به مناسبت روز صنعت و معدن؛

سنگ های تزئینی هم گرفتار خام فروشی

ایران اکونومیست- صنعت تولید سنگ های زینتی از صنایع با ظرفیت کشور است که متاسفانه هیچ استفاده مثبتی از آن برای تجارت خارجی نمی شود.

کد خبر: ۳۵۴۴۹۰

تاریخ: ۱۰ تير ۱۳۹۹ - ۱۱:۳۵

استفاده از سنگ های زینتی در مصارف گوناگون همچون زیورآلات، اقلام زینتی خانه و سنگ درمانی همواره جزو علاقه مندی های ایرانیان از گذشته های دوره تاکنون بوده است.
برخی از افراد که علاقه بسیار زیادی به سنگ های زینتی دارند، با فعالیت نسبتا گسترده در این صنعت یک نوع کسب درآمد  برای خود دست و پا کرده اند که اغلب به تهیه و عرضه انواع زیورآلات زنانه و مردانه در مغازه ها می پردارند.
در کشورهای اسلامی استفاده از سنگ های زینتی به خصوص در رکاب انگشتر یک نوع فعالیت معنوی محسوب می شود چراکه این سنگ ها به حرم مطهر برخی از رهبران، امامان و پیشوایان دینی متبرک شده اند، همچنین اغلب مغازه های فروش سنگ های زینتی در جوار حرم این امامان فعالیت می کنند که در ایران می توان به بازار امام رضا، بازار شاه چراغ و بازار شاه عبدالعضیم اشاره کرد.
در مواردی نیز مشاهده کرده ایم که سخن کوتاهی از بزرگان دینی بر روی این سنگ های زینتی و گران قیمت با دست حک شده اند که ارزش بسیار بالایی دارند.
ارزش هر انگشتر زینتی چقدر است؟
انگشترهای مزین به سنگ های زینتی از دو منظر ارزش گذاری می شوند،  اول ارزش رکاب که شامل وزن ( طلا و نقره) و طرح های کار شده روی آن، دوم ارزش سنگ زینتی است که برآورد این ارزش با معیارهای متفاوتی انجام می گیرد.
بر اساس این گزارش، ارزش مالی و معنوی سنگ های زینتی به عواملی همچون قدمت، نوع و وزن بستگی دارند همچنین برخی سنگ ها به دلیل کمیابی، از ارزش و قیمت بالایی برخوردارند مانند سنگ تانزانیت که فقط در کشور تانزانیا یافت می شود.
سنگ های تزئینی هم گرفتار خام فروشی ها!
علی فخر موحدی مدیر عامل صندوق توسعه صادرات طلا و جواهر،اظهار کرد: صنعت سنگ‌های زینتی همانند بسیاری از صنایع دیگر با مشکلات بسیاری مواجه است که این مشکلات کام فعالان این حوزه را تلخ کرده است.

وی با اشاره به خام فروشی در صنعت سنگ‌های زینتی بیان کرد: بزرگ‌ترین مشکل این صنعت خام فروشی‌های غیر قانونی است که باعث می‌شود طی این فرآیند یک سری افراد سودجو با سود‌های کلان، صنعت سنگ‌های زینتی را با نابودی مواجه کنند.

مدیر عامل صندوق توسعه صادرات طلا و جواهر ادامه داد: دولت متاسفانه هیچ حمایت و توجهی به این صنعت ندارد و همین موضوع موجب شده تا منابع کشور با فعالیت این افراد سود جو از بین برود.

فخر موحدی بیان کرد: منابع گسترده‌ای در استان‌های همدان، زنجان، کرمان، سیستان و بلوچستان و کردستان موجود است که انواع سنگ‌های گرانبها، نیمه گرانبها و سنگ‌های کریستالی از آن‌ها به صورت غیر قانونی و غیر اصولی استخراج و شبانه به دلالان مرزی فروخته می‌شود.

وی افزود: با توجه به اینکه در کشور پتانسیل بسیار زیادی در تولید و صادرات این صنعت به خصوص سنگ‌های نیمه گران بها فیروزه وجود دارد، سالیانه می‌توان منابع ارزی زیادی از این راه به دست آورد، اما دولت هیچ اهتمامی به خواسته فعالان این حوزه ندارد.

مدیر عامل صندوق توسعه صادرات طلا و جواهر تصریح کرد: صنعت سنگ‌های زینتی در ایران تقریبا به فراموشی سپرده شده و تنها افرادی که علاقه خاصی به فعالیت در این حوزه دارند، ضرر و زیان‌ها را به جان می‌خرند.

فخر موحدی اظهار کرد: با وجود شرایطی که هم اکنون در کشور حاکم است و با توجه به عدم حمایت دولت از صنعت سنگ‌های زینتی، جایگاه جهانی ایران در این خصوص در خطر است به طوری که هم اکنون نیز قدرت رقابت خود را از دست داده ایم.
ذخایر معادن سنگ های زینتی ایران
ایران نیز از لحاظ دارا بودن معادن سنگ های زینتی و استفاده از آنها جزو کشورهای مطرح در جهان است همچنین ظرفیت معادن ایران در بهره بری و برخورداری از سنگ های زینتی به خصوص در تجارت خارجی بسیار بیشتر از حدی است که هم اکنون از آن استفاده می شود.

کشور‌های چین، آمریکا، هند، هنگ کنگ و سوئیس در یک دهه گذشته جزو بزرگترین واردکنندگان گوهر‌های قیمتی به کشور خود بودند به طوری که بیش از ۷۲ درصد کل واردات این محصول را در جهان به خود اختصاص داده اند.

ایران نیز در این جدول در سال‌های گذشته روند منفی داشته، یعنی ارزش واردات سنگ‌های زینتی به کشور سال به سال افزایش پیدا می‌کند به طوری که در سال ۲۰۰۷ ایران رتبه ۱۸۳ در جهان را به خود اختصاص داد، اما این رتبه در سال ۲۰۱۴ به ۴۲ رسید.

کشور‌های سوئیس، تایلند، هند، هنگ کنگ، میانمار و آمریکا بزرگ‌ترین صادر کنندگان سنگ‌های زینتی در جهان هستند و سالانه ۶۷ درصد از صادرات این محصولات به این کشور‌ها تعلق دارد، ایران نیز هم اکنون رتبه ۴۹ را در صادرات این نوع از سنگ‌ها در دنیا دارد، اما این رتبه با توجه به ظرفیت‌های تولید داخلی بسیار ضعیف است.
بیش از ۲۵۰ نوع سنگ زینتی از جمله انواع یاقوت، فیروزه و تورمالین در منابع ایران یافت می‌شود، اما سهم ایران در تجارت خارجی گوهر‌های قیمتی با در نظر گرفتن منابع و معادن قابل توجهی که دارد، بسیار ضعیف است.

با توجه به تحقیقات به عمل آمده، کشور‌های امارات، چین و ترکیه مناسب‌ترین مقاصد برای صادرات سنگ‌های زینتی ایرانی است چراکه هر سه کشور جزو بزرگ‌ترین متقاضیان این نوع سنگ‌ها هستند و هم چنین روابط تجاری ایران با این کشور‌ها در وضعیت مساعد و مطلوبی قرار دارد.

در استان‌هایی از جمله سیستان و بلوچستان، خراسان و همدان با توجه به پتانسیل بالای خود از نظر ذخایر سنگ‌های قیمتی و همچنین در نظر گرفتن نزدیکی با کشور قطر و امارات که از واردکنندگان این نوع سنگ‌ها هستند، می‌تواند بسیار در تولید ثروت ملی کار ساز باشد.

با توجه به اینکه سود تجارت جواهرات و گوهر‌های قیمتی بسیار زیاد است و ایران نیز در بین کشور‌های اسلامی منابع قابل توجهی دارد، بدیهی است که با حمایت دولت و برنامه ریزی اصولی در این زمینه می‌توانیم در این تجارت پر سود، سهم زیادی داشته باشیم.
۳ میلیون نفر در هندوستان مشغول به کار در صنعت سنگ‌های زینتی
طراحی، تراش، پولیش و پرداخت جزو فعالیت‌هایی است که از زمان استخراج سنگ تا فروش انگشتر می‌تواند موجب اشتغالزایی شود که حتی زنان خانه دار نیز می‌توانند به آن‌ها مشغول شوند به عنوان مثال در کشور تایلند ۱.۵ میلیون نفر و کشور هند ۳ میلیون نفر در این صنعت فعالیت دارند.

صنعت گوهر‌های قیمتی که پتانسیل اشتغال زایی بالایی دارد، می‌تواند در کنترل تورم، اشتغالزایی و افزایش درآمد‌های ارزی به اقتصاد کشور کمک شایانی کند.

با تمام این تفاسیر متاسفانه صنعت سنگ‌های زینتی در کشور ناشناخته است و همین موضوع باعث شده تا منابع با ارزشی نظیر فیروزه و عقیق به صورت خام و بدون فرآوری به صورت قاچاق به کشور‌های پاکستان، سوئیس و اندونزی صادر شده و پس از فرآوری مجددا به کشور باز گردد.

باشگاه خبرنگاران جوان