آرزو تا واقعیت قیمت نفت

قیمت نفت متأثر از عوامل بسیاری است که کاهش عرضه از سوی یک صادرکننده عمده فقط یکی از این عوامل است. علاوه بر عوامل اساسی بازار مانند عرضه و تقاضای جهانی و سطح ذخایر نفتی، عوامل روانی و تحولات ژئوپلیتیکی که به‌هیچ‌وجه نمی‌توان آنها را پیش‎بینی کرد نیز می‎توانند قیمت‎های نفت را به‌شدت تحت تأثیر قرار دهند.

کد خبر: ۳۰۲۱۴۹

تاریخ: ۲۵ ارديبهشت ۱۳۹۸ - ۰۸:۵۲

ایران اکونومیست-   جواد یارجانی مدیرکل پیشین امور اوپک در یادداشتی در روزنامه شرق، نوشته است: این روزها که تحریم‎های نفتی و فشارها برای کاهش صادرات نفت ایران توسط ترامپ و هم‎پیمانان او، بحران‎آفرینی‎ را به اوج خود رسانده است، گاهی اظهارنظرهایی درباره افزایش شدید قیمت‎های نفت در آینده به‌دلیل این تحریم‎ها ابراز می‎شود که حتی اگر با نیت‎ خیر کاهش نگرانی‎های عمومی باشد،‍ چنانچه مبنای تصمیم‎گیری سیاست‌مداران کشور قرار بگیرد، می‎تواند نتایج مخربی داشته باشد. قیمت نفت متأثر از عوامل بسیاری است که کاهش عرضه از سوی یک صادرکننده عمده فقط یکی از این عوامل است. علاوه بر عوامل اساسی بازار مانند عرضه و تقاضای جهانی و سطح ذخایر نفتی، عوامل روانی و تحولات ژئوپلیتیکی که به‌هیچ‌وجه نمی‌توان آنها را پیش‎بینی کرد نیز می‎توانند قیمت‎های نفت را به‌شدت تحت تأثیر قرار دهند.

نقش نشریات و سرویس‎های خبری تخصصی بین‎المللی نفتی در ایجاد و تشدید نوسانات قیمت‎های نفت نیز نباید فراموش شود. دلیل این هشدار خاضعانه تجربه تلخی است که در دو برهه تاریخی با آن روبه‌رو شده است. در بحبوحه ملی‌شدن صنعت نفت ایران در 68 سال پیش، بسیاری از مشاوران نزدیک دکتر مصدق بر این اعتقاد بودند که به‌دلیل نیاز شدید انگلستان به نفت ایران، امکان تحریم نفت ایران وجود ندارد و این در حالی بود که شرکت‎های بین‎المللی نفت از جمله شرکت نفت ایران و انگلیس که در کشورهای منطقه فعال مایشا بودند، به‌سرعت تولید خود را در کشورهایی مانند کویت، عراق، عربستان و بحرین افزایش دادند که در زمان ممانعت از صادرات نفت ایران کمبودی از نظر عرضه نفت احساس نشد.

البته باید در نظر داشت که در آن زمان که خبرهای مربوط به عرضه و تقاضای جهانی نفت بسیار به‌کندی منتشر می‌شد و در بسیاری از موارد این اطلاعات از اسرار شرکت‎های نفتی به شمار می‎رفت، ارزیابی خوش‌بینانه از نیاز جهان به نفت ایران چندان نمی‎تواند جای ایراد داشته باشد؛ اما متأسفانه در دور قبلی تحریم‌های نفتی علیه ایران در دوره ریاست‎جمهوری اوباما، بارها شاهد بودیم که مسئولان ارشد سیاسی و اقتصادی کشورمان از افزایش قیمت‎های نفت در صورت برقراری تحریم علیه نفت ایران حتی تا 200 دلار صحبت می‎کردند و این در حالی بود که با توجه به انفجار اطلاعات در دهه‎های اخیر که کوچک‎ترین تحولات نفتی دنیا در زیر ذره‎بین است...

این اظهارنظرها به‎جای ایجاد رعب در دل دشمن، موجب شد به‌دلیل ایجاد امنیت کاذب در میان مسئولان ارشد اجرائی کشور، با اطمینان از بی‎اثربودن تحریم‎ها و قطع‌نامه‎های شورای امنیت سخن گفته شود و در ادامه کشور نه‌تنها با تحریم‎های شدید روبه‌رو شد، بلکه در شورای امنیت سازمان ملل متحد نیز متهم به‌ ایجاد ‌مخاطره‌ در سطح امنیت بین‎المللی شد.

برای برون‎رفت از این بحران خودساخته، با درایت مسئولان ارشد کشور نیاز به مذاکرات چندجانبه احساس شد و بعد از ماه‎ها مذاکرات سخت و نفس‎گیر برجام متولد شد که امروزه به‌دلیل خلف وعده دولت ترامپ که بسیاری از دستاوردهای مهم بین‎المللی را نیز نقض کرده، کشور مجدد با چالش بزرگی روبه‌رو شده است. البته با عقلانیت مسئولان کشور از دام‎های گسترده‌شده توسط بحران‎آفرین‎های دولت آمریکا مانند بولتون و پمپئو و هم‎پیمانان آنها برحذر مانده‌ایم. تجربه موفق دولت ملی قبل از کودتای 1332 در حرکت به سمت اقتصاد بدون وابستگی به نفت که به‌دلیل اعتماد و یاری‌گرفتن از مردم حاصل شد و کودتای ناشی از مجموعه اختلاف‌‌های داخلی و دخالت‎های خارجی آن را عقیم گذاشت، نه‌تنها در این دوران سخت بلکه بعد از رفع آن نیز باید مبنای سیاست اصلی اقتصادی کشور قرار بگیرد. البته این کاهش وابستگی به نفت نباید به‌معنی کم‌شدن وابستگی کشورهای نیازمند به نفت و گاز ایران باشد. بلکه برعکس باید با تعمیق روابط استراتژیک با کشورهای بزرگ مصرف‎کننده بزرگ نفت مانند چین و هند با اجرای طرح‎های بزرگ مانند پروژه مشترک چابهار امنیت ملی و اقتصادی کشورمان را تضمین کنیم.

*منبع: روزنامه شرق