تهرانی‌ها در صدر دریافت بیمه بیکاری کرونا

ایران اکونومیست- گزارش مؤسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی نشان می‌دهد تهرانی‌ها با سهم ۲۱.۴ درصدی در صدر دریافت بیمه بیکاری کرونا قرار داشته‌اند.

کد خبر: ۳۵۸۶۸۳

تاریخ: ۲۲ مرداد ۱۳۹۹ - ۱۶:۰۶

اینکه کلان شهری مانند تهران میزان بیکاری اش از سایر استان ها بیشتر باشد عجیب نیست. با توجه به اینکه میزان مهاجرت از استان های دیگر به تهران زیاد است و تعدادمشاغل مختلف اعم از رسمی وغیررسمی در تهران زیاد است خیلی عجیب نیست.

موسسه عالی پژوهش تامین اجتماعی گزارشی در زمینه تأثیرات کرونا بر حوزه تامین اجتماعی و با همکاری مرکز فناوری اطلاعات، ارتباطات و تحول اداری وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، منتشر کرده است که در آن گزارش تهرانی‌ها در صدر دریافت بیمه بیکاری کرونا است.

با توجه ‌به اینکه اقدامات در قالب طرح بیمه بیکاری جزء مهمی از سیاست‌های حمایتی اعلام‌شده توسط ایران در مواجهه با کرونا بوده، این گزارش با هدف بررسی نقش طرح‌های بیمه بیکاری در کشورهای منتخب و ایران در مقابله با بحران کنونی تهیه شده است. چرا که بدون داشتن شناخت اولیه از ماهیت و کارکرد طرح‌های بیمه بیکاری، استانداردهای مرتبط با آن، ویژگی‌های اولیه طرح در ایران و کشورهای منتخبی که نمونه بررسی هستند و درنهایت وضعیت صندوق بیمه بیکاری قبل از وقوع بحران کرونا، بحث در خصوص اثرگذاری و نقش این طرح‌ها در بحران کرونا کامل نخواهد شد.

این گزارش با عنوان «بررسی نقش و کارکرد صندوق بیمه بیکاری در بحران کرونا» که به‌تازگی توسط «موسسه عالی پژوهش تامین اجتماعی» منتشر شده، در دو بخش کلی تنظیم شده است؛ بخش اول در5 فصل با موضوعاتی شامل وضعیت صندوق بیمه بیکاری در کشور طی سال‌های اخیر، نرخ رشد تعداد مقرری‌بگیران بیکاری، نسبت جنسی، سنی و استانی آنها، و مشاغلی که بیشترین تعداد مقرری‌بگیران را داشته‌اند، عمدتاً به شناخت اولیه و شرایط پایۀ قبل از بحران کرونا در حوزه بیمه بیکاری اختصاص دارد و بخش دوم در سه فصل به‌طور ویژه به کارکرد طرح‌های بیمۀ بیکاری در هنگام این بحران می‌پردازد و مواجهه صندوق‌های بیمه‌ای21 کشور از جمله امریکا، آلمان، چین، روسیه و غیره را ترسیم و با تجربۀ ایران مقایسه می‌کند. در تبیین تجربۀ ایران، نحوه راه‌اندازی سامانه ثبت درخواست بیمه بیکاری در شرایط کرونا، چگونگی کارکرد آن و وضعیت سامانه با جزئیات مورد بحث قرار گرفته است.

*روند تغییرات آماری در مقرری‌بگیران بیکاری

براساس این گزارش، تعداد مقرری‌بگیران بیمه بیکاری طی سالهای اخیر روندی صعودی داشته و به حدود 239 هزار نفر در سال 97 رسیده که تا حدود زیادی محصول وضعیت رکودی حاکم بر کشور بوده است. همچنین نرخ رشد تعداد مقرری‌بگیران بیکاری بسیار پرنوسان بوده اما به‌طور متوسط، این نرخ از سال 69 تا 97، حدود 10.27 درصد بوده است.

بر پایه این آمارها، از آنجا‌که جمعیت مشمول صندوق بیمه بیکاری تنها به مشمولین قانون کار، قانون تامین اجتماعی و قانون بیمه بیکاری محدود است، درصد پوشش آن نسبت به کل بیکاران در کشور بسیار محدود است.

در خصوص مقدار این مقرری‌ها، با وجود نرخ جایگزینی نسبتاً بالای مقرری بیکاری در ایران که بین 55 تا 80 درصد متوسط دستمزد در 90 روز قبل از بیکاری است، به دلیل روند صعودی تورم، قدرت خرید مقرری‌های‌ پرداختی در طول سال‌های اخیر کاهش یافته است. میانگین مقرری بیکاری در سال98 تقریبا2.7 میلیون تومان معادل 1.8 برابر حداقل مزد در این سال، به‌ترتیب معادل 67.8 و 59.2 درصد متوسط هزینۀ خالص و متوسط درآمد یک خانوار شهری در همان سال بوده است.

نسبت جنسی، سنی و توزیع استانی مقرری‌بگیران

براساس گزارش مؤسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی، تعداد مقرری‌بگیران مرد در سال 92 نزدیک به 3 برابر مقرری‌بگیران زن بوده که تا سال 96 به 2.4 برابر کاهش پیدا کرده است.

همچنین بیشترین برقراری‌های جدید در ردۀ سنی 25 تا 34 سال و سپس 35 تا 44 سال است که این امر از آنجا ناشی می‌شود که معمولاً افراد با سابقۀ شغلی کمتر بیشتر در معرض تعدیل قرار دارند.

استان‌های‌ تهران، اصفهان، خراسان رضوی، البرز، آذربایجان شرقی، فارس، مازندران، گیلان، قزوین و خوزستان به‌ترتیب10 استان با بیشترین تعداد بیمۀ بیکاری برقرارشده هستند.

کدام مشاغل، بیشترین تعداد مقرری‌بگیران بیکاری را به خود اختصاص داده‌اند؟

بیمه‌شدگان بخش فلزات اساسی، ماشین‌های الکتریکی و غیرالکتریکی، خدمات، تجارت، بانک، بیمه، مستغلات، صنایع محصولات شیمیایی و کائوچوئی، صنایع مواد غذایی و دخانیات به‌ترتیب با 21، 16، 14، 13 و 11 درصد حوزۀ فعالیت عمده مقرری‌بگیران سال 96 را تشکیل می‌دهند.

براساس آمار موجود، حدود 62 درصد بیمه‌شدگانِ مشمول بیمۀ بیکاری در سال 96 به دلیل اتمام قرارداد و 27 درصد آن‌ها به علت عدم‌نیاز کارفرما، مقرری‌بگیر بیکاری شده‌اند. تعطیلی کارگاه، حوادث غیرمترقبه و اخراج موجه، هر کدام با سهم تقریباً 3 درصد، سه علت مهم دیگر وقوع بیکاری در بین مقرری‌بگیران بوده‌اند.

آخرین وضعیت سامانۀ ثبت درخواست بیمۀ بیکاری در کشور

از زمان راه اندازی سامانه ثبت درخواست بیمۀ بیکاری در کشور تا پایان روز دهم تیرماه99، مجموعا بیش از 855 هزار نفر در سامانه ثبت‌نام کرده‌اند که 716 هزار نفر از آن‌ها در پالایش اولیه مشمول شناخته شده‌اند. تهران با بیش از 153 هزار مشمول، 21.4 درصد از کل مشمولین بیمۀ بیکاری را به خود اختصاص داده و پس‌ از آن، استان‌های فارس، اصفهان، خراسان رضوی، آذربایجان شرقی، خوزستان، مازندران، البرز، گیلان و کرمان به‌ترتیب در رده‌های بعدی قرار دارند.

براساس گزارش مؤسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی، تعداد ثبت‌نام شدگان در سامانه بیمه بیکاری در ماه‌های موردنظر نوسانات زیادی داشته است، به‌طوری که حدود 371 هزار نفر از بیمه‌شدگان مشمول بیمۀ بیکاری در اسفند 98 بیکار شده‌اند. این رقم در ماه فروردین 99 به 303 هزار نفر و در اردیبهشت‌ به 18.929 نفر کاهش یافت. رقم اخیر به مقدار متوسط تعداد مقرری‌های برقرارشده در شرایط قبل از بحران نزدیک است؛ بر اساس سالنامۀ آماری بیمه بیکاری سال 96به‌طورمتوسط در هر ماه 17 هزار بیمه بیکاری برقرار شده است.

تسنیم