اعداد کمتر از ۶ مرتبه رسیده است و در قیاس با روزهای اوج قیمت سهام در مرداد ۹۹، ۷۵‌درصد تعدیل شده است.

در گزارش هفتگی تحلیلگران آمده برخی از کارشناسان با درنظر گرفتن نگاهی بدبینانه انتظار P/ E کمتر از ۴ واحد یعنی مشابه ماه های انتهایی سال ۹۶ را برای بازار سهام دارند اما اکثر کارشناسان، سطوح فعلی را فرصتی مناسب برای سرمایه‌گذاری قلمداد می‌کنند. نکته جالب تر آنکه شاهد همگرایی نسبت قیمت به درآمد پیشرو در گروه های بزرگ و کوچک بازار هستیم.

مرداد ۹۹، شرکت‌های بزرگ بازار سهام، نسبت قیمت به درآمد ۵/ ۲۰ واحدی را در اختیار داشتند اما P/ E سهام کوچک به ۳۲ مرتبه رسیده بود. در حال حاضر اما همگرا شدن این نسبت در دو گروه مورد بررسی نشان از تعدیل بیشتر قیمت‌ها در میان کوچک‌ترها دارد که شاید به دلیل حمایت های بیشتر از سهام بزرگ که شاخص ساز هستند، باشد. به هر روی به نظر می‌رسد قیمت سهام به حدی جذاب شده که نبود خریدار در بازار، عجیب است.
نزول گردش پولی در تالار شیشه ای

۱۲ روز کاری پیاپی است که ارزش معاملات خرد سهام در بورس تهران در سطوح کمتر از ۲هزار‌میلیارد تومان قرار دارد. روز گذشته نیز این متغیر، عدد ۱۵۲۷‌میلیارد تومان را نشان داد تا هر روز بر میزان رکود دادوستدها در تالار شیشه ای افزوده شود. زمانی به عمق مشکل می‌توان پی برد که نگاهی به گردش پولی در بورس تهران طی روزهای گذشته بیندازیم.

بررسی ها نشان می‌دهد نسبت گردش پولی سالانه در این برش زمانی (۸ تا ۲۶دی ۱۴۰۰) به ۴/ ۷ درصد نزول کرده است. در طول عمر بورس تهران نیز (در صورتی که کل معاملات یک سال را در نظر بگیریم، نه برش های زمانی چند روزه) گردش پولی در چنین سطوحی قرار نداشت. گفتنی است نسبت گردش نقدینگی (turnover ratio) یکی از معروف ترین نسبت های نشان‌دهنده میزان نقدشوندگی در بازارهاست، نسبتی که توضیح دهنده توانایی بازار در جذب معاملات بزرگ بدون ایجاد نوسان شدید در قیمت‌هاست. این نسبت را می‌توان با تقسیم جمع ارزش معاملات یک بازار بر متوسط ارزش کل آن بازار در یک دوره زمانی خاص محاسبه کرد که برای مقایسه متغیر مزبور در بازه های زمانی مختلف که تعداد روزهای کاری متفاوت است، نسبت گردش پولی در مقیاس سالانه محاسبه شده است.

تفسیر نسبت گردش نقدینگی از این قرار است که چنانچه این رقم ۱۰۰‌درصد باشد، یعنی در بازه مشخص مورد بررسی، تمامی سهام معامله شده در بازار حداقل یک بار دست به دست شده اند. آمارها نشان می‌دهد نسبت گردش نقدینگی در بورس های جهانی حدود ۱۰۰‌درصد یا بیشتر است. جالب است بدانید این نسبت در روزهای اوج سال ۹۹ به ۶۴‌درصد رسیده بود و در برش های زمانی مختلف بعد از شروع ریزش قیمت‌ها در بورس تهران، چنین سطح پایینی از نقدشوندگی در تالار شیشه ای مشاهده نشده بود. با این حال آنچه مشخص است رشد این نسبت در روزهای صعودی سال ۹۹ نیز بیش از آنکه نشانی از کارآیی بالای بازار سهام در سطوح جهانی داشته باشد، انتظارات تورمی فعالان اقتصادی را نشان می داد. در حال حاضر اما بخشی از کاهش آن را می‌توان به تغییر جهت انتظارات ارتباط داد و بخش دیگر را محصول یک بازار ناکارآ دانست.
بورس یکشنبه از دریچه آمار

در روزی که شاخص کل بورس تهران با افت ۸۸/ ۰ ‌درصدی مواجه شد، از ۳۴۵ نماد معامله شده، قیمت پایانی ۵۵ سهم (۱۶‌درصد) مثبت بود و در مقابل ۲۷۸ سهم (۸۱‌درصد) در سطوح منفی دادوستد شدند. در این بازار ۱۰ نماد (۳‌درصد) صف خریدی به ارزش ۲۲‌میلیارد تومان تشکیل دادند. اما در مقابل شاهد شکل گیری صف فروش در ۲۷ نماد بورسی (۸‌درصد) به ارزش ۸۸‌میلیارد تومان بودیم.

در فرابورس ایران اما در روزی که آیفکس کاهش ۶۴/ ۰ درصدی را ثبت کرد، ۱۴۲ نماد معامله شدند که در این میان قیمت ۱۹ سهم (۱۳‌درصد) مثبت و ۱۱۸ سهم (۸۳‌درصد) منفی بود. در این بازار ۵ نماد (۴‌درصد) صف خریدی به ۸‌میلیارد تومان تشکیل دادند و در مقابل شاهد شکل گیری صف فروش در ۱۲ نماد فرابورسی (۸‌درصد) به ارزش ۹‌میلیارد تومان بودیم.

بازار پایه نیز دیروز میزبان دادوستد ۱۳۷ نماد بود. در این میان ۳۷ سهم (۲۷‌درصد) مثبت ماندند و در مقابل شاهد ۸۸ سهم (۶۴‌درصد) در محدوده منفی بودیم. در این بازار نیز ۲۵ نماد (۱۸‌درصد) صف خریدی به ارزش ۶۱‌میلیارد تومان شکل دادند و صف فروش در این بازار به ۶۱ نماد (۴۵‌درصد) با ارزشی بالغ بر ۱۹۳‌میلیارد تومان اختصاص پیدا کرد.

همزمان با افت ۸۸/ ۰ ‌درصدی شاخص کل، نماگر هم وزن کاهشی ۰۶/ ۱ درصدی را تجربه کرد که حاکی از فشار فروش بیشتر در سهام گروه‌های با ارزش بازار پایین تر داشت. در این میان بیشترین فشار بر شاخص کل بورس تهران از جانب نماد معاملاتی شرکت‌های پتروشیمی پردیس، ملی صنایع مس ایران، گسترش نفت و گاز پارسیان، معدنی و صنعتی چادرملو و سرمایه‌گذاری غدیر وارد شد و گروه های محصولات شیمیایی و خودرو در صدر برترین گروه های بازار سهام از منظر ارزش معاملات جای گرفتند. در میان خبرهای مرتبط با بازار سرمایه، روز گذشته میثم فدایی پس از یک ماه فعالیت در شرکت فرابورس ایران با سمت سرپرست، رسما به عنوان مدیرعامل این شرکت منصوب شد.
همگام با بازیگران بورسی

معاملات روز یکشنبه بورس تهران در حالی پایان یافت که شاهد جابه جایی سهامی به ارزش ۲۵۹‌میلیارد و ۸۷۴‌میلیون تومان در مسیر حقیقی به حقوقی بودیم. حالا ۱۷ روز متوالی است که سرمایه های خرد مسیر خروج از گردونه معاملات سهام را برگزیده اند. نگاهی به عملکرد بازیگران بورسی در میان صنایع فعال این بازار نشان از ورود سرمایه های حقیقی به ۹ صنعت در کنار خروج این دسته از معامله گران از ۲۹ گروه معاملاتی دارد.

در این راستا بیشترین خالص فروش حقیقی ها به میزان ۵۳‌میلیارد و ۲۲۰‌میلیون تومان در زیرمجموعه های گروه محصولات شیمیایی رقم خورد و پس از آن فلزی ها شاهد انتقال سهامی به ارزش ۳۹‌میلیارد و ۸۳۰ میلیون تومان در مسیر حقیقی به حقوقی بودند. پالایشی ها نیز شرایط مشابهی را تجربه کردند و حقیقی ها مالکیت حدود ۳۰‌میلیارد تومان از سهام خود در این گروه را به دست سهامداران عمده سپردند.

در ادامه نوبت به دو گروه بزرگ ریالی یعنی بانک‌ها و خودروسازان رسید تا در مجموع با انتقال سهامی به ارزش ۳۳‌میلیارد و ۱۶۵‌میلیون تومان از سبد سهامداران خرد به پرتفوی حقوقی ها مواجه شوند. با این حال گروه های کاشی و سرامیک، کانه های فلزی، دستگاه‌های برقی، محصولات کاغذی، اطلاعات و ارتباطات، سایر معادن، محصولات چوبی، محصولات فلزی و منسوجات در لیست ورود این دسته از معامله گران جای گرفتند.

دنیای‌اقتصاد