سرمقاله روزنامه‌های صبح شنبه

سرمقاله روزنامه‌ها، عروسی در کوی مقاومت، عزا در بن بست سازش

روزنامه‌های صبح امروز کشور در سرمقاله‌های خود به مهمترین مسائل روز کشور و جهان پرداخته‌اند از جمله «دفاع مقدس و ۶ نکته»،«چه کسانی باید امتحان شوند؟»،«اصولگرایان و موضوع رابطه با آمریکا»،«ارزیابی اولیه از سفر نیویورک»،«عروسی در کوی مقاومت، عزا در بن بست سازش»،«آزمون خوشبینی»،«امنیت اجتماعی اقلیت‌های قومی و مذهبی»،«با دست باز رفت و با دست پُر برگشت»،«مدیریت اختلافات؛ استراتژی یا تاکتیک؟»،«چرا نرخ ارز در کوتاه‌مدت تا این حد نوسان می‌کند؟»و... که برخی از آنها در زیر می‌آید.

کد خبر: ۳۹۴۷۱

تاریخ: ۰۶ مهر ۱۳۹۲ - ۱۰:۳۲

خراسان:دفاع مقدس و۶ نکته

«دفاع مقدس و ۶ نکته»عنوان یادداشت روز روزنامه خراسان به قلم مهدی یاراحمدی خراسانی ‏است که در آن می خوانید؛انقلاب اسلامی ایران تحت هدایت رهبری مذهبی و با وحدت و شور بی نظیر مردم بدون وابستگی به بیگانگان به پیروزی می رسد و استعدادِ همدلی یک ملت را در عرصه جهانی به رخ می کشد. هر چند این کشور همانند بسیاری از ممالک غربی از لحاظ پیشرفت های تکنولوژیکی و صنعتی در سطح عالی قرار ندارد ولی از چنان روحیه ای برخوردار است که در صورت اراده برای رسیدن به هدف از جان مایه می گذارد. این ویژگی می تواند ایران را در عرصه جهانی قدرتمند سازد. لذا آنان که به تعبیر امام چشم دیدن استقلال و آزادی مردم در انقلاب «پابرهنگان و مستضعفان» را ندارند راهی جز ایجاد جنگی ناجوانمردانه برای تخلیه عقده های خود نمی بینند.ایران که تا قبل از پیروزی انقلاب به عنوان یک قدرت منطقه ای حافظ منافع غرب تلقی می شد و به عنوان مانعی در برابر نفوذ و گسترش کمونیسم بود، با پیروزی انقلاب اسلامی با ارائه الگوی جدیدی در سیاست خارجی خود، با شعار «نه شرقی نه غربی» استراتژی وابستگی را به استراتژی عدم تعهد تغییر داد.

آمریکا که یار دیرین خود و منافع بسیاری را در منطقه از دست داده بود در صدد بر آمد که از طریق عراق ایران را متنبه کند به همین دلیل چراغ سبز را به عراق نشان  داد. از طرفی رسیدن به آب های ساحلی و دسترسی به مناطق مهم و استراتژیک حاشیه خلیج فارس جزو استراتژی ویژه حزب بعث بود لذا صدام اعلام کرد که عراق آماده است تمام اختلافات خود با ایران را از راه زور حل کند. تحرکات عراق رفته رفته از سال 58 شروع شد. در عراق نیز صدام جنگ تبلیغاتی شدیدی علیه ایران آغاز کرد و در تلویزیون دولتی به بهانه باز پس گیری جزایر سه گانه حملات تبلیغاتی را متوجه ایران کرد و سرانجام پس از یک دوره مذاکرات مسئولان عراقی با آمریکایی ها و حضور برخی فرماندهان ارشد نظام شاه در عراق، وزارت امور خارجه آن کشور به صورت رسمی قرارداد 1975 الجزایر را لغو و ارتش عراق در 31/6/59 حمله سراسری خود را آغاز کرد. جنگ هشت ساله که با تحریک و حمایت همه جانبه استکبار جهانی توسط رژیم بعثی عراق بر مردم ایران تحمیل شد، تنها محدود به خطوط مقدم جبهه ها نبود، بلکه تمام سرزمین اسلامی، اعم از شهرها و روستاها را دربرگرفت. در این جنگ نابرابر ایران با تکیه بر رشادت و ازخود گذشتگی نیروهای مردمی، ارتش و سپاه پاسداران هشت سال جانانه دفاع کرد و بدون آن که یک وجب از خاک کشور را به دشمن واگذار کند در سال 1367 قطعنامه 598 را پذیرفت.هر چند در ارتباط با نحوه مدیریت جنگ نظرات متفاوتی نقل می گردد و بعضاً شاهد انتقاداتی نیز در این راستا هستیم اما نباید این نکته مهم را فراموش کرد که هشت سال دفاع مقدس سرمایه ای جاودان برای ایران اسلامی است. سرمایه ارزشمندی که حاصل خون هزاران شهید و فداکاری و مجاهدت انسان های آزاده ای است که از جان و مال خود گذشته اند. فارغ از اختلاف نظراتی که در ارتباط با شیوه اداره جنگ تحمیلی و یا پذیرش قطعنامه وجود دارد آنچه مسلم است تمام دلسوزان و علاقمندان انقلاب اسلامی بر حفظ آزادی و استقلال کشور و اتحاد و همدلی در برابر تجاوز و بداندیشی بیگانگان وحدت نظر دارند. بر این اساس به منظور حفظ ارزش های دفاع مقدس باید چند نکته مهم مد نظر قرار گیرد:

1 -در ارتباط با ارزش های دفاع مقدس توجه عمده نظام تربیتی و تبلیغی ما معطوف به جنبه احساسی و عاطفی ارزش هاست در حالی که تکیه بر جنبه های احساسی در محیط هایی که توجیه عقلانی را می پسندد آثار منفی بر جای خواهد گذاشت. لذا تبیین مبانی عقلانی ارزش های دفاع مقدس از راهبردهای مهم برای اشاعه و تعمیق آنهاست.

2 - ارزش های دفاع مقدس را نباید منحصر به گروهی خاص دانست و از سطح ملی و مردمی به سطح ارزش های گروهی(مثلاً گروه رزمندگان) تنزل داد. چرا که انبوهی از فرهنگ ها و شخصیت ها در این دوران با حضور آحاد مردم شکل گرفت. در این هشت سال جمعی به درجه رفیع شهادت نائل آمدند، گروهی در زمره جانبازان، ایثارگران و آزادگان قرار گرفتند و جمعی دیگر با صبر و مقاومت و یاد و خاطره جبهه و جنگ در عرصه های سازندگی کشور حضور یافتند.

3 - باور پذیر کردن ارزش های دفاع مقدس از طریق اجتناب جدی از تبلیغاتی کردن آنها و در نظر گرفتن مخاطبان این ارزشها امری ضروری است. متولیان تبلیغات معمولاً تمایل دارند که از مجاهدان دفاع مقدس شخصیت هایی افسانه ای بسازند اما باید به این خطر هم توجه کنند که در این صورت شخصیت هایی که به جامعه معرفی می کنند قابل الگوسازی و الگوپذیری نیستند حال آنکه نسل جوان به الگوهایی نیازمند است که ضمن هماهنگی با ایده و علایقشان منطبق با شرایط ملی و محلی آنها باشد.

4 - از راهکارهای مهم گسترش و ارتقای ارزش های دفاع مقدس اعطای نقش های فرهنگی به حاملان این ارزشهاست. برای مثال بسیاری از ایثارگران عرصه های دفاع مقدس می توانند بین تولیدکنندگان فرهنگی(هنرمندان، نویسندگان و...) و مصرف کنندگان کالاهای فرهنگی نقش «واسطه های فرهنگی» را ایفا نمایند.

5 - سال ها از روزهای دفاع مقدس می گذرد و به ظاهر از آن دوران جز خسارت های مالی و جانی، خاطرات تلخ و شیرین، جراحت های هر روز ملتهب تر از دیروز، چیز دیگری باقی نمانده است، اما نباید فراموش کرد که هدف، "جنگ" نبود. هدف، دفاع از اسلام و کیان مقدس آن بود و این همان آرمان مقدسی است که انقلاب اسلامی بر مبنای آن شکل گرفته است.

6 - هشت سال دفاع مقدس تنها یک جنگ قهرمانانه و یا یک دفاع جانانه نیست. دفاع مقدس یک فرهنگ است. فرهنگ ایثار، مجاهدت، مقاومت، صبر، اتحاد، همدلی و هزاران واژه دیگر. لذا نباید تجلیل و قدردانی از افرادی که برای صیانت از اسلام و تمامیت ارضی کشور بدون هیچ چشم داشتی با نثار جان و مالشان در جبهه های حق علیه باطل شرکت نمودند، محدود به زمان خاصی گردد.

فرهنگ دفاع مقدس فرهنگ پایداری، مجاهدت و صبر است. فرهنگی که به ما می آموزد برای رسیدن به اهداف متعالی باید کمر همت بسته و با تمام سختی ها و فتنه ها مبارزه کرد. هر چند به ظاهر جنگ به پایان رسیده، ولی آنچه بر جهان حاکم است نشان می دهد هنوز مبارزه به اتمام نرسیده است. لذا به فرموده امام راحل: «تا بانگ لا اله الا الله و محمد رسول الله بر تمام جهان طنین نیفکند، مبارزه هست و تا مبارزه در هر جای جهان علیه مستکبران هست، ما هستیم». و این در واقع همان دفاع جانانه از فرهنگی مقدس است. به قول شهید آوینی: «شهدا ماندند و زمان ما را با خود برده است.» کاش زمان بایستد تا این قدر از شهدا دور نشویم. باید بار دیگر با خدای خود پیمان ببندیم که در راه ارزش های مقدس خود تا آخر ایستاده ایم. دوران هشت ساله دفاع مقدس به فرموده مقام معظم رهبری «اوج افتخارات ملت ایران است». لذا برای حفظ و انتقال ارزش های آن و فرهنگ ایثار و شهادت به نسل آینده، بایستی این فرهنگ با جدیت در برنامه ریزی فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی کشور مدنظر قرار گیرد.

کیهان:می خواهید یا نمی توانید؟!

«می خواهید یا نمی توانید؟!»عنوان سرمقاله روزنامه کیهان به قلم حسین شمسیان است که در آن میخوانید؛اوباما در آن سخنرانی کوچکترین اشاره ای به تحریم های ظالمانه غرب علیه مردم کشورمان نکرد و به سادگی از کنار آن گذشت. مزورانه و ریاکارانه از به رسمیت شناختن حق کشورمان برای دست یابی به انرژی اتمی سخن گفت.

چند روز مذاکره و جلسه فشرده رئیس جمهور محترم و هیأت همراه با مقامات عالی رتبه جهان، به هفته ها پیش بینی و گمانه زنی ها پایان داد و سخنان دکتر روحانی در مجمع عمومی سازمان ملل و بیان دیدگاه های جمهوری اسلامی درباره تحریم های ظالمانه و فعالیت های هسته ای کشورمان، مواضع اصولی نظام در این حوزه ها را پیش چشم جهانیان قرار داد. در داخل و خارج، آنها که باج دادن ایران را در پوشش تنش زدایی آرزو می کردند از صراحت و قاطعیت دکتر روحانی خرسند نشدند. خصوصاً آنها که برای یک دیدار اتفاقی مدتها برنامه ریزی می کردند!اما ایران و سخنان رئیس جمهورش یک طرف ماجرا هستند و طرف دیگر این ماجرا آمریکا است که باید دید آنها چه مقدار حاضر به نزدیکی به ایران و اصلاح گذشته و گفتگو براساس احترام متقابلند؟ آنچه اوباما در سخنرانی اش در اجلاس سران بیان کرد را به یقین می توان موضع نهایی و آشکار آمریکا در برابر ملت ایران دانست. سخنانی که در آن هیچ نشانه ای از نرمش یا احترام به حقوق مشروع و مسلم ملت ایران دیده نشد و ثابت کرد که سردمداران کاخ سفید، به جز تظاهر و لفاظی، گام عملی دیگری برنداشته اند.

اوباما در آن سخنرانی کوچکترین اشاره ای به تحریم های ظالمانه غرب علیه مردم کشورمان نکرد و به سادگی از کنار آن گذشت. مزورانه و ریاکارانه از به رسمیت شناختن حق کشورمان برای دست یابی به انرژی اتمی سخن گفت. حتی گفت که آمریکا قصد براندازی نظام ایران را ندارد! و البته از ماجرای براندازی دولت مصدق هم بعنوان یکی از دلایل ناراحتی مردم ایران یاد کرد! و لابد انتظار دارد مردم و مسئولین این سخنان را دلیل نرمش و انعطاف آمریکا در برابر کشورمان بدانند! امری که برخی ساده لوحانه به آن باور دارند و اصرار می کنند که باید فرصت ملاطفت آمریکا را مغتنم شمرد!
درباره این سخنان باید گفت:

1- اوباما به استناد گزارش مراکز نظارتی بین المللی مثل آژانس انرژی اتمی و نیز گزارش شانزده نهاد مهم امنیتی آمریکا، به یقین می داند که برنامه هسته ای ایران رویکرد نظامی ندارد و سانتریفیوژها برای تولید سوخت نیروگاهی در حال چرخش است.او می داند و در نطقش هم به آن اذعان دارد که به فتوای رهبر معظم انقلاب ساخت سلاح اتمی تحریم شده است. با این حال و بلافاصله پس از به رسمیت شناختن ظاهری حق اتمی ایران، عملی شدن آن را موکول به شفافیت برنامه هسته ای ایران و جلب اعتماد جامعه جهانی - یعنی آمریکا و دوستانش! - موکول کرد و این یعنی پوچ بودن سخن قبلی و رسمیت داشتن حق ایران! گفتنی است که حق برخورداری از فعالیت صلح آمیز هسته ای به صراحت در معاهده NPT برای تمامی کشورهای عضو به رسمیت شناخته شده است و تأکید اوباما در این زمینه فقط یک لفاظی است و کمترین امتیازی به حساب نمی آید.

2- اوباما، همان موقع که از ما تضمین عملکرد اتمی می خواهد، ادعا می کند که قصد براندازی نظام اسلامی ما را ندارد اما در این باره هیچ تضمینی نمی دهد. بر کسی پوشیده نیست که آمریکا در طول حیات پربرکت نظام اسلامی، هرگز و تحت هیچ شرایطی از توطئه به قصد ساقط کردن نظام دست برنداشته و تلاش برای براندازی با همه شیوه ها و روش های آن اعم از نظامی، اقتصادی، فرهنگی، جنگ نرم و فتنه انگیزی در وسیعترین ابعاد ممکن از سوی آمریکا و دقیقاً به قصد ساقط کردن یک نظام مردمی صورت گرفته است ولی در تمامی این توطئه ها با شکست روبرو شده است. آخرین فتنه انگیزی آنها در سال 88 هنوز از ذهن هیچ کس پاک نشده است. همان زمان که اوباما با صراحت و با ذکر نام از فتنه انگیزان حمایت کرد و خود را حامی آنان اعلام کرد! اگر تحریم های به زعم آمریکا، فلج کننده تلاشی برای ساقط کردن نظام نیست چه نام دیگری بر آن می توان گذاشت!؟

اوباما از ساقط کردن دولت ملی در سال 32 سخن می گوید اما از تلاش برای سرنگونی نظام طی سی و چند سال گذشته که طرح چند کودتا، برپایی جنگ تحمیلی، بمباران مناطق مسکونی، ساقط کردن هواپیمای مسافربری، فتنه 88 و تحریم های وسیع و همه جانبه علیه مردم ایران هیچ عرق شرمی به پیشانی اش نمی نشیند! حتی از تحریم دارویی بیماران خاص! اوباما، از ما انتظار تضمین عینی برای خودداری از تولید سلاح اتمی که می داند در پی آن نیستیم، دارد اما انتظار دارد ما برای خصومت ها و کینه توزی هایی که دائما و حتی همین حالا به آن مشغولند یعنی تلاش برای براندازی هیچ تضمینی مطالبه نکنیم و صرفا به سخن او- که بارها ثابت شده بی ارزش و اعتبار است- اعتماد کنیم!

3- اما چرا آمریکا از عدم تلاش برای براندازی می گوید؟ آیا در ماهیت آن تغییری به وجود آمده است؟ آیا خوی استکباری خود را به یک سو نهاده و به تعبیر حضرت امام می خواهند آدم شوند!؟ راز این سخن رئیس جمهور آمریکا، اینها نیست و این سخنان اظهاری از روی لطف نیست بلکه اقراری از سر عجز است. واقعیت این است که آمریکا توان و امکان تغییر نظام اسلامی ما را ندارد و سردمدارانش بیش از هر کس دیگری از این ناتوانی باخبرند. آنها سالهاست بیش از آنچه که هستند، هیاهو می کنند و روزی نیست که یک نشریه غربی از ضعف و زوال قدرت آمریکا سخن نگوید. همین چند روز پیش بود که فارین پالیسی به صراحت از لاف زدن اوباما و مرگ امپراتوری آمریکا سخن گفت! چند روز قبل تر، کنت تیمرمن- رئیس بنیاد دموکراسی و از آرزومندان تغییر نظام ایران - بی پروا و صریح گفت که «تهدیدات اوباما علیه ایران هیچ اعتباری ندارد و او حتی نتوانسته از عهده تهدیدات خود علیه سوریه برآید»! شاید بتوان این تحلیل نشریه آمریکایی «ویکلی استاندارد» را شاه بیت اسنادی دانست که از عجز و ناتوانی آمریکا حکایت می کند، این هفته نامه در یکی از شماره های خردادماه سال قبل خود نوشت؛ «دیدگاه کاخ سفید درباره نقش آمریکا در منطقه به دیدگاه آیت الله خمینی بنیانگذار جمهوری اسلامی در این باره شبیه است که می گفت، آمریکا هیچ غلطی نمی تواند بکند»!

اینها و ده ها سند و شاهد دیگر همگی حاکی از عجز و ناتوانی آمریکا در رویارویی با مردم ایران است. بر کسی پوشیده نیست که آنها از هیچ کوششی فروگذار نکرده اند. اما بارها و بارها از مردم ایران تودهنی خورده اند و خواهند خورد. رهبرمعظم انقلاب نیز در نخستین روز سال 92 در حرم مطهر رضوی فرمودند: «آن روزی که شما قصد تغییر نظام اسلامی را داشتید و این را به صراحت اعلام کردید هم هیچ کاری نتوانستید انجام بدهید، بعد از این هم نخواهید توانست».بنابراین باید دانست آنچه اوباما با بیان آن سعی در تظاهر به لطف باستی در این سخنان نیست.

جمهوری اسلامی:چه کسانی باید امتحان شوند؟

«چه کسانی باید امتحان شوند؟»عنوان سرمقاله روزنامه جمهوری اسلامی است که در آن می خوانید؛دیدار وزرای امور خارجه ایران و آمریکا در نیویورک که در حاشیه اجلاس 1+5 صورت گرفت، هر چند واقعه ای جدید در سیاست خارجی ایران بود اما پایان بخش سه دهه قطع رابطه دو کشور نبود. مشابه چنین دیداری، البته در موضوعات مربوط به عراق و افغانستان و در سطوح پائین تر، میان سیاستمداران ایرانی و آمریکائی در سال های گذشته صورت گرفته بود. بنابر این، نباید برای دیدار دو وزیر امور خارجه حساب ویژه ای باز کرد و آن را یک پدیده استثنائی دانست.

آنچه قابل تأمل است اظهارات وزرای خارجه آمریکا و انگلیس بعد از جلسه صبح روز جمعه وزرای خارجه 1+5 در نیویورک است. وزیر خارجه آمریکا بعد از این جلسه که اولین گفتگوی 1+5 برای حل مسأله هسته ای ایران در دولت جدید ایران بود، گفت: "ایران باید تمایلش به شفاف سازی درباره برنامه هسته ای خود را با اعمال خود نشان دهد." همین نکته را وزیر خارجه انگلیس نیز با الفاظ مشابه گفت و آلن ایر، سخنگوی فارسی زبان وزارت امور خارجه آمریکا نیز گفت: ما باید ایران را امتحان کنیم. لحن آقایان روحانی و ظریف، امیدوار کننده است ولی لحن کافی نیست باید در عمل ثابت شود.

این اظهارات، از یکطرف نشان دهنده تمایل غرب به ویژه آمریکا و انگلیس به روشن شدن تکلیف مسأله هسته ای با ایران و پایان دادن به این موضوع است و از طرف دیگر تلاش دولتمردان این کشورها برای گرفتن امتیاز از ایران را کاملاً به نمایش می گذارد. به همین دلیل، تأکید بر چند نکته که می توان آنها را اصول مذاکره و تعامل میان ایران و غرب درخصوص فعالیت های هسته ای ایران و چگونگی رابطه با غرب دانست ضرورت دارد.

1 - دولتمردان ایرانی در دولت جدید، برخلاف تصور بعضی محافل غربی، بشدت به منافع ملت ایران و مصالح کشور پای بند هستند و هرگونه مذاکره در مورد مسأله هسته ای و روابط با غرب را در همین چارچوب به پیش می برند. تفاوت دولت یازدهم با دولت های نهم و دهم در اینست که مسئولان این دولت به جای استفاده از الفاظ و عبارات خشن و غیرمتعارف در عرف سیاسی، با منطق به صحنه آمده اند و مطالبات ملت را از طریق قانونی و با راهکارهای صحیح دنبال می کنند. این لحن قطعاً تأثیرگذار خواهد بود و راه را برای احقاق حقوق ملت هموار خواهد کرد.

2 - برای ملت ایران و دولت منتخب این ملت و مذاکره کنندگان ایرانی کاملاً روشن و مسلم است که طرف غربی به ویژه آمریکا تاکنون بر سر راه حل مسأله هسته ای مانع ایجاد نموده و با سیاسی کردن آن، تلاش کرده این موضوع را پیچیده کند تا سایر اهداف خود را از این طریق دنبال نماید.

به همین دلیل است که اگر انتظاری برای شفاف سازی وجود دارد، این انتظار از غرب به ویژه آمریکاست. مسئولان ایرانی همواره با شفافیت کامل عمل کرده و سخن گفته اند و حتی بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی نیز بارها اعلام کرده اند سند و مدرکی که نشان دهنده رفتن ایران به طرف نظامی کردن فعالیت های هسته ای خود باشد به دست نیامده و آنچه مسئولان ایرانی می گویند کاملاً با واقعیت منطبق است و هزاران ساعت بازرسی فرستاده های آژانس نیز آن را تأیید می کند.

بنابر این، برخلاف آنچه وزرای خارجه آمریکا و انگلیس و سخنگوی فارسی زبان وزارت امور خارجه آمریکا گفته اند، این غرب است که باید امتحان شود و در عمل شفافیت نشان دهد. این، نکته ایست که مسئولان ایرانی درباره آن متفق القول هستند کما اینکه دکتر محمد جواد ظریف، وزیر امورخارجه کشورمان بعد از دیدار با وزیر امور خارجه آمریکا گفت: "آمریکائی ها باید به تعهداتشان عمل کنند و به دنبال راه حل باشند و در سیاست خارجی خود از هوشیاری و آینده نگری استفاده کرده و حقوق مردم ایران را در نظر بگیرند... تحریم ها باید به تدریج که جلو می رویم لغو شود و در قدم آخر همه تحریم ها بطور کامل چه تحریم های یکجانبه و چه تحریم های چندجانبه لغو شوند و این اقدام باید در کوتاه ترین زمان صورت گیرد."

3 - لغو تحریم ها که وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران خواستار آن شده، عاملی می تواند باشد برای آنکه دولتمردان غربی به ویژه آمریکا نشان دهند در گفته های خود صداقت دارند.

امتحانی که آنها باید بدهند از اینجا شروع می شود. شخص اوباما که در سخنرانی مجمع عمومی سازمان ملل گفته آمریکا درصدد تغییر حکومت ایران نیست، باید از این پس در اظهارات و عمل خود نشان دهد که در این زمینه صداقت دارد. برای ما روشن است که آمریکا نمی تواند نظام جمهوری اسلامی را تغییر دهد ولی اینکه چنین قصد و اراده ای هم ندارد، باید در چگونه سخن گفتن و چگونه عمل کردن رئیس جمهور آمریکا و سایر دولتمردان آمریکائی به صورت شفاف نمایانده شود.

4 - محور دیگری که قدرت های غربی به ویژه آمریکا باید در زمینه آن امتحان شوند، حمایتشان از افراطیون و گروه های تروریست در مناطق مختلف جهان از جمله منطقه خاورمیانه است.

رئیس جمهور ایران در سخنرانی مجمع عمومی سازمان ملل طرح "جهان علیه خشونت و افراطی گری"را ارائه داد و به مصادیقی از خشونت و افراطی گری در سوریه، عراق، افغانستان و بعضی نقاط دیگر اشاره کرد. می دانیم که عوامل خشونت و افراط دراین مناطق، از حمایت آمریکا و بعضی دولت های غربی برخوردارند و حتی بسیاری از گروهک های تروریست که منطقه خاورمیانه را ناامن کرده اند توسط دولت آمریکا تأسیس شده اند. بنابر این، دولتمردان آمریکائی و آن دسته از دولت ها که در حمایت از تروریسم با آمریکا همراه هستند باید در این زمینه نیز امتحان شوند و اگر بخواهند صداقتی نشان دهند باید اولاً دست از حمایت گروه های خشن و افراطی بردارند و ثانیاً به صورت شفاف اقدامات خشونت بار و افراطی را محکوم نمایند.

5 - برطرف ساختن موانع از سر راه حل مسأله هسته ای با تمام لوازم و حواشی آن، امتحان بزرگ دولت های غربی به ویژه آمریکاست. اگر آمریکا و دولت های اروپائی برای برداشتن تحریم ها و کنار گذاشتن بهانه ها گام های مثبت و مؤثری بردارند و همکاری لازم را برای حل مسأله هسته ای به عمل آورند، از این امتحان، موفق بیرون خواهند آمد. تصمیم گیری درباره از سرگیری رابطه با آمریکا به بعد از حل این مسأله مربوط می شود. اگر دولتمردان آمریکائی در مذاکرات هسته ای امتحان خوبی بدهند، می توانند برای مذاکره درباره از سرگیری رابطه با ایران امیدوار باشند. همانگونه که رئیس جمهور دکتر روحانی در مصاحبه با روزنامه واشنگتن پست گفته است، کاهش یافتن تنش ها میان ایران و آمریکا کار مثبتی است اما گفتگو درباره این موضوع و سایر موضوعات می تواند بعد از حل مسأله هسته ای صورت بگیرد.

بنابر این، همه چیز به چگونگی امتحانی مربوط می شود که دولتمردان غربی از جمله آمریکا پس می دهند. این، همان سیاستی است که از زمان امام خمینی اعلام شد و در سه دهه گذشته نیز همواره مسئولان نظام جمهوری اسلامی با مطرح کردن شروطی که اساسی ترین آن تغییر روش دولتمردان آمریکائی بود، آن را مورد تأکید قرار دادند.

رسالت:اصولگرایان و موضوع رابطه با آمریکا

«اصولگرایان و موضوع رابطه با آمریکا»عنوان سرمقاله روزنامه رسالت به قلم دکتر حشمت الله  فلاحت پیشه است که در آن می خوانید؛سخنرانی  رؤسای جمهور ایران و آمریکا  در سازمان  ملل متحد  موضوع رابطه دو کشور را به خبر اول محافل سیاسی   دنیا تبدیل کرده است . این موضوع ویژه  با توجه به هشت سال تقابل جدی دو طرف برای مردم ایران اهمیتی جدی دارد .

تحریم ها  توسعه و حتی معیشت  ایرانیان را نشانه گرفته است و در چندین مورد تنها یک  حماقت جنگ طلبانه از طرف جنگاوران آمریکایی کم بود که جنگی ویرانگر میان دو کشور شکل گیرد.
مجموعه این شرایط رابطه  و مذاکره با آمریکا را به موضوع  عمده رقابت های انتخاباتی خرداد ماه سال جاری تبدیل کرد  و آقای روحانی با شعار تنش زدایی از موضع  اعتدال اکنون  در معرض اجرای راهبرد خارجی خود است. او با پرهیز از شرایط  دوران  آقای خاتمی،  موضوع آمریکا را از کانون  رقابت جناحی خارج کرد و با اعلام اینکه با اختیار تام برای مذاکره آمده است ،  تلاش می کند تا از موضع برتر مذاکرات ناتمام گذشته را ادامه دهد. باتوجه به آنچه در نیویورک  می گذرد و شروع  دیپلماسی رسمی دولت در آینده،  اصولگرایان چه موضعی را در سیاست  خارجی اتخاذ خواهند کرد؟

در یک تحلیل کلی، طیف کم تأثیری از اصولگرایان  کماکان از موضع  بدبینی و توأم با انتقادات  جدی به استقبال موضوع  می روند و در مقابل برخی از محافل نزدیک به اصلاح طلبان  ممکن است خوشبینانه و توأم با شتاب  خواستار سرعت بیشتر دولت  روحانی  در نزدیکی با آمریکا  شوند. مخاطبین مطلب حاضر کسانی هستند که بهتر است ضمن تأیید ضرورت
« تنش زدایی»   چارچوب های  لازم  را برای این  امر مدنظر قرار دهند. اصول سیاست خارجی کشور در درون این چارچوبها  تأمین  می شود:

1. نقد گذشته  جهت دفاع از مطالبات جمهوری اسلامی ایران  در مقابل آمریکا و نه مانع سازی در روند  مذاکرات  ضروری است. در یک مورد آمریکایی ها، در طول دوران گذشته بیش از چهل میلیارد دلار غرامت از دولت ایران  را در قالب احکام قضائی داخلی و خارجی به مطالبات خود اضافه  کرده اند،  در حالی که حداکثر احکام قطعی شده طرف ایرانی  شش میلیارد دلار است.
2. « زبان واحد آمریکایی ها »  مطالبه آقای روحانی از همتای خود بود. سیاست آنها این است که در صورت  برداشتن  گام های  متقابل و هنگام پذیرش خواسته های 1 + 5 توسط ایران  ، تعهدی را در زمینه  تحریم زدایی از ایرانی ها نپذیرند. به عبارتی رئیس جمهور آمریکا کاهش تحریم ها را به هزار توی لابی های کنگره  واگذار نماید. چنین  مذاکره ای  نتیجه بخش نیست.

3. صلح مبتنی  بر صندوق رای ، طرح  مترقی جمهوری اسلامی برای بحران های منطقه ای است. رفراندوم در سرزمین های اشغالی با مخالفت توأم با کشتارو نسل کشی صهیونیست ها مواجه شده است. در بحرین  و سوریه  استانداردهای دوگانه  بیداد می کند و آمریکایی ها  هرجایی که توانسته اند،  از ابزار یا تهدیدهای نظامی استفاده کرده اند. « ژنو2 » و مذاکرات مربوط به سوریه با حضور جمهوری اسلامی می تواند سنگ محک گفته های ر ؤسای جمهور دو کشور رقیب  در تحولات اخیر باشد.

4. هنوز دلایل خوشبینانه ای برای تغییر در راهبرد سیاست خارجی  جمهوری اسلامی در قبال آمریکا شکل نگرفته است  و آنچه وجود دارد ، تنها  تغییر در « ادبیات» است. لذا همه چیز  به حوزه  دیپلماسی عمومی تعلق دارد نه حوزه دیپلماسی رسمی. ایرانی ها منتظرکاهش جدی تحریم ها و کاهش فشار بر خود در شرایط ناعادلانه موجود هستند. لذا دوره  انتظار لبخندهای روحانی بسیار کوتاه تر از دوران آقای خاتمی خواهد بود.

5. خوشبختانه نوع  ورود مسئولان و نهادهای نظام جمهوری اسلامی به دور تازه  « دیپلماسی غربی» کشور مانع از این می شود که این امر به رقابتی بین جناحی تبدیل شود. هرگونه « حمایت  و انتقاد» احتمالی از این دیپلماسی باید  به صورت « سازنده » شکل گیرد.

جوان:عروسی در کوی مقاومت، عزا در بن بست سازش

«عروسی در کوی مقاومت، عزا در بن بست سازش»عنوان یادداشت روز روزنامه جوان به قلم حسین قدیانی است که در آن می خوانید؛رسانه های زنجیره ای از حدود یک ماه پیش تا شامگاه دوم مهر، همچین در رؤیای دست دادن رئیس جمهور روحانی جمهوری اسلامی و رئیس جمهور جسمانی امریکا غوطه ور بودند کأنه اگر این روبوسی اتفاق افتد، عروسی خواهد آمد به کوچه شان!

نه به آن افراط دیروزشان در دهه 60 که هر مخالف سیاسی ای را با انگ «امریکایی» طرد می کردند، نه به این تفریط امروزشان که به جای پنجره فولاد، رسما دخیل به کاخ سفید بسته اند! گل گفته معصوم؛ «دیوانه را نمی بینی مگر در حال افراط و تفریط.»حقا که این چند روز، آنچه ترمزبریده های زنجیره ای نوشتند، دسته و طبل و سنج و زنجیر راه انداختن بود با این شعار؛ «واعطشا به امریکا!»

به خدا ما دیپلماسی و قواعد آن را می فهمیم و سختی کار آقایان روحانی و ظریف را درک می کنیم، اما آنچه برای ما غیر قبل فهم است، این حد از زبونی زنجیره ای ها در برابر دشمن است! تا این جماعت، به عشق امریکا قمه دست نگرفته اند و کار دست خودشان نداده اند، خوب است عقلای قوم زنجیره ای، حد و حدود توسل به کاخ سفید را در قالب یک زیارت نامه، تبیین نمایند! سوم مهرماه، یکی از زنجیره ای ها تیتر یک خود را چنین رفته بود؛ «شاید وقتی دیگر»! الهی بمیرم! خب، یک نوار مشکی هم می زدید سردر لوگوی تان، هم به نشانه عزا، هم به نشانه اعتراض به شیخ حسن! نقد سخنان روحانی در سازمان ملل البته اگر درست و منطقی باشد، بی ایراد است

چند روز پیش یکی دیگر از روزنامه های زنجیره ای در سرمقاله خود نوشته بود؛ «فشار تحریم، بیش از هر چیز سوار بر گرده مردم ایران است» اما در ادامه تلویحا گفته بود؛ «خوب است اگر کاخ سفید می خواهد حکومت یا دولتی را تنبیه کند، سیاست های این تنبیه جوری اتخاذ شود که فقط گریبان همان حکومت یا همان دولت را بگیرد!»

در این باره حرف ها هست که به اختصار بیان می کنم.
یک: اگر بتوان حکومتی را مستقل از مردمش تنبیه کرد، تنبیه سران کاخ سفید توسط حکومت جمهوری اسلامی است، بی آنکه در این تنبیه، اذیت و آزاری متوجه مردم امریکا شود. نظام مقدس جمهوری اسلامی، بی آنکه کاری با مردم امریکا داشته باشد، بارها و بارها - و هر چه می گذرد، بیشتر- خودکار لای دست سردمداران کاخ سفید گذاشته است. تنبیه کاخ سفید توسط جمهوری اسلامی آنجا بود که بعد از فتنه 88 و به رغم میل امریکا، یکی پس از دیگری، انتخابات های خود را برگزار کرده و خواهد کرد ان شاء الله. تنبیه کاخ سفید توسط جمهوری اسلامی آنجا بود که رئیس جمهور امریکا مجبور شد جلوی چشم همه جهانیان سخن از «فتوای رهبر معظم» ایران بگوید و تأکید کند که استفاده از انرژی هسته ای حق ایرانیان است. این تنبیه به برکت خون شهدای هسته ای صورت گرفت، به برکت مقاومت، و البته به هزینه فراق برای «آرمیتا و علیرضا.»

تنبیه کاخ سفید توسط جمهوری اسلامی آنجا بود که به دولت امریکا فهماند نه توانایی حمله به سوریه را دارد، نه قدرت حذف بشار اسد را. تنبیه کاخ سفید توسط جمهوری اسلامی آنجا بود که جناب اوباما در مقر سازمان ملل اعتراف کند؛ «ما دنبال تغییر نظام در ایران نیستیم»! ادامه، بلکه ترجمه همین جمله اوباما البته چیز دیگری است؛ «ما بالفعل دنبال تغییر نظام ایران بودیم، حتی بالقوه دنبال تغییر نظام ایران هستیم، اما مسئله اینجاست که نه توان این کار را داریم، نه جرئتش را.»

دو: نظام جمهوری اسلامی به عدد سال هایش انتخابات داشته. درست یا نادرست، اغلب این انتخابات ها هم آنقدر آزادانه بوده که علی الدوام یک پای انتخابات، حضرات اپوزیسیون بوده اند! نظامی با این درجه از مردمسالاری را مگر می توان صرف نظر از مردمش تنبیه کرد؟! ما نه منکر دشمنی دشمن هستیم، نه نتایج اغلب ریز و بعضا درشت این عداوت را انکار می کنیم، لیکن دشمنی با جمهوری اسلامی یعنی دشمنی با ملت ایران، و دشمنی با ملت ایران یعنی دشمنی با جمهوری اسلامی، چراکه ریشه های نظام مقدس ما آنقدر قوی، مستحکم، الهی و مردمی است که رهبر معظم آن - این بار به قول آقای پرزیدنت!- حتی مخالفان اندک را نیز دعوت به حضور در پای صندوق آرا می کند. پس اساسا با جمهوری اسلامی نمی توان صرف نظر از ما مردم دشمنی کرد این چیزی است که کاخ سفید فهمیده، زنجیره ای ها نفهمیده اند!

سه: وقتی مشکلاتی نظیر تحریم، اساساً محصول مستقیم عداوت سابقه دار دشمن با انقلاب اسلامی است، واقعا باید خندید به دریوزگی جماعت زنجیره ای که ملتمسانه از دیو خواهش می کنند دمی فرشته باشد! امریکا بزرگ ترین دشمن ماست، نه حلال مسائل ما. امریکا نقشه برای مشکل زایی در جمهوری اسلامی می کشد، نه کاستن از میزان مشکلات و اگر قرار بود امریکا بردارنده تحریم ظالمانه علیه ایران باشد، اصلی ترین سؤال ممکن این است؛ «اساسا کاخ سفید برای چه ما را تحریم کرده؟!»

چهار: تحریم اقتصادی اگر چه در سال های متاخر، به بهانه پوچ سلاح هسته ای تشدید شده، اما از همان اولین ثانیه 22 بهمن 57 جمهوری اسلامی و ملت ایران در تحریم اقتصادی دشمن بوده اند. ما در تمثال بی مثال و اعجاز گونه دفاع مقدس، و در اوج تحریم اقتصادی، بلکه تحریم نظامی و سیاسی، یک وجب از خاک مان را به دشمن ندادیم. آیا در آن فتح الفتوح رؤیایی، مچ تحریم را ایمان و شهادت طلبی و ایثار و از خودگذشتگی و ولایت پذیری ملت ایران خواباند، یا التماس روشنفکران از کاخ سفید؟! طرفه حکایت اینجاست؛ ما اساسا زنجیره ای ها را بازیگر جنبش «آری به تحریم» می دانیم! آنچه فی الواقع هوای تحریم یانکی ها را دارد، «تسلیم زنجیره ای ها»ست، نه «مقاومت ملت ایران.»هم اینک نیز اگر از ابعاد تحریم ادعایی فلج کننده کم شده باشد، منتج از ایستادگی ملت ماست. جنبش «نه به تحریم» یعنی «جوشش خون شهدای هسته ای» و الا «تسلیم سیاسی» اساسا هدف غایی «تحریم اقتصادی» است. اگر تحریم، محصول اخم کاخ سفید به ملت ماست، آنچه از حجم تحریم کاسته، خنده خصم نیست، ثمره مقاومت است.

پنج: آرمان گرایی ما البته واقع بینانه است. ما انکار نمی کنیم که تا حدودی لحن کاخ سفید دچار تغییر مثبت شده. منتها ما از قبل گفته بودیم آنچه باز هم مثل ایام دفاع مقدس می تواند مچ تحریم را بخواباند، امتداد همان راهی است که شهدا با تقدیم خون سرخ شان پایه گذاشتند. امروزه روز بعضی ها می گویند؛ «امریکا در جهت مثبت عوض شده، ولو اندکی.»این جمله اما ناقص است. لذا باید آراسته سخن گفت؛ «مقاومت و ایستادگی بر آرمان ها و حقوق مسلم ملت ایران توسط جمهوری اسلامی، سبب شده دشمن ولو در لحن خود بیشتر دقت کند که با چه نظامی و با چه مردمی طرف حساب است.»

شش: قصه ما و امریکا قصه صلح امام حسن(ع) نیست. فی الحال بیش از آنکه نتیجه فشار دشمن معلوم شده باشد، محصول پایمردی ما نمایان شده. می گویند؛ «سگی که گاز می گیرد، پارس نمی کند!» ما سال هاست که از امریکا فقط صدای پارس می شنویم، بی آنکه اسد برود، بی آنکه حمله ای رخ دهد! قصه ما و امریکا قصه صلح امام حسن (ع) نیست، قصه آن روز است که «شیر جمل» حسن بن علی (ع) فنون جنگاوری و رموز قهرمانی به «عباس دلاور» می آموخت. آری، ما بیش از آنکه امام حسن (ع) را به «صلح» یا امام حسین (ع) را به «جنگ» بشناسیم، این هر دو امام را «مظهر سیاست ورزی قهرمانانه» می خوانیم. در منظومه ولایت فقیه نیز جنگ و صلح و نبرد دیپلماتیک - که با جنگ فرق دارد- و نرمش دیپلماتیک - که با صلح تفاوت دارد- همه و همه ابزارهایی برای نیل به «گشایش در جبهه خودی» است، نه «سازش با دشمن بیرونی.»گیرم غربی ها چند ساعتی در «تنگنای ترجمه» متوجه معنای «نرمش قهرمانانه» نشدند، زنجیره ای ها که فارسی بلدند!! شاید بد نباشد بدانید که ما در شب شروع عملیات «الی بیت المقدس» در چند محور، از مشی «نرمش قهرمانانه» پیروی کردیم، لیکن دست آخر و با بهره از سایر شیوه ها به «فتح خرمشهر» رسیدیم. خمینی هم اگر یک بار، نیم روزی، جام زهر نوشید، لیکن با انقلاب اسلامی تا ابد جام زهر در کام بطالین عالم ریخته. اینک زخم بر صورت آقای اوباماست. او در سازمان ملل از خیلی چیزها کوتاه آمد، اما روحانی هر آنچه گفت، اعم از نبرد و نرمش، «قهرمانانه» بود. «ما در شرایط صلح امام حسن (ع) نیستیم» به این معنی است که هرگز با قلت یار دومین امام مان مواجه نیستیم و «اگر دشمن فشار بیاورد حادثه کربلا تکرار می شود» به این معنی است که انقلاب اسلامی آنقدر قدرت دارد که از سازش با دشمن بی نیاز باشد. لیکن «ما امروز در شرایط خیبر و بدر هستیم» به خوبی نشان می دهد که در «عاشورای انقلاب اسلامی» حادثه کربلا به گونه دیگری رخ می دهد. نه آن گونه که در «10/ 1/ 61» قمری رخ داد؛ بل، همان گونه که بارها پیش از این تجربه شده، مثل «10/ 2/ 61» شمسی، شب شروع فتح عظمای خرمشهر.

فی الحال عروسی در «کوی مقاومت» است و عزا در «بن بست سازش» اما هنوز هم زود است بفهمیم ولی امر با «نرمش قهرمانانه» چه زخمی بر صورت بطالین عالم نشانده. بگذریم که برای ما «امر مولا» در هر صورت «امر اولا» است، دائر بر هر چه می خواهد باشد. ما امتداد همان نسلیم که در شعاع ولایت معصوم، پیمان با ولی فقیه بسته بودند، چه روز اول جنگ، چه روز قبول قطعنامه، لیکن حتی روز قبول قطعنامه هم روز آخر جنگ نبود! تا ما ماییم و امریکا، امریکا، «جنگ فقر و غنا» ادامه دارد. «جنگ جنگ تا پیروزی» ادامه دارد. برای این «نبرد قهرمانانه» گاهی البته «نرمش قهرمانانه» لازم است. کشتی گیر ماهر فقط به نیت گرفتن مچ پای حریف خم می شود. این اما بار اول و آخر نبود که جمهوری اسلامی در صحن سازمان ملل مچ ایادی کاخ سفید را می گیرد. جناب پرزیدنت! فتوای دیگر «رهبر معظم» را گوش کن؛ «ملت های مؤمن، هوشیار و با استقامت در زمان متناسب، قطعاً و یقیناً از یاری پروردگار برخوردار می شوند و این حقیقت، سنت تغییرناپذیر الهی است و بر اساس همین سنت الهی، ملت ایران در این مرحله و همه مراحل دیگر بر دشمنان خود پیروز خواهد شد. . . اگر ملت عزیز و جوانان خوش روحیه و پرتوان ایران، مسیر خود را با پایداری ادامه دهند، بدون شک و بر اساس سنت صادق الهی در زمان مناسب، همه آمال، آرزوها و شعارهای «ملی، اسلامی و جهانی» آنان تحقق پیدا می کند، مسیر تاریخ عوض می شود و زمینه های ظهور حضرت ولی عصر(عج) فراهم خواهد شد.»

تهران امروز:ارزیابی اولیه از سفر نیویورک

«ارزیابی اولیه از سفر نیویورک»عنوان سرمقاله روزنامه تهران امروز به قلم دکتر حجت کاظمی است که در آن می خوانید؛اولین سفر رئیس جمهور به نیویورک در حالی به پایان رسید که ناظران داخلی و خارجی نتایج سفر را مثبت و حتی دور از انتظار دانسته اند.هرچند باید در انتظار ابعاد عملی تر و نتایج عینی تر رایزنی های نیویورکی بود؛ ولی در مقام یک ارزیابی اولیه می توان به چند موضوع درخصوص این سفر اشاره کرد:

برنامه ریزی و حضور دکتر روحانی در نیویورک در حالی انجام شد که او از پشتوانه داخلی قدرتمندی برخوردار بود.حمایت رهبر معظم انقلاب از رئیس جمهور و شکل گیری اجماعی قوی در پشتیبانی از وی و تیم همراه؛ از یکسو جامعه جهانی را درخصوص قدرت کافی تیم جدید مطمئن کرد و از سوی دیگر به وی فضای مانور قابل ملاحظه ای اعطا نمود.این سفر در حالی پایان می یابد که همه گروه های داخلی موثر در سیاست ایران از فعالیت های روحانی و تیم همراه وی در این سفر ارزیابی مثبتی دارند و این می تواند پشتوانه نیرومندی برای فعالیت های آتی این گروه باشد.

فعالیت ها و رایزنی های رئیس جمهور، وزیر خارجه و تیم همراه از درجه بسیار بالایی از قوام و پختگی گفتاری و رفتاری برخوردار بود.بعد از تجربه های چند سال گذشته سفرهای نیویورکی؛تیم جدید بر بستر آشنایی با آداب دیپلماتیک و زبان بین المللی گفت وگو موفق شد تا نگاه های زیادی را متوجه خود کند.گرچه بخشی از این توجه ناشی از کنجکاوی به نگاه جدید ایران بود؛ ولی نباید فراموش کرد که ظرفیت خوب تیم ایرانی به ویژه شخص وزیر خارجه در عینیت بخشیدن به انتظارات بسیار موثر بود.

حجم بالای دیدارها در کنار سطح بالای این دیدارها؛ در شرایط کنونی برای ما یک موفقیت محسوب می شود.گرچه سطحی از این دیدارها از بار تشریفاتی برخوردار است؛ ولی برگزاری نشست های مهمی با مقامات رده بالای اروپایی که در راس آنها ملاقات با رئیس جمهور فرانسه قرار داشت،دیدار رئیس جمهور با رئیس صندوق بین المللی پول، دیدار وزیر خارجه با وزرای خارجه 6 کشور مذاکره کننده هسته ای با ایران و نهایتا حجم بالای رایزنی های غیررسمی از آنچنان اهمیتی برخودار است که می توانیم این سفر را پربار ارزیابی کنیم.

یکی از مهم ترین وجوه این سفر و به عبارتی پرحاشیه ترین آنها ماجرای دیدار یا عدم دیدار روسای جمهور ایران و آمریکا بود.گرچه مطابق اخبار همه چیز مهیای چنین ملاقاتی بوده است؛ ولی تیم ایرانی ترجیح داد تا دیدار در چنین مقطعی صورت نگیرد.قضاوت درخصوص دلایل تصمیم ایرانی چندان آسان نیست؛ولی احتمالا رئیس جمهور و مشاوران وی احساس کرده اند در شرایطی که فشارهای تحریمی آمریکا بر اقتصاد ما سنگینی می کند و ابعاد گام های واقعی طرف آمریکایی برای حل مسائل مشخص نیست؛ وقوع چنین دیداری می تواند عجولانه باشد.به عبارت بهتر روحانی ترجیح می دهد تا چنین دیداری بعد از برداشتن گام های واقعی برای حل مسائل و آزموده شدن رویکرد واقعی طرف مقابل صورت گیرد.

آفرینش: گام بلند دیپلماسی ایران در مذاکرات 1+5

«گام بلند دیپلماسی ایران در مذاکرات 1+5»عنوان سرمقاله روزنامه آفرینش به قلم حمید رضا عسگری است که در آن می خوانید؛برگزاری دور جدید مذاکرات هسته ای ایران درسطح وزرای خارجه، نقطه عطفی بود که می توان از آن به عنوان یک گام مثبت ازسوی دستگاه دیپلماسی کشور یاد کرد. همراه کردن وزرای خارجه آمریکا،روسیه، چین، انگلیس، فرانسه، آلمان وکاترین اشتون رییس سیاست خارجی اروپا، به این معناست که غرب، تمایل ایران برای حل و فصل مسئله هسته ای را درک کرده است. به عبارتی برگزاری مذاکرات در سطح وزرای خارجه زمان مذاکرات را کوتاه تر و حصول به نتیجه را سریع تر خواهد کرد.

اظهارات وزرای خارجه گروه 1+5 درباره تغییر لحن و نگرش گروه ایرانی در مذاکرات هسته ای، به این موضوع اشاره دارد که، ادبیات حاکم در گفتمان هسته ای برای رضایت مندی طرف های مذاکره کننده جهت تحقق اهداف و منافع ملی بسیار مهم است. تغییر ادبیات به معنای قصوردراصول و منافع ملی نیست بلکه مشخص کردن و پرداختن به موضوعاتی است که مورد وثوق و تمایل طرفین می باشد. لذا فهم دیپلمات های هسته ای دراین زمینه نقطه قوتی است که درطی سالیان گذشته نتوانسته بودیم از این پتانسیل استفاده کنیم و هنر دیپلماسی خود را به منصه ظهور برسانیم.

اما حال که روند گفتگو ها درحال حرکت به سمت توافقات و منطق گرایی است باید به چند نکته توجه داشت و مجددا اسیر طولانی شدن مذاکرات و افزایش فشارها برکشور و مردم نگردیم.

درمرحله اول باید دراولین جلسات مذاکرات، بین خود و غرب اهدافی را مشخص کنیم. باید مشخص شود که مشکل مشترک در پرونده هسته ای کشورمان چیست؟. آیا غرب برمسائل فنی و میزان غنی سازی ایراد دارد، یا اینکه مشکل اعتماد و شفافیت فعالیت های ما برای غرب دغدغه شده است؟. البته همانطور که گفته شد باید خواسته های به حق و منافع ملی ایران مردم ایران مورد غفلت واقع نشود.

اگر درمورد مسائل فنی و میزان غنی سازی بحث شود، باید راهکار و نیازهای خود را براساس چارچوب پادمان های بین المللی برای غرب مشخص کنیم و دایره مذاکرات را با محدود کردن به مسائل فنی و محول کردن آن به کارشناسان هسته ای، از مباحث سیاسی و فشارهای اقتصادی جدا سازیم.

اگر مشکل اصلی برسر اعتماد سازی و شفافیت فعالیت هسته ای ایران می باشد، می توان با تنظیم راهکاری متقابل در ازای خواسته های مطروحه، دو طرف گام هایی را برای تحقق اهداف بردارند. البته این مدل هم باید در یک پروسه زمانی کوتاه صورت گیرد تا مسائل حاشیه ای از جنس فشارهای سیاسی موجب تخریب و معیوب شدن آن نگردد.

نکته بسیارمهم دیگر اینکه ما باید با بررسی و تحلیل عملکرد نزدیک به دو دهه مذاکرات هسته ای خود با غرب، به پالس های مثبتی که هم اکنون درجو مذاکرات با 1+5 رخ داده، خوش بین باشیم و آن را فرصتی طلایی برشماریم. درحال حاضر دریکی از حیاتی ترین نقاط سرنوشت ساز برای کشورمان قرار گرفته ایم. باید به این موضوع توجه کنیم که اگر این دور از مذاکرات هم همچون اسلاف خود به بن بست برسد چه سرنوشتی برای کشور و مردم مورد تصور خواهد بود؟ باید پیش بینی کرد که اگر همان رویه سابق و بدون امتیازبرای ما ، ادامه یابد چه وضعیتی درانتظارمان خواهد بود.

همچنین باید به این طرف قضیه هم نگاه کرد و ارزیابی کرد که دراین فضای مثبتی که کفه دیپلماسی جهانی به نفع ایران سنگینی می کند و یخ روابط با غرب تاحدی آب شده است، اگر درمذاکرات به نتیجه برسیم، می توانیم بسیاری از فشارهای سیاسی واقتصادی، تصویرسازی های غلط از نام ایران را از بین ببریم و جایگاه منطقه ای خود در حوزه های استراتژیک را ارتقا بخشیم.

باتوجه به رویکرد فعلی و مثبت سران کشورهای جهان به نوع برخورد ایران در طی یک هفته دیپلماسی ظریف سیاسی در نیویورک، می توان امیدوار بود که مذاکرات 1+5 در 23مهرماه حداقل بی نتیجه و عبس نباشد. این امر مستلزم نگاه حکیمانه و منطقی دیپلمات های هسته ای و حمایت های داخلی از عملکرد صحیح آنها می باشد.

حمایت:امنیت اجتماعی اقلیت های قومی و مذهبی

«امنیت اجتماعی اقلیت های قومی و مذهبی»عنوان یادداشت روز روزنامه حمایت به قلم ابوالقاسم شم آبادی است که در آن می خوانید؛اسلام در جایگاه یک نظام کامل، مترقی و پیشرفته که پاسخگوی نیازهای فردی و اجتماعی افراد در همه زمان ها و مکان ها بوده به امنیت اجتماعی اقلیت ها بدون توجه نبوده است. با ملاحظه متون دینی، احکام و مقررات اسلامی ملاحظه می شود که اهمیت امنیت اجتماعی بیش از سایر نظام های حقوقی در دین اسلام مورد اشاره قرار گرفته است از سوی دیگر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز به عنوان قانون مادر، در اصول خود به امنیت فردی و اجتماعی اقلیت ها تاکید کرده که در فصل سوم قانون اساسی آمده است.

واژه اقلیت بیشتر با ویژگی هایی چون زبان، قوم، دین و مذهب برای ما شناخته شده است؛ اقلیت شامل گروه های انسانی ای است که در موقعیتهای مختلف اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی قرار دارند. از سوی دیگر اقلیت درون مقوله امنیت بحثی قابل طرح است که به بعد داخلی امنیت برمی گردد؛ یعنی موضوع هایی که در حوزه های متفاوت سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، حقوقی و قضایی، افراد جامعه با آن مواجه هستند، در چارچوب امنیت اجتماعی قابل بررسی هستند. گاه ممکن است جایگاه امنیت فردی در مقابل امنیت جامعه مورد سؤال قرار گیرد. «امنیت فردی»، آرامش و آسایشی است که فرد بدون در نظرگرفتن امکانات جامعه و دولت برای خود فراهم می کند؛ اما «امنیت اجتماعی» عبارت است از آرامش و آسودگی خاطری که جامعه و نظام سیاسی برای اعضای خود ایجاد می کند.

به طور کلی امنیت اجتماعی به قلمروهایی از حفظ حریم فرد مربوط می شود که به نحوی در ارتباط با دیگر افراد جامعه است و به نظام سیاسی و دولت مربوط می شود. این قلمروها می توانند زبان، نژاد، قومیت، اعتبار، نقش اجتماعی، کار، درآمد، رفاه، مشارکت سیاسی، آزادی، اعتقاد و ... باشند.

اسلام نیز به عنوان یک نظام حقوقی جامع و مترقی که پاسخگوی نیازهای فردی و اجتماعی افراد در همه زمان ها و مکان هاست به امنیت اجتماعی اقلیت ها بدون توجه نبوده است. با ملاحظه متون دینی، احکام و مقررات اسلامی ملاحظه می شود که اهمیت امنیت در همه عرصه ها و راه حل های تحقق بخشیدن به امنیت اجتماعی بیش از سایر نظام های حقوقی در دین اسلام مورد مداقه قرارگرفته است.

برای شناخت دیدگاه اسلام در مورد اهمیت امنیت اجتماعی اقلیت ها، رجوع به منابع اولیه اسلامی از بهترین راه هاست. نخستین و مهم ترین منبع معارف اسلامی قرآن کریم است.

از دیدگاه قرآن، امنیت یکی از اهداف استقرار حاکمیت خداوند و خلافت صالحان است مضاف بر اینکه تأمین امنیت از اهداف جهاد قلمداد شده و احساس امنیت از ویژگی های مؤمن است. به این منظور اسلام نیز می خواهد در جامعه اسلامی امنیت اجتماعی اقلیت ها به صورت کامل حکم فرما باشد؛ یعنی نه تنها مردم نباید نسبت به حقوق اقلیت ها تهاجم کنند؛ بلکه بایداقلیت ها از نظر زبان و از آن بالاتر از نظر اندیشه و فکر نیز در امان باشند و بتوانند به صورت کامل از آزادی ها برخوردار باشند و هر کسی احساس کند دیگری در منطقه افکار خود، تیرهای تهمت را به سوی او نشانه گیری نمی کند و این امنیتی است در بالاترین سطح، که جز در یک جامعه مومن و دارای قوانین اسلامی امکان پذیر نیست.

در قانون اساسی نیز به حقوق اقلیت ها اشاره شده است. درباره حقوق اقلیت های مذهبی اصل دوازدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مقرر می دارد: «پیروان این مذاهب ... در تعلیم و تربیت دینی و احوال شخصیه (ازدواج، طلاق، ارث و وصیت) و دعاوی مربوط به آ نها در دادگاه ها رسمیت دارند» از سوی دیگر قانون اساسی به حقوق اقلیت های قومی نیز توجه کرده است. به طور مثال در اصل نوزدهم قانون اساسی اشاره به واژه قوم و قبیله می تواند قرینه مثبتی بر ایجاد امنیت اجتماعی برای این گروه باشد.

علاوه بر این، اگر زبان و ادبیات را مبین علاقه درونی و هویت بخش یک جامعه بدانیم، به رسمیت شناختن آن می تواند قرینه دیگری برای رسمیت قومی و وجود امنیت اجتماعی برای اقلیت ها باشد. در این خصوص اصل پانزدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، با تاکید بر اینکه زبان و خط رسمی مشترک ایران فارسی است و اسناد، مکاتبات ، متون رسمی و کتب درسی باید با این زبان و خط باشد اضافه می کند که استفاده از زبان های محلی و قومی در مطبوعات و رسانه های گروهی و تدریس ادبیات آنها در مدارس در کنار زبان فارسی آزاد است. بنابراین اقلیت های قومی نه تنها در تکلم به زبان خویش آزادند، بلکه می توانند از این راه به فعالیت های فرهنگی بپردازند و به این وسیله هویت خویش را حفظ کنند.

علاوه بر آن آزادی تشکیل احزاب، جمعیت ها، انجمن های سیاسی و صنفی و انجمن های اسلامی از جمله حقوق بارزی است که سایر مذاهب اسلامی و همچنین اقلیت های قومی با استفاده از آن قادر به احراز موقعیت برجسته اجتماعی، سیاسی و مذهبی برای خود هستند و می توانند تا حدود زیادی همانند مسلمانان شیعه اثنی عشری در جامعه مطرح باشند. علاوه بر آن نمایندگی مجلس شورای اسلامی از حقوق دیگری است که ایرانیان غیر اثنی عشری دارا هستند و قانون اساسی ظاهرا تمایزی بین مسلمانان در این خصوص قایل نشده است.

علاوه بر آن، بند 1 ماده 30 قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی اعتقاد و التزام عملی به اسلام را مقرر داشته است. به این ترتیب، همه داوطلبان اهل تسنن در هر جای ایران که باشند، در صورت انتخاب قادر به احراز منصب نمایندگی ملت خواهند بود.

بنابراین مردم ایران از هر قوم و قبیله ای که باشند از همه حقوق انسانی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی با رعایت موازین اسلامی به طور مساوی برخوردارهستند.

این نکته ما را به این نتیجه می رساند که به علت اصل تساوی به عنوان اصلی بنیادین، حقوق اداری و استخدامی اقلیت ها نیز به رسمیت شناخته شده است و تصدی بسیاری از مناصب اداری دولتی و سایر حقوقی که قانون اساسی برای افراد ملت مقرر داشته است در مجموع، همه ایرانیان غیر شیعه را شامل می شود.

ایران:مدیریت اختلافات؛ استراتژی یا تاکتیک؟

«مدیریت اختلافات؛ استراتژی یا تاکتیک؟»عنوان سرمقاله روزنامه ایران به قلم علی شمخانی دبیر شورای عالی امنیت ملی است که در آن می خوانید؛در طول سه هفته گذشته، افکار عمومی داخلی و رسانه های گروهی خارجی به صورت کم سابقه ای بر موضوع نخستین حضور رئیس دولت یازدهم، جناب آقای دکتر حسن روحانی در مجمع عمومی سازمان ملل متحد و گفت وگوی ایشان با جامعه جهانی متمرکز بود. این رویداد مهم پس از سخنرانی رئیس جمهور ایالات متحده امریکا که در نوبت صبح روز سه شنبه هفته گذشته صورت پذیرفت در بعد از ظهر همان روز به وقت نیویورک به وقوع پیوست. اقبال کم نظیر مردم کشور ما به این رویداد که تا پاسی گذشته از شب، پخش مستقیم آن را از طریق رسانه های تصویری پیگیری کردند در کنار بازتاب های گسترده رسانه ای سخنرانی ریاست محترم جمهوری نشان می دهد که این سفر و دستاوردهای آن به عنوان فصل جدیدی در اقدام های راهبردی جمهوری اسلامی ایران در حوزه دیپلماسی مورد توجه و تحلیل داخلی و جهانی قرار گرفته است.

اما زمینه ها، اهداف و دستاوردهای گام اول دولت تدبیر و امید در حوزه تعامل سازنده با جهان:
1- هوشمندی، تیز بینی، موقع شناسی و درایت رهبر معظم انقلاب اسلامی در حوزه تعیین راهبرد و هدایت فرآیند قدرت سازی و بهره گیری از آن در عرصه تعاملات خارجی و تامین منافع ملی، واقعیتی است که دوست و دشمن به آن اذعان داشته و همواره از آن به عنوان یکی از درخشان ترین جنبه های شخصیتی ایشان نام می برند. تاریخ نزدیک به ربع قرن رهبری ایشان و گذر موفق کشور از گردنه های سخت و چالش های شکننده داخلی و خارجی نیز گواه صادقی بر این مدعاست.

اما این ظرفیت ارزشمند زمانی توانسته است به صورت صددرصد تبدیل به دستاورد ملموس در حوزه منافع ملی شود که کارگزاران اجرایی کشور نیز در مقام ایفای وظایف حرفه ای خود با شناخت کامل ملاحظات و رویکردهای مورد نظر ایشان به وظایف تخصصی خود درست عمل کرده باشند. متأسفانه در برخی ادوار، مسئولین دستگاه های مختلف کشور با فهم ناقص و یا بعضاً متناقض از رویکردهای کلان رهبری، نه تنها موفق به عملیاتی سازی جنبه های اجرایی منویات ایشان نگردیدند بلکه با رفتارهای غیر حرفه ای موجبات افزایش هزینه های نظام، انقلاب و رهبری در عرصه کسب و ارتقای منافع ملی کشور گردیدند.

2- فرآیند برگزاری یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری که با تدبیر و گفتمان واقع گرایانه رهبر معظم انقلاب و حضور باشکوه مردم قهرمان کشورمان به حماسه سیاسی مبدل شد در کنار اقدام ها و مواضع ایشان طی دو ماه گذشته که تبدیل به کلید واژه های راهبردی در ادبیات سیاسی شد را باید به عنوان بستر سازی مدبرانه به منظور ایفای نقش جدید دولت در عرصه های داخلی و خارجی مورد توجه و مداقه قرار داد. این سرمایه گرانقدر که توشه راهبردی کم نظیری در حوزه قدرت سازی از مؤلفه های نرم است، شرایطی را رقم زد تا دستگاه های ذیربط کشور با همفکری، همکاری و همدلی مثال زدنی بتوانند طراحی نوینی را در عرصه سازماندهی و ساماندهی فضای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی کشور و بهره گیری ازآن در تعاملات دیپلماتیک به مورد اجرا گذارند.

3- بی شک سخنان دقیق، سنجیده و پرمحتوای ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران در مجمع عمومی سازمان ملل متحد که همراه با تبیین بدون تنازل مواضع اصولی و ارزشی نظام بود، مصداق قابل تحسین بهره گیری خردمندانه از ظرفیت های ایجاد شده از سوی رهبر معظم انقلاب در عرصه دیپلماسی بوده و گام محکم و متینی است که دستگاه اجرایی کشور در حوزه تعامل سازنده با جهان بر داشته است. رفتار و گفتار برنامه ریزی شده ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران در نیویورک، حرکتی نظام مند و نه اقتضایی در مسیری نشانه گذاری شده و چارچوب مند بوده و دستاوردهای آن را نیز می بایست با محک اهداف تعیین شده و نه انتظارات و آمال رسانه ای مورد ارزیابی قرار داد.

4- در آستانه سفر جناب آقای دکتر روحانی و پس از حضور ایشان در نیویورک، گمانه زنی های متعدد و متنوعی از سوی اصحاب قلم و تریبون در داخل و خارج از کشور پیرامون این سفر و دستاوردهای آن مطرح شده بود. پس از سخنرانی ایشان در مجمع عمومی نیز تحلیل های گسترده ای از بیانات ایشان در رسانه های داخلی و خارجی منتشر شد لیکن در کنار اعلام مواضع اصولی و دائمی کشور درخصوص موضوع هایی چون تروریسم، اشغالگری، نظامی گری و توسعه خشونت، مهمترین بخش اظهارات رئیس جمهور را که باید از آن به عنوان چارچوب اصلی سخنرانی ایشان یاد کرد، اشاره هوشمندانه جناب آقای دکتر روحانی به عزم کشورمان برای کاهش تنش در روابط و آمادگی ایران برای مدیریت اختلافات بود. بیان این راهبرد مهم، مبین این واقعیت است که رهبران ایران در عرصه دیپلماسی، نگاهی واقع گرا داشته و به ایجاد تعادل میان واقعیت ها و مقدورات معتقد هستند.

در این میان هر چند تاکنون نیزگفتار و رفتار مخالفان و دشمنان حرفه ای جمهوری اسلامی ایران که با ارتکاب فجیع ترین جنایات ضدبشری مجموعه قوانین و هنجارهای حقوقی و انسانی را به سخره گرفته اند به عنوان سند روشنی بر حقانیت کشورما پیش روی افکار عمومی و ناظران منصف در عرصه بین المللی وجود داشته است لیکن تاکید دوباره ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران در بزرگترین اجتماع سیاسی رهبران جهان بر مواضع صلح طلبانه و آشتی جویانه کشورمان اقدام بایسته ای بود که ضمن انزوای بیش از پیش مخالفان و دشمنان کینه توز ایران اسلامی، تمسک به هرگونه بهانه غیر واقعی را ازآنان سلب نمود.

5- اگرچه ادبیات متفاوت و محترمانه رئیس جمهور ایالات متحده امریکا در مورد ایران در نطق مجمع عمومی، موضوعی قابل بررسی می باشد لیکن نمی توان انتظار داشت که کاهش اختلافات سی و چند ساله جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده امریکا که از پیچیدگی های قابل ملاحظه ای نیز برخوردار است تنها با رد و بدل کردن چند جمله غیر خصمانه و لبخندهای رایج دیپلماتیک پایان پذیرد. بی شک دستیابی به چارچوبی واقع گرایانه، مرحله ای و مبتنی بر شرایط برد-برد، نیازمند بهره گیری از الگویی جامع و مانع است. ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران با تاکید بر ضرورت دستیابی به این الگو از آن به عنوان مدیریت اختلافات نام برد و اراده سیاسی جمهوری اسلامی ایران برای گام نهادن در مسیر عمل مشترک در چارچوب الگوی ذکر شده را اعلام کرد.

6- محتوای نطق های ارائه شده از سوی رؤسای جمهور ایران و امریکا در مجمع عمومی سازمان ملل متحد نشان می دهد که برای نخستین بار وزن جنبه های همگرا- هرچند در موضوعات کلی- در اظهارات دو رئیس جمهور بیشتر از جنبه های متضاد بود. این مهم ضمن آنکه تأیید کننده واقعیتی روشن به نام وجود اختلاف در رویکردهای دو کشور می باشد، از نگاه جدید دو کشور در بیان وجوه اشتراک -هر چند اندک- حکایت می کند. در گفتار دو رئیس جمهور، موضوعات مشترکی چون پذیرش حقوق هسته ای ایران، تاکید بر فتوای رهبر معظم انقلاب درخصوص حرمت سلاح کشتار جمعی، نفی خشونت و افراط گری، تعهد به دیپلماسی برای حل و رفع اختلافات و تعیین نقطه تماس برای گفت وگو مورد اشاره قرار گرفت که نشانه های معنی داری از وجود زمینه های مثبت برای مدیریت اختلافات می باشد.

دکتر روحانی به نمایندگی از جمهوری اسلامی ایران به صراحت بر عزم راهبردی کشورمان برای مدیریت اختلافات سخن گفت و تاکید کرد که صلح در دسترس است.

اینک این فرصت برای ایالات متحده امریکا فراهم شده است که در آزمونی جهانی نشان دهد که به دیپلماسی معتقد است یا می خواهد همچنان گفتمان بی حاصل مبتنی بر لوله توپ ها، لانچر موشک ها و غرش بمب افکن ها را پیگیری نماید.

مردم سالاری:امید به مذاکرات هسته ای

«امید به مذاکرات هسته ای»عنوان سرمقاله روزنامه مردم سالاری به قلم داوود هرمیداس باوند است که در آن می خوانید؛ قبل از اشاره به هر بحثی باید به این مساله اشاره کرد که ارجاع پرونده هسته ای به وزارت خارجه یک انتقال عادی بین سازمانی نبود و رییس جمهوری با این تصمیم، که می تواند تصمیمی بزرگ تلقی شود کاری کرد که تیم مذاکره کننده با اختیار بیشتری نسبت به گذشته دور میز مذاکره بنشیند و به همین دلیل گزاف نیست اگر اینطور گفته شود که می توان احتمال پیشرفت در مذاکرات را احتمالی محتمل تر نسبت به زمانی دانست که دبیر شورای عالی امنیت ملی به عنوان نماینده جمهوری اسلامی مسئولیت مذاکره با 1+5 را بر عهده داشت، به همین دلیل وزیر امور خارجه با صلاحدید رییس دولت با اختیاری کامل پرونده هسته ای را پیگیری خواهد کرد.

این روز ها در شرایطی که قرار است مذاکرات هسته ای وارد فاز جدید شود و به همین دلیل نشست مهمی در نیویورک با حضور ایران، اشتون به عنوان مسوول سیاست خارجی اروپا و همچنین وزیران خارجه کشورهای مهمی چون آمریکا و انگلستان برگزار شد که ماحصل این همنشینی مهم، ابراز رضایت نسبی طرفین بود تا این شائبه به وجود آید که تغییرات ساختاری در مدیریت ایران در نهایت به تغییر در روند مذاکرات پیچیده هسته ای هم منجر خواهد شد که ناگفته پیداست این اتفاق، اتفاقی بسیار مهم برای ایران، طرفین مذاکره کننده و دنیا محسوب خواهد شد. البته ناگفته پیداست که حرف و حدیث های به وجود آمده درخصوص احتمال بهبود رابطه جمهوری اسلامی و ایالات متحده در روند جلسه فوق و همچنین جلسات آتی تاثیرگذار خواهد بود و اگر ایران و آمریکا بخواهند و بتوانند نگاهی توام با تعامل به هم بیندازد، بی شک بسیاری از گره های موجود بازخواهد شد، به هر حال آمریکا یکی از کشورهای موثر و مهم 5+1 است که می تواند در خلال مذاکرات حرف های زیادی برای گفتن داشته باشد و در تصمیمات 1+5 سهم پررنگی را به خود اختصاص بدهد، به همین دلیل باید گفت اگر امکان رابطه و همکاری با آنها فراهم شود، مجبور به امتیازدهی به کشورهایی چون چین و روسیه نخواهیم بود، پس تاکید این است که رابطه با آمریکا در همه امور، بالاخص در بحث هسته ای کارساز خواهد بود.

در شرایطی که ایران با تغییرات زیادی به مذاکرات هسته ای بازگشته است و لحن و روشی متفاوت با آنچه تا به حال بوده را اتخاذ خواهد کرد، این انتظار معقول از 1+5 به وجود آمده است که با در نظر گرفتن اینکه تغییراتی جدی در نگاه ایران به پرونده هسته ای به وجود آمده، تغییراتی در نظرات و رفتار خود داشته باشند تا بلکه دو طرف سرانجام بتوانند گره کور هسته ای را باز کنند. با توجه به شرایط موجود، لازم است طرفین مواضع خود را تعدیل کنند تا تنگنای موجود پشت سر گذاشته شود. هر چه این مذاکرات در بن بست ادامه پیدا کند، به همان میزان گره کور تر می شود و مشکلات بیشتر خودنمایی می کنند. امیدوارم در مذاکرات آتی حداقل تفاهم اولیه به دست آید تا بتوان با خوش بینی ادامه مذاکرات هسته ای را پیگیری کرد؛ باید منتظر ماند و به سرنوشت پرونده هسته ای ایران چشم دوخت، پرونده ای که ظاهرا نسبت به قبل گره های کمتری دارد.

قانون: قانون، ازد واج با فرزند خواند ه را عرف نخواهد پذیرفت

«قانون، ازد واج با فرزند خواند ه را عرف نخواهد پذیرفت»عنوان یادداشت روز روزنامه قانون به قلم سید علی کاظمی است که در آن می خوانید؛وقتی لایحه حمایت از  کود کان بی سرپرست وارد مجلس شورای اسلامی و بعد وارد شورای نگهبان شد ، یکی د و نفر از آقایانی که د ر شورای نگهبان بود ند و برخی از نمایند گان مجلس بحث محرم یا نامحرم بود ن د ختر به پد رخواند ه را  مطرح کرد ند به این صورت که بین پد ر و د ختر خواند ه عقد موقتی خواند ه شود تا بتوان از این طریق بحث محرم و نامحرم بود ن را حل کرد ، ظاهرا این بحث د ر آن زمان مسکوت گذاشته شد که د وباره د ر این روزها مجد د ا این بحث مطرح شد ه به گونه ای د یگر که پد ر خواند ه می تواند با د ختر خواند ه خود ازد واج کند که اصولا این بحث عرفا پسند ید ه نیست و نگرانی هایی را د ر جامعه به وجود می آورد . اولا باعث نگرانی خانم ها د ر خانواد ه می شود و تمایل آنها برای گرفتن فرزند د ختر از بین می رود .

د وم اینکه با عرف جامعه ما هم هم خوانی ند ارد . اصولا فکر اینکه این پد ر و د ختر می توانند با هم رابطه نامشروعی د اشته باشند یا ازد واجی د اشته باشند برای خانم و برای خانواد ه آزار د هند ه است و این موضوع بسیار زشت و قبیح است و این مسئله د ر فرهنگ ما و از طرف افراد فرهنگی و ذی صلاح که د ر جامعه هستند تقبیح می شود . بند ه  فکر می کنم این قضیه اولا برخلاف مسائل عالیه کود کان است د وم بر خلاف روابط خانواد گی است و باعث ایجاد تنش د ر روابط خانواد گی می شود و سوم اینکه با عرف خانوا د ه هم سازگاری ند ارد .

ما طبق کنوانسیون حقوق کود ک (ماد ه 2) متعهد شد یم د رتمام قانون گذاری ها و امور اجرای خود ، مسائل عالی کود ک را د ر نظر بگیریم. همان طور که می د انیم عرف منبع قوی برای قانون گذاری هم د ر اسلام و هم د ر قوانین عاد ی است. لذا اگر بخواهیم از نظر فقهی هم بررسی کنیم، د ر اسلام هیچ امری نباید موجب ضرر شود و  اصولا امر ضرری د ر اسلام وجود ند ارد . لذا طرح این مسئله  اگرچه با انگیزه مثبت د رمجلس مطرح شد ه و خواستار رفع مشکل محرم و نامحرمی د ر خانواد ه  است اما د ر حال حاضربه جهات د یگری کشید ه شد ه که اصلا به صلاح نیست.

د ر چنین موارد ی اگر ما بپذیریم که مسائل عرفی د ر قانونگذاری تاثیری ند اشته نتیجه اش این می شود که پد ر خواند ه با د ختر خواند ه ازد واج کند و  اینها د ر جامعه پسند ید ه نیست.  سابقا د ر قانون 1353  به این موضوع اشاره نشد ه بود و این موضوع د ر قانون مسکوت ماند ه بود . بهزیستی بر این امر نظارت د اشت که مصالح کود ک رعایت شود د ر حال حاضر د ر قانون فعلی د ر مورد بعد شرعی سخنی به میان نیامد ه است و اینکه مشکل محرم و نامحرمی را چگونه باید حل کرد ؟ فرض بر این گذاشته شد که خود مسائل عرفی موضوع را حل می کند .

نمونه عینی آن هم، فرد ی به روحانی  شهر خود مراجعه می کند و عنوان می کند که د ختری را به فرزند ی قبول کرد م که حالا بزرگ شد ه و د ر حال حاضر این بحث محرم و نامحرمی بند ه را نگران می کند که آیا بند ه گناهی مرتکب می شوم یا خیر؟ روحانی د ر جواب می گوید: برو  با ایشان ازد واج کن، فرد عنوان می کند ایشان د ختر بند ه است و من او را بزرگ کرد ه ا م چطور شما این حرف را می زنید؟! روحانی د ر جواب می گوید د ر مورد این مسئله نباید به من مراجعه کنید ! منظور روحانی این بود که وقتی مسئله ای را عرف حل می کند شرع هم آن را تایید می کند چون عرف عقلانی است و قتی ما کود کی را به فرزند خواند گی قبول می کنیم آن رابطه مود ت و انسی که به وجود می آید همانند پد ر و ماد ر واقعی است .د ر شرع اسلام هم مشابه این را د اشتیم موارد ی مانند وقتی بچه د یگری  شیری از سینه یک خانم می خورد به آن خانم و نسبت به بچه های آن خانم محرم می شود . مسائلی از این د ست د ر شرع عنوان شد ه البته آن شیر موضوعیت ند ارد بلکه انس والفتی که بین آن خانم وبچه به وجود می آید مهم است.

بنابراین می توان با یک استفتایی از مقام معظم رهبری یا سایر آیات عظام این مشکل را حل کرد . د ر چنین موارد ی به خاطر حفظ استحکام روابط خانواد گی که د راصل 10 قانون اساسی مورد توجه هست و آن قد است خانواد ه و روابط د ر خانواد ه است، جلوی این امر گرفته شود .

شرق:اعتمادسازی دوجانبه

«اعتمادسازی دوجانبه»عنوان سرمقاله روزنامه شرق به قلم صادق زیباکلام است که ر آن می خوانید؛یا باید فرض بگیریم که همه مذاکره کنندگان 1+5 با هم تبانی کرده اند یا اینکه روحانی + ظریف توانسته اند گامی بزرگ در جهت شکستن بن بست مذاکرات هسته ای بردارند. هم «جان کری» وزیر خارجه آمریکا هم «ویلیام هیگ» وزیر خارجه انگلستان و هم خانم «کاترین اشتون» هر سه در مصاحبه های مطبوعاتی که جداگانه بعد از نخستین دور مذاکراتشان با وزیر خارجه ایران داشتند، به گونه ای سخن گفتند که حکایت از حسن ظن آنها به ظریف بود از باب اینکه واقعا می خواهد گره کور مذاکرات هشت ساله را باز کند.

خود ظریف هم ایضا امیدوار و خوشبین از مذاکره بیرون آمد. با توجه به اینکه مساله تبانی را من برای انبساط خاطر خوانندگان مطرح کردم، پس لاجرم باید نتیجه بگیریم مثل اینکه واقعا ترک بزرگی در یخ بن بست مذاکرات هسته ای با 1+5 پدیدار شده است. مثل اینکه اگر خدا بخواهد محتاطانه می توانیم اندکی امیدوار شویم «کلید»ی که روحانی از تهران با خودش به نیویورک برده، به قفل زنگ زده مذاکرات هسته ای خورده و روحانی و ظریف دارند قفل هسته ای را شوخی شوخی باز می کنند.

شاید اندکی زود باشد اما می توان این سوال را مطرح کرد که مگر ظریف و روحانی در نیویورک چه کردند و چه گفتند که صحبت از پیشرفت و خروج از بن بست می شود؟ چگونه شد و چرا آن همه مذاکره در زمان آقای احمدی نژاد برعکس، باعث شد «از قضا سرکنگبین صفرا فزود و روغن بادام خشکی می نمود»؟ چرا سال ها مذاکرات توسط آقای دکتر سعید جلیلی در دوران آقای احمدی نژاد راه به جایی نبرد؟ ممکن است که مسوولان قبلی پاسخ دهند که روحانی و ظریف امتیازات زیادی به طرف مقابل دادند. اما ما می دانیم که اینگونه نبوده و نیست. روحانی و ظریف نیک می دانند که خط قرمزهای هسته ای کجاست و یقینا از آنها عدول نمی کنند. به علاوه هیچ چیز پشت پرده و مخفی نمی ماند. آنان هر امتیازی که به فرض داده باشند به سرعت علنی و آفتابی خواهد شد بنابراین اینکه مخالفان آقای روحانی بگویند که ایشان در قصه هسته ای عقب نشینی کرده استدلال موجهی نیست.

بنابراین باز می رسیم به همان پرسش که اگر ظریف و روحانی امتیازی به غربی ها نداده باشند – که نداده اند - پس چرا به نظر می رسد که ترک بزرگی در سد مذاکرات ایجاد کرده اند؟ به زبان ساده تر، روحانی و ظریف در 72ساعت گذشته در نیویورک چه کار کردند که مذاکره کنندگان در هشت سال دوره اصولگرایان، قادر به انجام آن نشدند؟ به نظر می رسد که خود ظریف بهترین پاسخ را به این پرسش داده است. او بعد از برگزاری نخستین دور مذاکرات وزرای خارجه آمریکا، انگلستان، کاترین اشتون و نهایتا 1+5 وقتی پس از ساعت ها بی خوابی، خسته و کوفته به اتاق هتلش در نیویورک بازمی گردد، در صفحه فیس بوک می نویسد: «روزی همه صحبت هایم در جلسه با 1+5 را به مردم گزارش می دهم تا همه ببینند که برای داشتن یک مذاکره خوب، نیازی به عدول از مواضع نیست.» ظریف درست می گوید و اتفاقا دارد به پرسش ما پاسخ می دهد که «مگر او چه کرد که دیگران در هشت سال نتوانستند انجام دهند؟ »به نظر می رسد که پاسخ روشن است.

ظریف موفق به پرکردن شکافی شده که ما ظرف هشت سال گذشته خیلی نتوانستیم پر کنیم. فی الواقع شاید درست تر باشد که بگوییم، مسوولان پرونده هسته ای ما اساسا آن شکاف را ندیدند. ظریف توانست «شکاف بی اعتمادی» میان ما و طرف های دیگر را ببیند و به سمت پرکردن آن برود. کار او البته هنوز تمام نشده است.

او ملاط و سیمان درست کرده و روی شکاف با ماله کشیده اما هنوز بنای وی خشک نشده است. حقیقت آن است که نگارنده بارها در یادداشت ها و گفت وگوهای قبلی درخصوص به نتیجه نرسیدن مذاکرات با 1+5 به این مساله پرداختم که موضوع نه فردو است نه، غنی سازی است، نه پارچین، نه آب سنگین اراک نه آب سبک اصفهان و نه تعداد سانتریفیوژهای نطنز. موضوع فقدان اعتماد میان ما و غربی هاست. آنان به ما بی اعتمادند و ما هم متقابلا به آنها.

آنها فکر می کنند که ما مخفیانه داریم یک «جایی» خود را برای ساخت سلاح هسته ای آماده می کنیم و قصد و غرض مان از مذاکرات آن است که برای تکمیل کارمان، زمان بخریم. ما هم معتقدیم هسته ای و غنی سازی بهانه است از سوی غربی ها و هدف نهایی آنها چیز دیگری است و می خواهند مردم را از طریق تحریم ها تحت فشار بگذارند تا نارضایتی آنان به حداکثر برسد. واقعیت آن است که نه شک و شبهه آنها واقعیت دارد و نه بی اعتمادی و تردیدهای ما. این دقیقا نکته ای است که روحانی و ظریف و تیم جدید روی آن انگشت گذارده اند. آنها درصددند به غربی ها نشان دهند ایران واقعا به دنبال ساخت سلاح هسته ای نیست.

همچنان که اوباما هم در مجمع عمومی سازمان ملل صراحتا اعلام داشت که به دنبال تغییر رژیم در ایران نیست. این سخن رییس جمهور آمریکا دقیقا در همان جهتی است که روحانی و ظریف دارند حرکت می کنند. به عبارت دیگر، اوباما دارد به طرف اعتماد سازی حرکت می کند که ظریف و روحانی بخش دیگر آن را پر می کنند.

مذاکرات و رسیدن به توافق، فقط و فقط زمانی حاصل می شود که در کل ما و غربی ها اعتماد به یکدیگر پیدا کرده باشیم. آنها اعتماد پیدا کرده باشند که ما همه فعالیت های هسته ای مان همین است که آنها دارند می بینند و افزون بر اینها ما فعالیت دیگری نداریم.

ما هم متقابلا یقین پیدا کرده باشیم که هدف و منظور غربی ها از فشار و سختگیری در برنامه هسته ای، صرفا حصول اطمینان از این بابت است که ما قصد تولید سلاح هسته ای نداریم و به جز این، آنها به دنبال اهداف پنهان دیگری از جمله براندازی نیستند. علت آنکه ظرف هشت سال گذشته، ما همواره در مذاکرات به شرایط دلخواه نمی رسیدیم، به واسطه آن بود که هر دو طرف در پشت میز مذاکره، به شدت نسبت به یکدیگر بی اعتماد بودند. به نظر می رسد ظریف و روحانی و در سطحی دیگر اوباما و سایرین، این معضل و شکاف را دریافته اند و خیلی جدی، درصدد رفع و پرکردن آن برآمده اند.

بهار:آزمون خوشبینی

«آزمون خوشبینی»عنوان یادداشت روز روزنامه بهار به قلم افسانه احدی است که در آن می خوانید؛ هفته سرنوشت سازی که همه انتظار آن را می کشیدند با سخنرانی ها و ملاقات های قابل توجهی به پایان رسید. از هفته ها قبل این انتظار و خوشبینی فزاینده وجود داشت که اراده لازم برای پایان دادن به خصومت های سی و چند ساله میان ایران و آمریکا ایجاد شده است و هیات ایرانی در سفر به نیویورک فرصت لازم برای بهبود روابط با آمریکا را خواهند داشت. اما از همان ابتدا روشن بود که چنین خوشبینی هایی عمدتا مبنای احساسی و هیجانی دارد و واقعیت هایی را نادیده می گیرد. بعضی معتقدند همانند بازگشایی روابط چین و آمریکا در دهه 1970 روابط ایران و آمریکا نیز تنها به اراده مسئولان دو کشور بستگی دارد بنابراین دوران کنونی بهترین زمان برای شروع دوباره روابط دیپلماتیک میان آن هاست.

با این حال چنین مقایسه ای درباره روابط ایران و آمریکا منطقی به نظر نمی رسد. روابط دو کشور به خاطر تسخیر سفارت آمریکا در تهران قطع شد که زمینه آن نیز نارضایتی مردم ایران از مداخلات آمریکا در امور داخلی کشورشان بود. با گذشت زمان نه تنها زمینه برای بهبود روابط فراهم نشد که اقدامات تندروانه، خصومت را افزایش داد و در کنار آن سوءتفاهم ها و کدورت ها به خاطر قطع ارتباطات تشدید شد.

برخلاف دیگر خصومت ها میان دو کشور که معمولا میانجی گرانی سعی در تعدیل آن می کنند، حل خصومت میان ایران و آمریکا و برقراری مجدد روابط آن ها چیزی نبود که تقریبا هیچ کشوری خواهان آن باشد. بنابراین بیش از سه دهه خصومت ادامه یافته است. اوباما به درستی در سخنرانی خود در اجلاس سالانه سازمان ملل به این امر اشاره کرد که نمی توان انتظار داشت چنین کدورت هایی به یکباره حل و فصل شود. از طرف دیگر انتظارات زیادی هر دو طرف ایران و آمریکا را تحت فشار قرار داده بود تا روسای جمهوری ایران و آمریکا در حاشیه بعضی جلسات یک مصافحه ساده داشته باشند. هرچند که این اقدام می توانست اثرات روانی مثبتی داشته باشد اما در حالی که همچنان واقعیت های روابط ایران و آمریکا پابرجاست اثرات پایداری نداشت. در واقع دو طرف نیازمند آن هستند که در سطوحی پایین تر مذاکرات دو جانبه را آغاز کنند. در صورتی که هر دو طرف در این زمینه جدی باشند می توان انتظار پیشرفتی را داشت. صرف نظر از دیگر دغدغه های دو طرف، مساله برنامه هسته ای ایران اکنون بیش از هر موضوع دیگری اهمیت دارد و حتی پیشرفت در مناسبات ایران و آمریکا به آن وابسته است.

صرف نظر از بعضی انتظارات و دلخوری ها به خاطر عدم تحقق آن ها، بزرگ ترین دستاورد هیات ایرانی در نیویورک ارائه چهره جدید از ایران است که به بهترین شکل محقق شد. عملکرد بسیار خوب هیات ایرانی این پیام را برای جهانیان دارد که مردم ایران خواهان تغییر هستند و انتظار دارند رفتارها و واکنش های جدیدی را از جامعه بین المللی دریافت کنند. ملاقات ها، سخنرانی ها و مصاحبه های متعدد مقام های ایرانی نیز در این چارچوب انجام شد تا چهره تعامل گر ایران را به جهان نشان داده و تلاش کند چهره قبلی را تعدیل کند. خرده گیری به عدم انجام ملاقات های چند دقیقه ای میان رهبران دو کشور چندان منطقی نیست، در این باره طرفداران چنین ملاقات هایی باید به این سوال پاسخ دهند که چه دستاوردی را از این ملاقات ها در نظر داشتند؟ در صورت ادامه عزم و اراده کنونی دو طرف که بر گفت وگوی متقابل تاکید کرده اند می توان انتظار داشت که در آینده رهبران دو کشور در شرایط بهتری با یکدیگر ملاقات کنند که مسلما دستاورد بسیار بهتری را دربر دارد.

هنوز مشکلات و موانع زیادی در راه پیشرفت مناسبات ایران و آمریکا وجود دارد. هر دو طرف در داخل با مخالفت های جدی روبه رو هستند. در این باره اوباما در شرایط سخت تری به سر می برد. تندروها و مخالفان در داخل و خارج از کنگره نسبت به هرگونه تغییر سیاست آمریکا در قبال ایران هشدار داده اند. در هفته جاری نتانیاهو در اجلاس سالانه سازمان ملل سخنرانی خواهد کرد و مسلما بخش مهمی از سخنرانی وی واکنش تند درباره برنامه هسته ای ایران و هرگونه بهبود مناسبات ایران و آمریکا خواهد بود. به دنبال آن اجلاس سالانه آیپک برگزار می شود که به صورت معمول اوباما یکی از سخنرانان اصلی آن خواهد بود. اظهارنظرهای روسای جمهوری آمریکا معمولا در آیپک نسخه تعدیل شده نگرش های آن ها در دیگر محافل است. از این نظر بررسی و تحلیل سخنرانی اوباما در نشست سالانه آیپک بسیار موردتوجه قرار خواهد گرفت.

از طرف دیگر سوالات جدی درباره تحریم های ثانویه آمریکا علیه ایران مطرح می شود. کنگره قبل از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری در ایران در نظر داشت تحریم های سختی را درباره فروش نفت ایران تصویب کند که تصمیم گیری درباره آن را به بعد از تعطیلات تابستانه اعضای کنگره موکول کرد. به زعم بعضی این اقدام فرصت دادن به دولت جدید ایران و مشاهده اقدامات عملی آن بود. تندروها در کنگره هنوز درصدد بررسی چنین لوایحی برای تشدید تحریم های ایران هستند. با این حال اوباما به عنوان رییس جمهوری آمریکا این قدرت و اختیار را دارد تا تحریم ها را به مدت 120 روز به حالت تعلیق درآورد. هرچند که این اقدام، اوباما را در شرایط داخلی سختی قرار می دهد و موجب انتقادات تند بعضی اعضای کنگره می شود اما در صورتی که آمریکا واقعا خواهان گشایشی چه درباره مساله هسته ای ایران و چه درباره بهبود مناسبات دو کشور باشد، این اقدام بهترین امکان را ایجاد می کند که مذاکرات در جوی به دور از تنش آغاز شود و ایران نیز بتواند به دور از بدبینی نسبت به نیات آمریکا برای دستیابی به نتیجه تلاش کند.

تاکنون نشانه های مثبت متعددی دیده شده که بتوان براساس آن تحلیلی خوشبینانه داشت، با این حال در روزهای آینده اظهارات و اقدامات به ویژه در آمریکا می تواند مشخص کند قاطعیت رهبران آمریکا برای حل خصومت ها و کدورت های مناسبات ایران و آمریکا تا چه حد است. اقدامات و اظهارات طرف آمریکایی مسلما بر طرف ایرانی و شرایط داخلی دولت جدید ایران تاثیر گذار است و می تواند به تقویت یا تضعیف مواضع آن ها منجر شود.

ابتکار:با دست باز رفت و با دست پُر برگشت

«با دست باز رفت و با دست پُر برگشت»عنوان سرمقاله روزنامه ابتکار به قم محمدعلی وکیلی است که در آن می خوانید؛اجلاس سالانه مجمع عمومی سازمان ملل نقش المپیک سران کشور ها را ایفا می کند. اجلاس امسال تحت الشعاع حضور رئیس جمهور جدید ایران بود. پیش از برگزاری اجلاس، صدای متفاوت از ایران به دنیا مخابره شد و تصویری مثبت از آقای روحانی به افکار عمومی نشان داده شد. خاصیت تصویر اول در صحنه سیاست، ایجاد مطالبه به نفع صاحب تصویر می باشد.

خوشبختانه تصویر اول روحانی کار ساز بود و مطالبه نخبگان و افکار عمومی غرب را علیه سیاستمداران بر انگیخت. در این سوی ماجرا، جمع بندی نظام این شد که آقای روحانی با اختیار کامل و با تجربه گذشته اش پا در این میدان گذارد، ولی انتظارات بیش از ظرفیت دیپلماسی بالا رفت. در داخل مسئله به گونه ای پژواک یافت که سفر دکتر روحانی به مجمع عمومی همسان با پذیرش قطعنامه 598 قلمداد شد و گرانیگاه سفر مصافحه یا معانقه رؤسای جمهور ایران و آمریکا تلقی گردید.این ملاقات آنقدر برجسته شد که وقتی به دلایل مختلف محقق نگردید موج منفی آن فضای مثبت اولیه را تحت الشعاع برد، این در حالی است که برای هر ناظر واقع نگر روشن بود که کوه یخ رابطه ایران و آمریکا که عمری 35 ساله دارد و بن بست ده ساله ی پرونده ی هسته ای را نمی توان با تابش آفتاب نو طلوع اعتدال آب شده و فیصله یافته فرض کرد.

ولی آنچه به دست آمد در تاریخ مناسبات بی نظیر و گامهای اساسی بطرف جلو بود به طور طبیعی دست آورد های سیاسی در صحنه بین الملل به صورت آنی قابل احصاء نیستند. بخش مهمی ازدست آوردها در دل سیاست های اعمالی پنهان و تدریجی خواهند بود. اما آنچه به عنوان دست آورد سفر هیأت ایرانی و سفر اول دکتر روحانی قابل شمارش است به این ترتیب می باشد؛
اول: صدای اعتدال جهانی شد و آهنگ آن دلنشین و گوش نواز گردید. این صدا توانست گوش ها را برای شنیدن پیام ایران آماده سازد. صندلی های پر مجمع در حین سخنرانی دکتر روحانی و استقبال رسانه های غرب نشان داد که می توان پیام های بلند را با صدای آرام و کلام متین و ادبیات جهان فهم ارایه نمود.

دوم: موج ایران هراسی و شیعه ستیزی به ستایش از ایران و تعظیم فرهنگ اسلامی شیعی تبدیل شد. تجربه سفرهای هیأت های ایرانی در سالهای گذشته، نشان می داد که مع الاسف سفرها نه فقط به تصحیح ذهنیت ها در خصوص ایران منجر نمی شدکه مدتها بهانه ای برای بمباران افکار عموی و تحریف و تخریب چهره ی ایران در فضای رسانه ای بود. اما مجموعه ی سخنرانی ها، مذاکرات و مصاحبه های دکتر روحانی و محمد جواد ظریف و دقتشان در عبارت پردازی موجب شد که فضای مثبت اولیه تشدید شود.

سوم:بازسازی اعتماد ازدست رفته دیگر دست آورد این سفر می باشد. اعتماد در مناسبات بین الملل حکم اعتبار در بازار سرمایه را دارد.دارایی یک سرمایه دار همواره نقدی نیست بخش مهم آن اعتبار می باشد. تبلیغات یکسویه،تدبیرهای ضعیف باعث گردید تا اعتماد بین الملل نسبت به مواضع ایران سست و متزلزل گردد. مواضع منطقی و بهداشت کلام دکتر روحانی موجب شد تا اعتماد از دست رفته بازیابی شود.

بدیهی است اعتماد بوجود آمده کلید حل مشکلات خواهد بود. قفل بی اعتمادی را با کلیدتدبیر و سیاست ورزی و عقلانیت می توان باز کرد که خوشبختانه این مهم حاصل آمده است اما برغم دست آورد های بر شمرده شده نباید هیجان زده و متوهمانه به دنبال دست آودهای غیر واقعی بود. اعتماد و بازسازی روابط یک پروژه نیست که بتوان یک شبه به سقف آن رسید. اعتماد و توسعه مناسبات یک پروسه پر پیچ و خم است که در پروسه زمان قابلیت تحقق دارد. تحریم ها پروژه ی یکشبه نیست که بتوان در یک سفر آنرا برداشت و آثارش را حذف کرد. تحریم ها به شکل یک پروسه زنجیر وار انجام گرفته است که در این سفر قبح آن نمایان شدو ادامه ی آن از ارزش افتاد.

قبح سازی از تحریم ها سد بزرگی بر مسیر جنگ طلبان و افراطیون می باشد. نباید سفر به گونه ای تبلیغ شود که گویا حالا که آقایان ظریف و کری پهلو به پهلو نشستند و چشم در چشم تبسم زدند،پس آثار راه طی شده همه بر طرف گشته و آثار تحریم ها منتفی گردید،بلکه این قدمها و لبخند ها و گفتمان اعتدال قادر خواهد بود که در طی زمان،کوه یخ را کوچک و شناور نماید و ترک این کوه عمیق شود.به هر روی دست آورد صد روزه ی دولت دکترروحانی در بخش سیاست خارجی پرملاط وقابل توجه وغرور آفرین می باشد ولی معنایش این نیست که کیف ها پرپول شده وخزانه لبریز می شود بلکه چشم انداز نوید بخش و امیدآفرین خواهد بود وشمشیر جنگ طلبها و افراطیون در غلاف خواهد رفت.

آرمان:فصلی جدید در سیاست خارجی ایران

«فصلی جدید در سیاست خارجی ایران»عنوان یادداشت روز روزنامه آرمان به قلم دکترسید علی خرم است که در آن می خوانید؛بعد از ده سال کنش و واکنش بین ایران و آژانس و سپس بین ایران و سه کشور اروپائی و در نهایت بین ایران و گروه 1+5 اینک در دولت آقای دکتر روحانی با صحنه ای روبرو شده ایم که موجب تعجب ولی شعف جامعه جهانی شده است. آقای دکتر روحانی در سفر خود به نیویورک ابتدا سخن از آمادگی ایران برای حل موضوع هسته ای ظرف 3 تا 6 ماه کرد که صاحب نظران هسته ای و بین المللی آنرا نشانه اراده مستحکم برای حل معضل هسته ای ایران تلقی کردند ولی مدت پیشنهادی برای مذاکره و سپس اقدام را کافی ندانستند لذا رسانه های جمعی که از سازمان ملل متحد ، پرونده هسته ای ایران و روابط ایران و آمریکا را نظاره گر هستند ، چشم به اولین اجلاس ایران و گروه 1+5 و سپس ملاقات دوجانبه آقای دکتر ظریف و آقای جان کری وزیر امور خارجه آمریکا دوختند تا اطلاعات خود را تکمیل نمایند.

تنها این دو واقعه نبودند که جهان را غافلگیر کردند بلکه بعد از بارها ملاقات بین سفیر ایران و معاون مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی در وین ، روز جمعه این ملاقات با سفیر جدید ایران از سوی معاون مدیرکل مثبت و سازنده توصیف گردید. آنچه از ملاقات وزرای خارجه گروه 1+5 با دکتر ظریف منعکس شده نشان از مثبت بودن فضای مذاکره و توافق طرفین برای انجام گفت وگوهای محتوائی در مورد پرونده هسته ای ایران است که بزودی در ژنو برگزار می گردد.

برگزاری این اجلاس در سطح وزرای خارجه 6 کشور با ایران نشان از اهمیت این مذاکرات برای کشورهای عضو دائم شورای امنیت و تضمین دست آوردهای آن از نظر جهانی است. پس از ملاقات دوجانبه وزرای خارجه ایران و آمریکا نیز خبر غافلگیر کننده ای هم از زبان آقای جان کری اعلام گردید که امکان لغو سریع برخی از تحریم ها وجود دارد. این ملاقات بعد از 35 سال برای اولین بار صورت گرفت و طرفین قرار گذاشتند این ملاقات ها را ادامه داده و به مسائل دوجانبه بپردازند. توصیف گروه 1+5 از ملاقات خود با دکتر ظریف حاکی از تغییر لحن و تغییرنگاه ایران به موضوعات پرونده هسته ای است و دکتر ظریف صحبت از توافق با 1+5 کرد که ظرف یکسال به تمام موضوعات پرونده هسته ای پرداخته شود.

رئیس جمهور آمریکا در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل متحد برای اولین بار لحن خود را تغییر داد و نسبت به ایران آشتی جویانه و بدون هرگونه تهدید صحبت کرد. ملاقات های آقای دکتر روحانی سرآغاز تحولات گسترده ای با اروپا و آمریکا می توان محسوب نمود.

برداشت غرب از سفر آقای دکتر روحانی به نیویورک بهبود روابط گسترده با غرب و بویژه با آمریکا خواهد بود. بنظر می رسد ظرف چند روز گذشته در طی سفر آقای روحانی ، تحولی اساسی در نگاه ، دیدگاهها و استراتژی ایران اتفاق افتاده که نه تنها جهان غافلگیر گردیده بلکه مردم ایران انتظارات خود را که در طی انتخابات ابراز کرده بودند خیلی زود در این سفر و دست آوردهای آن حداقل در قول و قرارها یافتند.

این تحولات در صورت تضمین آن با توافقات بعدی و اقدامات عملی قادر خواهند بود سیاست خارجی ایران را دگرگون کرده و شخصیتی جدید از ایران براساس تعامل سازنده به جهان و منطقه عرضه نماید. همچنین این تحول در ایران باید به نتیجه برسد وگرنه جناح ها ، لابی ها و کشورهائی که منافع خود را در روابط خصمانه ایران و آمریکا در ظرف 35 سال گذشته می دیدند ، دست بکار شده و در نقش وسواسان خناس دست آوردهای این سفر و تحولات آنرا نقش بر آب خواهند کرد.

دنیای اقتصاد:چرا نرخ ارز در کوتاه مدت تا این حد نوسان می کند؟

«چرا نرخ ارز در کوتاه مدت تا این حد نوسان می کند؟»عنوان سرمقاله روزنامه دنیای اقتصاد به قلم حسین مروتی است که در آن می خوانید؛نوسان بی قاعده نرخ ارز در این روزها به یکی از موضوعات ثابت گفت وگوهای مردم و عاملین بازار تبدیل شده است؛ درحالی که کاهش نرخ ارز در چند روز گذشته موجی از خوشحالی را میان مصرف کنندگان کالا و خدمات شکل داد و این امید را پدید آورد که قیمت کالاها نیز به تبع آن در مسیر کاهشی قرار گیرد، همزمان اخباری از افزایش چندباره قیمت لبنیات در سال جاری این نکته را گوشزد کرد که تنها عامل تعیین کننده قیمت کالاها و خدمات، نرخ ارز نیست یا آنکه حداقل کاهش های روانی نرخ ارز  لزوما باعث کاهش متناظر در قیمت فروش کالاها و خدمات نمی شود.

واقعیت تلخ این است که اقتصاد در یک مسیر تورمی قرار دارد و تازمانی که شتاب شاخص های قیمت گرفته نشده و بارتورمی و انتظاراتی موجود که در گذشته شکل گرفت، خود را در قیمت های جاری و آتی تخلیه نکند، نمی توان انتظار تثبیت هزینه های مصرفی را داشت. درخصوص عوامل تعیین کننده قیمت کالاها و خدمات و فشارهای تورمی ناشی از فشار تقاضا یا کمبود عرضه می توان بسیار تحلیل کرد؛ اما هدف این متن، واکاوی عوامل تعیین کننده نرخ ارز است؛ یعنی قیمت همان کالایی که نزد اذهان عمومی بسیار شاخص بوده و کوچک ترین تغییرات آن به دقت دنبال و تحلیل می شود.

نرخ ارز همچون قیمت هر دارایی شاخص دیگری در هر لحظه از زمان و در بازه های زمانی متفاوت  نوساناتی دارد. این نوسانات طی زمان را می توان به دو جزء تفکیک کرد: نخست جزء روند که انعکاس دهنده اثر متغیرهای بنیادین و تغییر اجزای بلندمدت تعیین کننده نرخ ارز است و آثار پایدار و ماندگاری بر نرخ ارز دارند و دوم، نوسانات گذرای حول آن که عمدتا ناشی از عوامل روانی و متغیرهای تکنیکی کوتاه مدت، شایعات و اخبار سیاسی است.

بنابراین، دامنه مشخصی از نرخ برابری دلار یا دیگر اسعار در مقابل ریال وجود دارد که از سوی متغیرهای بنیانی و ساختاری تغذیه شده و انحراف از آن در میان مدت، محدود و دشوار است؛ هرچند در کوتاه مدت ممکن است نرخ ارز برای چند روز یا حتی ساعاتی از یک روز نسبت به آن اعوجاج داشته باشد. در حقیقت، ساختارهای اقتصاد کلان و تعاملات درونی میان متغیرها و حوزه های کلیدی به طور ذاتی اجازه نمی دهد انحراف مذکور در بازار دیرپا باشد.

اما مهم ترین عوامل بنیادین اقتصادی تعیین کننده نرخ ارز کدامند؟ به این پرسش باید در قالب نظریه های اقتصادی تبیین کننده مسیر و سطح نرخ ارز که درآزمون های تجربی نیز به نسبت موفق عمل کرده اند، پاسخ گفت. یکی از پراجماع ترین چارچوب های جامع فکری دلالت بر آن دارد که مبانی تعیین کننده نرخ ارز در میان مدت و بلندمدت متفاوت است. در میان مدت، تحولات نرخ ارز از وضعیت اجزای تراز پرداخت های خارجی (تراز حساب جاری، تراز حساب سرمایه و مالی و به ویژه جریانات ورود و خروج ارز)، سیاست های پولی و بودجه ای، نرخ رشد اقتصادی و اندازه اقتصاد در مراودات بین المللی تبعیت می کند. در بلندمدت، تغییرات ساختاری اقتصاد، اصلاح سازوکارهای بازار و بخش های اقتصادی و نیز تغییرات رابطه مبادله که معرف تغییرات ساختاری در بخش تجاری اقتصاد است، بهترین توضیح دهنده تحولات نرخ ارز است.

اگر به تحولات سه سال اخیر بازار ارز کشور در این چارچوب مورد اجماع نظری و تجربی بنگریم، تحریم های به تدریج پیشرونده پنج سال گذشته که کانال های نقل و انتقال ارز و جریانات سرمایه را به شدت محدود کرد و در حلقه آخر با مسدود کردن عملیات ارزی بانک مرکزی دسترسی به بازارهای سرمایه و مالی جهانی را تقریبا بسته، یکی از مهم ترین عوامل شکل دهنده چند مرحله جهش در بازار ارز بوده است. رشد بالا و فزاینده نقدینگی و تورم در سال های اخیر و تغییر ترکیب ترازنامه بانک مرکزی نیز در تداوم این پدیده کمک کرده است. همزمان وابستگی بالای ساختار بودجه و عملیات مالی دولت به درآمدهای نفتی، تورم و افزایش نرخ ارز را تغذیه کرد. عدم وجود برنامه اصلاحی در فضای کسب وکار، مرتفع نشدن مشکلات ساختاری تولید و بازارها و در کنار آن، تداوم ترکیب نامطلوب تجارت خارجی کشور که اجازه بهبود قابل توجه در رابطه مبادله را فراهم نمی کند، همگی نرخ ارز را در مسیر افزایش قرار دادند.

اما نرخ دلار در این مسیر عموما پایدار و تاحدی افزایشی، گاهی و در برخی مقاطع زمانی کاهش هایی را نیز تجربه کرده است. آخرین نمونه این کاهش ها، وضعیت بازار ارز در هفته نخست مهرماه است. در روزهای گذشته بسیاری از فعالان بازار در واکنش به اخبار مثبت و امیدوارکننده ای که از فضای تعاملات بین المللی کشور و نیز کاهش بهای جهانی طلا شنیده می شد، انتظارات بدبینانه خود از وضعیت آتی بازار ارز و توان عرضه در آن را به سمت انتظارات خوشبینانه اصلاح کردند. روی دیگر این سکه، شکل گیری انتظار منفی درباره نوسانات آتی قیمت ارز در بازار بود. این موج فزاینده انتظارات که با تبلیغات مثبت رسانه ها در باب روند تحولات دیپلماسی خارجی کشور همراه بود، این انتظار را شکل داد که نرخ ارز می تواند – و حتی باید-  با سرعت زیاد در مسیر نزول قرار گیرد.

پس هیجانات و هجوم معکوسی برای فروش ارز در بازار روی داد. اما این التهاب، نوسان کوتاه مدتی برمبنای شایعات بود که متاسفانه از سوی عوامل بنیادین (مثلا افزایش وصولی های درآمد نفتی) حمایت نمی شد. تا زمانی که متغیرهای مذکور اصلاح و تعدیل نشوند و گشایش محسوسی در میزان تولیدات داخلی و خروج از رکود اقتصادی حاصل نشود، هرگونه نوسانی در نرخ ارز که همراستا با روند تعادلی بلندمدت نرخ ارز و سازگار با مبانی اقتصاد کلان نباشد، گذرا و موقتی خواهد بود و نرخ مشاهده شده ارز در بازار دیر یا زود، به مسیر بلندمدت خود بازخواهد گشت. به کلام آماردانان، این نوسانات که ناشی از هجوم برای خرید یا هجوم برای فروش ارز در بازار است، تنها واریانس نرخ ارز را تغییر می دهد و از جابه جا کردن میانگین نرخ در بازار ناتوان است.

با این وصف، آیا اقتصاد باید همچنان درگیر این تب و تاب و نوسانات باشد؟ مطمئنا این وضعیت باید اصلاح شود و البته کلید اصلاح نیز در اختیار دولت است. از دولت انتظار می رود مجموعه اقدامات جامعی برای رفع تنش های تحمیل شده به بازار ارز صورت دهد: اصلاح فضای کسب وکار، اصلاح سازوکارهای تولید و سرمایه گذاری در بخش مولد، افزایش رقابت پذیری تولیدات داخلی، افزایش منابع ریالی بودجه و اصلاح سازوکارها و پوشش های مالیاتی و نظایر آن. این اقدامات می تواند مختصات بنیان های نرخ ارز را در میان مدت بهتر کند و جلوی التهابات آتی را بگیرد.

البته خوشبختانه دولت یازدهم دراین مدت کوتاه تلاش ها و اقدامات مناسبی را انجام داده که انتظار می رود نتایج مثبت آن در افق زمانی قابل قبولی نمایان شود. از بانک مرکزی نیز انتظار می رود با استفاده از امکانات موجود و به رغم محدودیت های ابزاری، دامنه نوسانات و تغییرات نرخ ارز را مدیریت کند. اگرچه پیگیری الزام قانونی نظام ارزی شناور مدیریت شده به دلیل مشکلات ناشی از تحریم دشوار است و به نظر می رسد شکل محدودی از تخصیص ارز به بخش های حیاتی اقتصاد باید رعایت شود، لیکن این به مفهوم نفی نظارت و هدایت بازار آزاد ارز توسط بانک مرکزی نیست.

حداقل تازمانی که بهبودی در درآمدهای صادراتی اقتصاد رخ نداده و کانال های تحریم پابرجا است، دسترسی به منابع مالی بین المللی اندک است و حجم ورود سرمایه خارجی غیرقابل برنامه ریزی است، نمی توان انتظار تغییر اساسی در نظام ارزی و اجرای نظام ارزی شناور مدیریت شده داشت؛ اما شاید بتوان با استفاده از روش های عملیاتی و اجرایی، تلاطم و نوسانات ارزی را به حداقل رساند و از تاثیرات مخرب نوسان های بی قاعده بر اقتصاد جلوگیری کرد. باید توجه داشت که هر کاهش موقتی نرخ ارز به دنبال خود، جهشی را به سوی سطوح قبلی نرخ درپی دارد و آثار منفی این نااطمینانی به روند تحولات بازار ارز قابل توجه است.

با این وصف، سخنان اخیر رییس کل بانک مرکزی – به رغم تمامی انتقادهایی که از باب بازدارندگی از کاهش قیمت بیشتر به آن وارد شده- قابل درک است. چنین به نظر می رسد که مدیریت جدید بانک مرکزی کاستن از تلاطم ها و التهابات بازار ارز را در دستور کار خود قرار داده و شفاف کردن بازار ارز را دنبال می کند. امیدواریم دیگر نهادها نیز در این امر به بانک مرکزی مساعدت کنند و بانک در این مسیر گام های موفقی بردارد.