نگاهی به تکنولوژی بکاررفته در واکسن‌های اصلی کرونا

عوارض و تلفاتی که فایزر و مدرنا به وجود آوردند

ایران اکونومیست- با گذشت بیش از یک ماه از شروع تزریق واکسن فایزر و مدرنا در کشورهای مختلف، آمار مربوط به تلفات و عوارض آن موجی از نگرانی را به ‌وجود آورده است. این در حالی است که چنین عوارض و تلفاتی در مورد سایر واکسن‌ها گزارش نشده است. چه تفاوتی میان فایزر و مدرنا و واکسن‌های دیگر وجود دارد؟

کد خبر: ۳۷۳۳۰۵

تاریخ: ۰۴ بهمن ۱۳۹۹ - ۱۵:۳۳

در حالی که اخبار مرگ و میر در اثر واکسن کرونای شرکت فایزر در همه جهان دست به دست می‌شود، رسانه‌های مهم غربی در این باره سکوت را انتخاب کردند  و سعی می‌کنند واکنش چندانی به خبرهای مرگ در اثر تزریق این واکسن نشان ندهند.

از طرف دیگر کارشناسان باور دارند، عامل مهم در عرضه سریع واکسن در برخی کشورها، وضعیت وخیم آنهاست.با توجه به اینکه بیمارستان‌ها و سردخانه‌ها برای مدیریت تعداد متوفیان و کارکنان مراقبت‌های بهداشتی سخت تلاش می‌کنند، ترجیح داده‌اند واکسن‌های «فایزر» و «مدرنا» را صرف‌نظر از هشدارها پیرامون عوارض آن به مردم تزریق کنند. اما تفاوت این دو واکسن با سایر واکسن‌ها چیست که منجر به تلفات جدی شده است؟ در ادامه به این موضوع پرداخته‌ایم.

فایزر و مدرنا از چه تکنولوژی استفاده کرده‌اند؟

شرکت‌های فایزر-بیون‌تک و مدرنا هر دو از فناوری جدید «پیام‌رسان آر‌اِن‌اِی» یا «ام‌آر‌اِن‌اِی» برای تولید واکسن کووید ۱۹ استفاده کرده‌اند. این دو واکسن نخستین واکسن‌هایی هستند که با استفاده از این روش تولید و به بازار عرضه شده‌اند. به همین‌ دلیل کارشناسان معتقدند می‌بایست دوره تست واکسن این شرکت‌ها علمی‌تر و دقیق‌تر طی می‌شد.

نخستین بار است که فناوری «mRNA» روی واکسن اعمال می‌شود.

در روش سنتی تولید واکسن‌ علیه بیماری‌های ویروسی معمولا از ویروس ضعیف شده، کشته شده یا اجزای پروتئینی آن برای تحریک سیستم ایمنی بدن انسان استفاده می‌شود. سپس وقتی بدن برای دفعه بعدی با آن ویروس خاص مواجه می‌شود، پادتن(آنتی‌بادی) خاصی تولید می‌کند. اما برای ساخت واکسن‌های «پیام‌رسان آر‌اِن‌اِی» نیازی به ویروس نیست (اگرچه مقدار کمی از ویروس برای تعیین توالی ژنوم و آزمایش واکسن استفاده می‌شود) بلکه بخشی از رمز ژنتیکی ویروس پس از تزریق، به داخل سلول‌های بدن راه پیدا می‌کند و پروتئین شاخکی ویروس را تولید و به سیستم ایمنی ارائه می‌دهد و باعث تولید پادتن و سلول‌های ایمنی تی برای مبارزه با بیماری می‌شود.

جدول توسعه واکسن‌ها؛ در ستون اول نام واکسن در کنار پرچم کشور سازنده، ستون دوم «فناوری به کار گرفته شده» و ستون سوم فاز فعلی هر واکسن درج شده است

واکسن شرکت آمریکایی فایزر حاوی مقدار کمی رمز ژنتیکی هستند. یعنی بخشی از کد ژنتیکی ویروس کرونا به بدن وارد می‌شود تا بدن شروع به ساخت پروتئین‌های ویروسی کند. البته بدن کل ویروس را نمی‌سازد و فقط باعث می‌شود تا سیستم دفاعی فعال شود و قادر به مقابله با ویروس شود.

مواد تشکیل دهنده واکسن فایزر، پیام‌رسان آر‌اِن‌اِی(mRNA)، لیپیدها، کلرید پتاسیم، فسفات پتاسیم مونوبازیک، سدیم کلرید، دی بازیک سدیم فسفات دی هیدرات و ساکاروز اعلام شده است.

* فرق واکسن چین با واکسن آمریکایی فایزر در چیست؟

«کروناواک واکسنی غیرفعال است؛  یعنی از بخش‌هایی از ویروس مرده استفاده می‌شود تا دستگاه ایمنی بدن در مقابل آن واکنش نشان دهد بدون اینکه بیماری شدید ایجاد کند. یکی از برتری‌های واکسن شرکت سینواک این است که در دمای عادی یخچال و بین ۲ تا ۸ درجه سانتی‌گراد می‌شود آن را نگهداری کرد؛ ضمن اینکه دهه‌ها است که با استفاده از این روش واکسن تولید می‌شود.

به گفته کارشناسان فناوری، واکسن غیرفعال مطمئناً از نظر ایمنی نسبت به واکسن «mRNA» فایزر ایمن‌تر است؛ چون فناوری واکسن غیرفعال بسیار پیشرفته بوده و دهه‌ها تحت آزمایش بالینی قرار گرفته است. اما نخستین بار است که فناوری «mRNA» روی واکسن اعمال می‌شود.

«لو دهائی»، از دانشگاه فناوری نانیانگ طی یک ‌مصاحبه با بی‌بی‌سی گفته است: «واکسن های «mRNA» نوع جدیدی از واکسن ها هستند و در حال حاضر هیچ نمونه موفقی از آنها در جمعیت استفاده نمی شود».

گواه این اظهارنظر، واکسن شرکت آمریکایی فایزر است که در کمتر از دو ماه از آغاز تزریق، منجر به مرگ چند ده تن از افراد شده است.

* فرایند علمی که قربانی تبلیغات سیاسی شده است

واکسن فایزر به‌صورت گسترده توسط دولت ایالات متحده و رسانه‌های جریان اصلی تبلیغ شده، خطر بالقوه آن تعمداً نادیده گرفته شده و این تصور را ایجاد کرده است که واکسن فایزر باوجود استفاده از یک فناوری جدید از سایر واکسن‌ها ایمن‌تر است.

«گلوبال تایمز» در گزارشی می‌نویسد: کارشناسان تأکید می‌کنند، واکسن کووید ۱۹ یک مسئله جدی علمی و وضعیت همه گیری کنونی بسیار بحرانی است. داشتن واکسن‌های بیشتر برای مبارزه با کووید ۱۹ از منافع اساسی همه بشریت است. با این حال، برخی از رسانه‌های اصلی ایالات متحده و انگلیس پیشگام قرار دادن برچسب‌های ژئوپلیتیک (جغرافیای سیاسی) بر روی واکسن‌ها هستند. آنها با نگرش سیاسی به نگرش علمی واکسن‌ها دخالت می‌کنند.»

این رسانه ادامه می‌دهد: «رسانه‌های مهم غربی بلافاصله هرگونه اطلاعات نامطلوب در مورد واکسن‌های چینی را تبلیغ و سعی می‌کنند با این روش بر ذهن مخاطب تأثیر منفی بگذارند. به عنوان مثال مرگ یک داوطلب برزیلی که در آزمایش بالینی واکسن سینوواک شرکت کرده بود، به یک رویداد مهم در رسانه‌های غربی تبدیل شد. اما بعداً ثابت شد که مرگ هیچ ارتباطی با واکسیناسیون ندارد و رسانه‌های غربی حتی حاضر به تکذیب این موضوع نشدند.برخی از رسانه‌های اصلی ایالات متحده و انگلیس، با نگرش سیاسی به نگرش علمی واکسن‌ها دخالت می‌کنند.»

اکثر کارشناسان حوزه واکسن باور دارند، تحقیق و تولید  واکسن‌های کووید ۱۹ نسبتاً عجولانه صورت گرفته است. آنها باید قبل از معرفی کامل به بازار، آزمایشات و راستی آزمایی بالینی بیشتری را انجام می‌دادند. این ملاحظه در مورد واکسن فایزر جدی‌تر است؛ چرا که ماه گذشته واشنگتن‌پست به نقل از رییس سازمان غذا و داروی آمریکا نوشت این سازمان تحت‌فشار کاخ سفید مجبور شده است واکسن کرونا را زودتر از زمان‌بندی تعیین شده،‌ تأیید کند.

فارس