بررسی تحقق ۹ ماهه شعار امسال؛

تحقق شعار سال رونق تولید در داخل چقدر عملیاتی شد

ایران اکونومیست- بعد از گذشت۹ ماه از نامگذاری رونق تولید بر نام اقتصاد کشور ایران, به بررسی عملیاتی شدن آن پرداخته ایم.

کد خبر: ۳۳۵۳۰۴

تاریخ: ۰۲ دی ۱۳۹۸ - ۱۰:۳۴

دقیقا ۹ ماه از آغاز سال و اعلام رسمی شعار رونق تولید توسط مقام معظم رهبری می گذرد، شعاری که باز هم به عنوان چندمین سال پیاپی بار اقتصادی را بر دوش می کشد و همین امر بیانگر اهمیت اقتصاد و صد البته آژیر خطر وضعیت نامطلوب اقتصادی در کشور است. زنگ خطری که مقام معظم رهبری را به نام گذاری های هدفمند اقتصادی در سال های مختلف واداشته است. البته که این نام گذاری با تقارن اقتصاد ایران با تحریم ها نیز عجین بوده و هدف از افزایش توان تولید و رونق تولید، کاهش وابستگی به نفت و واردات تلقی شده است.
اما نکته بسیار حائز اهمیت این است که سازمان ها و نهادهای اجرایی و نظارتی تا چه حد برای دستیابی به اصل داستان"رونق تولید" تلاش و یا برنامه ریزی کرده اند. چرا که به نظر می رسد عموم جامعه در سال های گذشته در حمایت از کالای ایرانی و خرید تولیدات ملی تا حدودی عملکرد مناسبی داشته اند و حال نوبت دستگاه های اجرایی برای تحقق شعار سال است.
ابتدای امر به علت اهمیت جاییگاه نهاده ها و صنعت کشاورزی به سراغ مسئولان جهاد کشاورزی کشور رفته ایم تا گام های موثر این وزارتخانه در جهت رونق تولید را جویا شویم.
حذف قانون تمرکز و واگذاری وظایف بازرگانی به وزارت صمت مصداق بی توجهی به شعار سال
در ابتدای بررسی ها عملکرد وزارت جهاد کشاورزی نیز از جدی نگرفتن این شعار و هرج و مرج درون دستگاهی خبر می دهد به طوری که علی خان محمدی مدیر عامل مجمع ملی نخبگان کشاورزی در گفت و گو با  خبرنگار اقتصاد و انرژی گروه اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان، با اشاره به اقدامات وزارت جهاد کشاورزی در سال رونق تولید و حمایت از تولید داخل اظهار کرد: وزارت جهاد کشاورزی به عنوان متولی بخش تولید اختیار چندانی ندارد که بتواند از تولید داخل حمایت کند.

وی حذف واسطه و دلال و واردات محصولات کشاورزی در خارج از فصل برداشت را از جمله راهکارهای حمایت از تولید داخل برشمرد و گفت: یکی از سیاست های اقتصاد مقاومتی مربوط به بخش کشاورزی و تولید داخل است که به همت تولیدکنندگان این سیاست محقق شده است.

خان محمدی با اشاره به اینکه ۲۷ درصد تولید داخل در دست کشاورزان و ۳ درصد دست دولت است، بیان کرد: اگرچه تلاش تولیدکنندگان داخل توانست زمینه را برای اشتغال بالا در بخش کشاورزی فراهم کند، اما متاسفانه دولت نتوانست در مواقع ضرور کشاورزان را حمایت کند.

مدیر عامل مجمع ملی نخبگان کشاورزی ادامه داد: در حال حاضر واردات بی رویه محصولات کشاورزی ضربه مهلکی به تولید داخل وارد کرده است، در حالیکه با حمایت همه جانبه دولت از تولیدکنندگان به سبب پتانسیل بالای بخش کشاورزی نیازی به واردات نداریم.

وی با انتقاد از اتخاذ سیاست مسئولان پیرامون واردات و صادرات محصولات کشاورزی بیان کرد: در شرایط فعلی با وجود انباشت دام در واحدهای دامداری، واردات بی رویه گوشت قرمز در حال انجام است که این امر علاوه بر خروج ارز، ضربه مهلکی به تولید داخل وارد می کند.

به گفته خان محمدی، با وجود پتانسیل بالای بخش کشاورزی در صورت فراهم شدن زیرساخت های لازم نه تنها نیازی به واردات نداریم، بلکه این امکان وجود دارد که مازاد تولید را به بازارهای هدف صادر کنیم.

مدیر عامل مجمع ملی نخبگان کشاورزی در پایان با انتقاد از واگذاری وظایف بازرگانی وزارت جهاد به وزارت صمت در سال رونق تولید تصریح کرد: در سال مزین به تولید داخل و حمایت از تولیدکنندگان، مسئولان امر اقدام به حذف قانون تمرکز و واگذاری وظایف بازرگانی وزارت جهاد به وزارت صمت کردند که این امر هزینه سنگینی را بر دوش دولت گذاشت، در حالی که انتظار می رفت دولت به جای صرف هزینه سنگین برای ایجاد وزارتخانه جدید، این مبلغ را بابت ایجاد زیرساخت در بخش تولید هزینه می کرد تا از این طریق بخشی از مشکلات تولید مرتفع شود.
عمده ترین حوزه تاثیر گذار در افزایش بهره وری و رونق تولید قطعا بخش خصوصی همراه با حمایت دولتی است. این را فعالان اتاق بازرگانی می گویند.

آن طور که باید نتوانستیم به حمایت از رونق تولید نزدیک شویم
حسین سلاح ورزی، نایب رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران،  درباره تحقق رونق تولید طی امسال اظهار کرد: آمار و شاخص‌ها نشان دهنده آن است که نتوانستیم آن طور که باید به حمایت رونق تولید نزدیک شویم؛ چرا که محدودیت در تامین مالی و تشکیل سرمایه، از این جمله موارد است.
به گفته نایب رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران، همچنان تولیدکنندگان از این وضعیت دلگیر اند و معتقدند که بسیاری از موضوعات فعلی، برای ما دست و پا گیر است.
سلاح ورزی در ادامه تاکید کرد: در کشور ما باتوجه به روند نرخ تشکیل سرمایه و شرایطی که قرار است اقتصاد، حاکم باشد عمدتا حمایت از تولید و  امکان افزایش رونق تولید،  ۲ سیاست گذاری را باید مدنظر قرار  گرفت؛ که یکی از آنها، تامین نقدینگی تولید و دیگری حمایت مقرراتی و کاهش مقررات و دستورالعمل و موانع پیش روی کسب و کار است.
نایب رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران در ادامه بیان کرد: جلسات متعددی برای تحقق رونق تولید صورت گرفته، اما ساز و کار‌هایی که بتواند منجر به تحقق این شعار باشد  صورت نگرفته است.
سلاح ورزی در ادامه گفت: سیستم بانکی، به دلیل عدم توانایی، هنوز نتوانسته متناسب با (سی، آی، پی) و شاخص‌های تولیدکننده نیاز مالی و نقدکنندگی واحد‌های تولیدی تامین شود.
نایب رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران در ادامه گفت: دستگاه‌های حاکمیتی اعم از سیستم مالیاتی و تامین اجتماعی، سیاست‌های دولت براساس کاهش تقاضای ارز مبنی بر محدودیت و ممنوعیت واردات و ... توانسته مشکلاتی را در جهت حمایت از رونق تولید رقم بزند.
برنامه ریزی‌های صنعت برق بر مبنای رونق تولید، مانع خاموشی در تابستان ۹۸ شد
مصطفی رجبی مشهدی سخنگوی صنعت برق کشور، با اشاره به تلاش صنعت برق در جهت قدم گذاری جدی در بحث رونق تولید، گفت: در واقع صنعت برق کشور توانسته در زمینه رونق تولید اهداف و قدم‌های لازم را بردارد به طوری که با همکاری موثر مشترکان برق، روش‌های مدیریت مصرف برق برای عبور از پیک تابستان در صنعت برق نهادینه شد و تابستان امسال را بدون خاموشی گذراندیم.
او ادامه داد: این در حالی است که تاکنون بیشترین میزان مصرف برق ثبت شده در تابستان امسال به ۵۷ هزار و ۶۸۱ مگاوات رسید که با پیش‌بینی‌های قبلی فاصله ۳ هزار و ۳۰۰ مگاواتی دارد.
سخنگوی صنعت برق در ادامه با اشاره به برقدار کردن ۱۰۰ هزار چاه کشاورزی تا چهار سال آینده، اظهار کرد: این طرح با تصویب شورای اقتصاد و شورای عالی انرژی کشور به شرکت توانیر واگذار شده است و به‌منظور جلوگیری از برداشت بی‌رویه آب از سفره‌های زیرزمینی نیز، به طور همزمان با اجرای این طرح، کنتور‌های هوشمند بر روی چاه‌ها نصب می‌شود که این کنتور‌ها میزان برداشت آب را کنترل خواهد کرد.
رجبی مشهدی این طرح را مهم خواند و. بیان کرد: در واقع با اجرای این طرح یک میلیارد لیترکاهش گازوئیل در کشور می‌شود که این خود می‌تواند راندمان و بهروری راندمان نیروگاهی می‌شود.
او گفت: سالیانه بیش از ۴ میلیارد لیتر گازوئیل برای برداشت آب از چاه‌های کشاورزی دیزلی مصرف می‌شود.
سخنگوی صنعت برق با اشاره به توجیه اقتصادی برق دار شدن چاه‌های کشاورزی نسبت به چاه‌های دیزلی بیان کرد: قیمت هر لیتر گازوئیل در بازار‌های بین‌المللی ۵۵ تا ۶۰ سنت است در حالی که گاز با قیمت ۱۱ تا ۱۵ سنت عرضه می‌شود که این اختلاف ۳۰ سنتی برای کشور صرفه‌جویی است.
او بیان کرد: طرح جایگزینی یک میلیون کولرگازی اکنون در دستورکار دفتر انرژی سازمان برنامه و بودجه قرار داشته و اقدام‌های کارشناسی در باره این طرح درحال انجام است تا پس از کسب نتایج برای طرح در شورای اقتصاد ارسال شود.
رجبی مشهدی ادامه داد: منابع لازم برای اجرای این طرح که پیشتر با عنوان طرح تعویض وسایل برقی فرسوده مطرح بود از محل منابع هدفمندی یارانه‌ها پیش بینی شده است.
سخنگوی صنعت برق تصریح کرد: این طرح باید از محل صرفه‌جویی‌های اندازه گیری شده و از محل ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید منابع آن تامین شود که کارشناسان در جلسه‌های کارشناسی دنبال می‌کنند و پس از آن به شورای اقتصاد خواهد رفت و پس از آن هم قابلیت اجرا است.
سخنگوی صنعت برق ادامه داد: احتمال می‌رود کمتر از سه ماه آینده این طرح به شورای اقتصاد ارسال شود البته این طرح بیشتر برای مناطق گرمسیر است که بیش از هشت ماه از سال با هوای گرم مواجه هستند در این طرح مقرر است کولر‌های گازی پشت پنجره‌ای با کولر‌های گازی با راندمان بالا تعویض شود.
او در گذشته از طرح تعویض یک‌میلیون دستگاه کولر گازی غیر استاندارد با کولر‌های استاندارد ساخت ایران خبر داده و افزود: در حال حاضر این طرح در حال بررسی و بازبینی است و به محض تصویب شورای اقتصاد وارد مرحله اجرا خواهد شد.
تعریف تعرفه گمرکی بر نمونه های مشابه برخی محصولات
هوشیار رستمی کارشناس مسائل اقتصادی در گفت و گو با  خبرنگار اقتصاد و انرژی گروه اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان، مطرح کرد: رونق تولید برنامه‌ای است که نه تنها کشور ایران بلکه تمام کشورها به دنبال آن هستند، کشورهایی مانند چین، آمریکا و اقتصادهای چند هزار میلیارد دلاری که مدام دنبال رونق تولید هستند؛ چراکه رونق تولید نسخه شفابخش اقتصاد آن ها است.

او ادامه داد: برنامه رونق تولید شامل دو بحث عرضه و تقاضا است اولاً باید بتوانیم کالاهای خوب و قابل رقابت تولید کنیم و از طرفی تقاضا برای ورود کالا به بازار آن وجود داشته باشد. بستگی به پارامترهای مختلف دارد از جمله خرید مردم که چه مقدار رشد اقتصادی دارد و درآمد سالانه آنها که اگر به صورت مدام بالا برود باعث افزایش تقاضا می‌شود.
این کارشناس اقتصادی بیان کرد: در اقتصاد ما با توجه به سیاست‌ها و تحریم‌ها قدرت خرید وجود ندارد میزان خرید مردم فقط در حوزه نیازهای روزمره و کالاهای ضروری است. سطح تقاضا مشکل دارد در بحث عرضه تولید رانتی ایجاد کردیم، انرژی ارزان و مواد اولیه با شرایط ویژه در اختیارشان قرار دادیم اما قادر به تولید کالاهای با کیفیت مناسب نیستند.

رستمی تاکید کرد: تعرفه گمرکی ایجاد می‌کنیم تا کالاهای خارجی وارد کنیم که باز هم مشکل ایجاد می‌کند. چون وقتی برای محصولات خارجی انحصار ایجاد می‌کنیم این در داخل کشور مشکل ایجاد می‌کند مانند شرکت ایران خودرو که روز به روز محصول بی کیفیت‌تری تولید می‌کند. برای اینکه رقیب ندارد و هیچ تلاشی نمی‌کند چون می‌داند هر محصولی تولید کند مردم خریداری می‌کنند و تولیدکننده را تنبل و گلخانه‌ای به بار می‌آورد.
این کارشناس اقتصادی تصریح کرد: اول باید یک استراتژی مشخص به تولیدکنندگان بدهیم که باید بازار آزاد داشته باشیم. به آنها فرصت دهیم تا کیفیت را افزایش داده و قابل رقابت با بازارهای دنیا باشد.
رستمی تشریح کرد: اصطلاح بیماری هالووین در اقتصاد به شرایطی می‌گویند که از منابع نفتی استفاده می‌کند دلار وارد کشور می‌شود و عرضه دلار افزایش پیدا می‌کند و به دنبال ان ارزش دلار کم می شود که صادرات دچار مشکل ولی واردات به صرفه‌تر می‌شود. این مسئله یک استراتژی حاکمیتی می‌خواهد به طوری که نظام مالیاتی و رشد اقتصادی قابل قبولی در کشور داشته باشیم و تحت تأثیر جو سیاسی که هر روز دچار تحریم و ماجرای جدیدی در اقتصاد می‌شود قرار نگیریم. اگر تحت این شرایط قرار نگیریم می‌توانیم نقدینگی را از بودجه حذف و اقتصاد پویا و پاکی داشته باشیم و از درآمد مالیات هم برای تأمین مالی استفاده کنیم و از درآمد نفتی هم برای هزینه ارزی استفاده کنیم.

او گفت: ارز وارد بازار نکنیم تا قیمت ارز قیمت واقعی داشته باشد تا تولیدکننده بتواند کالای خود را صادر کند واردات هم روند طبیعی خود را طی کند.رونق تولید به این معنی نیست که بانک‌ها وام و تسهیلاتی را در اختیار مردم قرار دهند اولین کاری که می‌شود انجام داد این است که شرایط ویژه رشد اقتصادی و نظام مالیاتی پول ایجاد کنیم برای اینکه تولیدکننده بتواند روند تولیدی مناسبی داشته باشد باید سیاست کشور، سیاست با ثباتی داشته باشد تا بتواند شرایط را برای تولید مهیا کند و اصول بین‌المللی را با دنیا برقرار کند از جانب عرضه و تقاضا هیچ روزنه‌ای برای نگه داشتن میزان تولید روزانه نداریم در حال حاضر چیزی برای عرضه نداریم مگر اینکه شرایط تغییر کند.
۳ماه تا پایان سال رونق تولید فرصت باقیست
گفته ها نشان می دهد هر چند اقداماتی در راستای تحقق شعار سال صورت گرفته اما درصد آن اندک یا حداقل نیمی از آن در کشور مورد توجه قرار گرفته است و مهم تر از آن نما گرهای اقتصاد کشور نیز تحقق عملکرد با شعار سال را کمتر از  ۵۰ درصد عنوان می کنند. حال باید به تمام نهادها و سازمان این گوشزد را کرد که تا پایان سال رونق تولید تنها سه ماه باقی مانده و بهتر است تا اتمام سال علاوه بر پررنگ شدن نقش تولید و شفافیت بودجه های پرداختی در امر رونق تولید، برای خشنودی جامعه و رهبر انقلاب حداکثر تلاش خود را کنند.

باشگاه خبرنگاران جوان