پرستاران، خستگی بی‌امان و مشکلات حل‌نشده در دوران کرونا

ایران اکونومیست-با توجه به افزایش بی سابقه مراجعان و مبتلایان به بیمارستان ها، کمبود نیروی پرستاران بیش از پیش احساس می‌شود.

کد خبر: ۳۸۸۶۵۵

تاریخ: ۲۱ مرداد ۱۴۰۰ - ۱۲:۲۹

تا کنون بارها در مورد وضعیت کشور و پیک پنجم کرونا و میزان انتقال و سرایت ویروس دلتا و مواردی از این دست صحبت شده است اما خستگی کادر درمان به ویژه پرستاران و مسئله جدی کمبود نیروی پرستاری، حتی اگر بارها مورد بررسی و تحلیل قرار بگیرد باز هم جای کار دارد تا جایی که به گوش مسئولان ذی‌ربط برسد و اقداماتی در راستای رفع مسائل و مشکلات کادر خدوم پرستاری، صورت بگیرد.

در حال حاضر پیک پنجم کرونا، شرایط بحرانی را برای کل کشور ایجاد کرده است اما در این میان کادر درمان به ویژه پرستاران، بیشترین آسیب را متحمل می شوند.

شیفت های فشرده و طولانی مدت، حجم کاری خیلی زیاد، مواجهه مداوم با بیماران بدحال و فوتی های زیاد و رویارویی با خانواده هایی که بیمارشان را از دست می دهند و ... فقط گوشه ای از سختی های کار کادر پرستاران در این چند ماه کروناست اما با توجه به ابتلای تعداد زیادی از پرستاران به کرونا، نیاز به جذب نیروی پرستاری بیش از پیش احساس می شود.

کمبود کادر پرستاری، اصلی ترین مشکل

محمد شریفی مقدم دبیرکل خانه پرستار ایران اظهار کرد: در حال حاضر اصلی‌ترین مشکل مردم و پرستاران کمبود کادر پرستاری است. تا کنون مشخص شده کرونا قابل درمان نیست و فقط با رعایت برخی شیوه نامه‌های بهداشتی و واکسیناسیون قابل پیشگیری است؛ با توجه به این مسائل بیشترین نیاز مردم مراقبت و درمان است که این وظیفه خطیر به عهده پرستاران است.

او افزود: تعداد پرستاران را از چند طریق می‌توان ارزیابی کرد یکی نسبت به جمعیت، یکی به نسبت تخت و دیگری به نسبت پزشکان . مهمترین ارزیابی پرستاران در دنیا تعداد پرستار به جمعیت است که در کشور‌های اروپایی به تعداد هر هزار نفر حدود ۱۰ نفر کادر پرستاری وجود دارد. به طور متوسط در کشور‌هایی که متوسط خدمات پرستاری را دریافت می‌کنند ۵ تا ۶ پرستار به نسبت جمعیت وجود دارد و حداقل این تعداد سه پرستار است.

دبیرکل خانه پرستار ایران ادامه داد: اگر مردم بخواهند حداقل خدمات پرستاری را دریافت کنند به ازای هر ۱۰۰۰ نفر باید ۳ پرستار داشته باشند، ولی در حال حاضر ما یک و نیم پرستار داریم یعنی نصف حداقل استاندارد جهانی.

شریفی مقدم گفت: در شرایط معمولی در بخش‌های عادی یک بیمار در ۲۴ ساعت به طور متوسط به ۵ ساعت برای مراقبت نیاز دارد، اما در بخش‌های ویژه به ۱۸ ساعت افزایش می‌یابد یا در بخش آی سیو و جراحی، یک پرستار باید ۲۰ تا ۲۴ ساعت مراقب بیمار باشد.

او افزود: در این شرایط خاص، ساعت مراقبت بیماران کرونایی بسیار افزایش پیدا می‌کند و از ۵ ساعت به ۱۰ تا ۱۵ ساعت افزایش پیدا می‌کند. به دلیل اینکه این بیماری درمان ندارد، خدمات پزشکی کمتری لازم است و بیشتر به خدمات پرستاری احتیاج است؛ از سوی دیگر ماهیت بیماری کرونا به گونه‌ای است که خود پرستاران را نیز مبتلا می‌کند.

دبیرکل خانه پرستار ایران  تصریح کرد: تاکنون بیش از ۹۰ درصد جامعه پرستاری حداقل یک بار و  برخی نیز دو یا سه بار به کرونا مبتلا شده اند همچنین ۱۳۰ پرستار مدافع سلامت ما به شهادت رسیده اند.

شریفی مقدم گفت: وقتی یک پرستار به کرونا مبتلا می شود، حداقل دو هفته نیاز به استراحت دارد برخی از پرستاران نیز که به مرحله حاد بیماری می رسند به دو تا سه ماه استراحت نیاز دارند، همه این‌ها منجر می‌شود که همان تعداد محدود یک و نیم پرستار نسبت به تخت نیز از چرخه خارج شوند و بخشی از کار متوقف می‌شود و با کمبود شدید نیروی پرستار مواجه می‌شویم.

او بیان کرد: با توجه به شرایط فعلی کرونا این احساس نیاز افزایش پیدا کرده است. زیرا حدود ۳۰ درصد از افرادی که به کرونا مبتلا شده اند از رده خارج شده اند و توان کار کردن ندارند و بخشی هم به دلیل شرایط سخت،کار را ترک کرده اند بخش دیگری نیز اقدام به مهاجرت می‌کنند.

دبیرکل خانه پرستار ایران گفت: در پیک پنجم که وضعیت در حالت بحرانی است و تمام ظرفیت آی سی‌ یوها تکمیل شده ، درصد بالایی از بیمارانی که نیاز به مراقبت ویژه دارند به بخش منتقل می‌شوند. بیماران مستقر در بخش، روی صندلی و برانکارد و گوشه و کنار بیمارستان و راهرو‌ها بستری هستند و از سوی دیگر با حمایت‌های لازم مثل تامین نیرو مواجه نیستیم.

شریفی مقدم افزود: در ابتدای سال ۹۹ طبق اعلام رسمی، به دلیل کمبود نیروی پرستاری ۳۰۰۰ مجوز به اسم پرستار گرفته شد تا کمبود‌ها جبران شود و نیروی جدید کار پرستار جذب شود اما وقتی آزمون برگزار شد، فقط ۱۳ هزار نفر را برای پرستاری تخصیص داده شد. از بین این ۱۳ هزار نفر نیز  تا الان هنوز نیرویی وارد چرخه کار نشده است.

دبیرکل خانه پرستار ایران ادامه داد: به طورکلی حدود ۱۰۰ هزار فارغ التحصیل پرستاری بیکار داریم که ۷۰ هزار نفر آن‌ها جویای کار هستند و علیرغم اینکه این جمعیت ظرفیت بزرگی برای به کارگیری ایجاد می‌کنند اما متاسفانه وزارت بهداشت همکاری‌ نمی‌کند.

خدمات پرستاران داخلی با استانداردهای جهانی فاصله دارد

حمیدرضا عزیزی، معاون توسعه و مدیریت منابع سازمان نظام پرستاری کشور اظهار کرد: بزرگترین دستاوردی که ما در ماه‌های گذشته داشتیم، تصویب آیین‌نامه اجرایی قانون تعرفه گذاری خدمات پرستاری بود که می‌توان گفت یک تحول بزرگ در تاریخ پرستاری ایران است نه از بُعد مادی بلکه از نظر هویت حرفه‌ای و استقلالی پرستاران که سالهاست ما به دنبال آن هستیم و امیدواریم با استقرار دولت جدید این اتفاق رخ بدهد و پرستاران ما این اتفاق مهم را در عمل نیز مشاهده کنند و متوجه باشند که خدماتی که ارائه می شود حتماً عملی هم خواهد شد .

عزیزی افزود: در حال حاضر ما مشکلاتی نیز در عرصه پرستاری داریم. متاسفانه ما بیش از ۱۱۵ هزار پرستار مبتلا به کرونا داریم، از این تعداد بیش از ۱۲۵ شهید خدمت داریم. خوشبختانه با واکسیناسیونی که انجام شد، میزان ابتلا و فوتی‌های ما کاهش یافت اما آمارهای کلی کشور نگران کننده است.

معاون توسعه و مدیریت منابع سازمان نظام پرستاری ادامه داد: اگرچه وزارت بهداشت سال گذشته قول داد، آزمون استخدامی برگزار کرد و سهم قابل توجهی را به صورت تئوریک برای پرستاری در نظر گرفت اما متاسفانه طبق آمارهای میدانی ما هنوز هیچ کدام از شرکت کنندگان این آزمون جذب نشده اند.

او گفت: از سوی دیگر با افزایش بی رویه آمار مبتلایان در پیک پنجم مواجه هستیم. در حال حاضر در مراکز فوق تخصصی ما در همین استان تهران مواردی داریم که یک پرستار در آن واحد به ۱۵ بیمار خدمت می دهد و این یک فاجعه است و با تمام استانداردهای جهانی فاصله و تناقض دارد. در بعضی از استان ها شرایط از این هم وخیم تر است و با کمبود خیلی شدید نیرو مواجه هستیم.

عزیزی تصریح کرد: با توجه به قسم حرفه ای پرستاران و عهدی که با خدای خود بسته اند، تاکنون میدان را خالی نکرده اند و برای مردم کم نگذاشته اند، این در حالی است که مسئولان ذی‌ربط صرفاً با ادعا و سروصدا اقدام به برگزاری آزمون استخدامی کردند اما هیچ نیروی کمکی وارد چرخه کار نشد، این مسئله بسیار تأسف بار است زیرا علاوه بر اینکه آسیب شدیدی به مدافعان سلامت به خصوص پرستاران وارد می شود، ضرر بزرگی برای مردم و نظام سلامت نیز وجود دارد.

معاون توسعه و مدیریت منابع سازمان نظام پرستاری کشور ادامه داد: با توجه به آغاز ماه محرم و برگزاری مراسم ها و ایجاد تجمع هایی که در ذات مردم ایران اسلامی است، خواهش من از مردم این است که مردم تا حد امکان شیوه نامه های بهداشتی را رعایت کنند و مراقب سلامتی خود و عزیزانشان باشند و این سویه جدید را جدی بگیرند و به قدرت سرایت جهش دلتا توجه زیادی داشته باشند.

عزیزی گفت: امیدواریم با استقرار دولت جدید و جذب نیروهای جدید؛ شاهد رفع خلاء کمبود نیرو انسانی در نظام سلامت باشیم تا مردم ما شاهد افزایش خدمات کمی و کیفی به بهترین نحو ممکن باشند زیرا مردم ما شایسته بهترین ها هستند.

علی رغم نقش مهم و موثر مسئولان ذی ربط، مردم نیز نقش بسیار اثرگذاری بر کاهش فشار کاری پرستاران دارند. پرهیز از سفرهای بین استانی غیرضروری، استفاده مداوم از ماسک و رعایت فاصله گذاری اجتماعی، شیوه نامه هایی است که به شدت تکراری و ساده به نظر می رسد اما با رعایت آن و جدی گرفتن وخامت شرایط می توان بار سنگین مراجعات به بیمارستان ها و تعداد فوتی ها و همچنین آمار فرسایش پرستاران را کاهش داد.

در حال حاضر تنها کاری که از دست مردم برمی آید و مهمترین و موثرترین کار در کنترل اپیدمی کرونا، رعایت صد در صد شیوه نامه های بهداشتی است .