یارانه ۲۳۲ هزار میلیارد تومانی سوخت در بخش حمل‌و نقل در سال ۹۸

ایران اکونومیست- مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در گزارشی به بررسی یارانه انرژی در ایران و مصرف حامل های انرژی در بخش حمل و نقل پرداخت.

کد خبر: ۳۲۷۵۸۱

تاریخ: ۰۱ آبان ۱۳۹۸ - ۰۹:۰۱

به گزارش گروه اقتصادی خبرگزاری تسنیم، دفتر مطالعات زیربنایی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در گزارشی با عنوان « درباره یارانه انرژی در ایران 7. تصویر مصرف حامل‌های انرژی در بخش حمل‌و‌نقل» اعلام کرد "بخش حمل‌و‌نقل بعد از بخش خانگی، عمومی و تجاری، در رتبه دوم مصرف انرژی قرار دارد و حدود یک‌چهارم (%24) مصرف کل انرژی را به‌خود اختصاص می‌دهد."

بر اساس این گزارش، فراورده‌های اصلی مورد استفاده در این بخش شامل بنزین، نفت‌گاز (گازوئیل)، CNG و سوخت هوایی است و با افزایش جمعیت و تعداد خودروها مصرف بنزین همواره سیر صعودی داشته، اما در دو مقطع سیر نزولی پیدا کرده است. در سال 1386، اجرای طرح کارت هوشمند سوخت و سهمیه‌بندی و در سال 1388، اجرای قانون هدفمندسازی یارانه‌ها علت اصلی کاهش مصرف بنزین بوده است.

بر اساس مطالعات مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی بعد از کشور ونزوئلا، ایران پایین‌ترین قیمت عرضه بنزین را در دنیا دارد، اما با درنظر گرفتن سهم هزینه بنزین از متوسط درآمد، برای یک ایرانی بنزین گران‌تر از برخی کشور‌هاست و این موضوع مهم باید در بحث آزادسازی و یا افزایش قیمت حامل‌ها ازجمله بنزین، مد نظر تصمیم‌گیران قرار گیرد.
این گزارش می افزاید : قاچاق سوخت یکی از چالش‌های کشور بوده و علت آن اختلاف قیمت با کشورهای همسایه است به‌طوری که قیمت بنزین در ترکیه حدود 14 برابر ایران، در عراق 7 برابر، در امارات متحده عربی 6/5 برابر، در قطر 5/4 برابر، در پاکستان 8 برابر، در افغانستان 7/2 برابر، در ترکمنستان و آذربایجان هم حدود 5 برابر ایران است.

بر اساس گزارش مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی ، طبق آمار موجود، حدود 61 درصد بنزین توسط خودروهای سواری،‌ 21 درصد توسط وانت‌ها، 8 درصد توسط تاکسی‌ها ، 6 درصد توسط موتورسیکلت‌ها و 4 درصد توسط کامیون و کامیونت‌ها مصرف می‌شود و حدود60 درصد گازوئیل مصرفی کشور در بخش حمل‌و‌نقل استفاده می‌شود (57% جاده‌ای، 1/8% دریایی و 1/2% ریلی). میانگین سنی ناوگان دیزلی بالاست که خود یکی از عوامل افزایش مصرف سوخت است. درحال حاضر میانگین سنی کامیون‌ها، اتوبوس‌ها و مینی‌بوس‌های برون شهری به‌ترتیب 17/5، 9/9، 23/5 سال است.

در این گزارش همچنین تاکید شده است که مصرف گاز طبیعی در جهان به سرعت درحال توسعه است و اگر میزان توسعه آن با روند رشد کنونی، یعنی سالیانه 2 تا 2/5 درصد رشد، ادامه داشته باشد تا سال 2035 حدود 28 درصد از سبد انرژی دنیا را به خود اختصاص خواهد داد و به‌تبع آن مصرف گاز طبیعی فشرده CNG هم رو به رشد است و برخی از شرکت‌های بزرگ خودروسازی دنیا سهمی از تولیدات خود را به تولید خودرو دوگانه‌سوز (مانند شرکت فیات در کشور ایتالیا)اختصاص داده‌اند .

طبق این گزارش، ایران به‌دلیل داشتن ذخایر بزرگ گاز و شبکه توزیع گسترده، قابلیت زیادی برای استفاده از این سوخت دارد که با برنامه‌ریزی و مدیریت می‌تواند آن را توسعه داده و جایگزین سوخت‌های دیگر کند. در‌حال حاضر روزانه حدود 20 الی 21 میلیون متر مکعب CNG در کشور مصرف می‌شود که جایگزین 20 میلیون لیتر بنزین در روز شده است.

مجموع یارانه پنهان برای بنزین، نفت‌گاز (گازوئیل)، CNG و سوخت هوایی مصرفی در بخش حمل‌ونقل در سال1397 حدود 214 هزار میلیارد تومان و در سال 1398 حدود 232 هزار میلیارد تومان برآورد می‌شود.