دور زدن قوانین محیط زیستی با جابجایی کارخانه قند از مشهد به مهاباد

معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست با بیان اینکه قوانین و مقررات برای حفظ محیط زیست زیاد است اما اجرا نمیشود، جابجایی کارخانه قند از مشهد به مهاباد را یکی از مصادیق دور زدن قانون «ممنوعیت خروج ریشه چغندرقند» از حوضه آبخیز دریاچه ارومیه عنوان کرد.

کد خبر: ۲۹۵۷۲۹

تاریخ: ۲۵ فروردين ۱۳۹۸ - ۱۲:۴۴

ایران اکونومیست- مسعود تجریشی روز یکشنبه در همایش فرصت‌های حقوقی حفاظت و احیای دریاچه ارومیه در دانشگاه تهران افزود: دریاچه ارومیه نشان داده که قابلیت احیا دارد و واکنش‌های اخیر آن نشان‌دهنده این واقعیت است. ‌
وی ادامه داد: دانشمندان معتقدند معمولا دریاچه ای به حالت اول خود بر نمی گردد اما ما برای احیای دریاچه ارومیه در سال 93 ستاد احیا را تشکیل داده و مصوباتی برای این منظور تصویب کردیم.

تجریشی تاکید کرد: براساس مصوبات باید در سه سال اول فعالیت ستاد، دریاچه به حالت تثبیت میرسید زیرا پیش از آن سالانه 4٠ سانتی متر کاهش تراز داشتیم یعنی طی ٢٠ سال هشت متر تراز دریاچه کاهش یافته بود از این رو کارشناسان معتقد بودند اگر در این مدت به تثبیت نرسد دیگر امیدی به احیا نیست که سال ٩٧ به تثبیت رسید و دیگر سالانه اُفت 4٠ سانتی متری نداشت.
معاون سازمان محیط زیست گفت: بارش‌های خوب امسال، لایروبی و رهاسازی آب به سمت دریاچه موجب شد تا به تراز خوبی برسیم، تراز آب دریاچه در اسفند ماه سال ۹۶ حدود دو هزار و ۱۹۶ کیلومتر مربع بود که در مدت مشابه آن در سال ۹۷ به دو هزار و ۴۳۷ کیلومتر مربع رسید یعنی یک و دو دهم میلیارد متر مکعب افزایش آب داشته است.
وی تأکید کرد: امروزه احیای این دریاچه در ابعاد ملی و بین المللی از اهمیت زیادی برخوردار بوده و در جامعه بین الملل به یک برند تبدیل شده است.
دبیر ستاد احیای دریاچه ارومیه گفت: یک سری قوانین در این راستا در کشور وجود دارد که زبان حقوق آنها بسیار مهم است؛ به عنوان مثال قانون توزیع عادلانه آب داریم که بر اساس آن گفته می‌شود مصرف آب باید معقول باشد درحالیکه در حوزه آبریز دریاچه ارومیه ۴۰ درصد بیشتر از نیاز یک گیاه آب مصرف می‌شود که بر خلاف حقوق توزیع عادلانه آب است که ما می‌توانیم بر اساس این قانون آن میزان آب اضافی را از کشاورز بگیریم.
وی اظهار داشت: ۷۶ درصد بارش ها در حوضه آبریز دریاچه ارومیه افزایش یافت و از سوی دیگر لایروبی ها و دیگر اقدامات نیز مفید واقع شد.
تجریشی به قانون تعادل بخشی نیز اشاره کرد و گفت در قانون تعادل بخشی در زمینه آب های زیرزمینی نیز موفق نبودیم که باید برای اجرای درست آنها هماهنگی های لازم بین دستگاه‌های ذی‌ربط و اجرایی صورت گیرد.
وی افزود: در حوزه کشاورزی نیز قوانین خوبی داریم از جمله بهینه سازی مصرف آب در کشاورزی که بر اساس آن قرار بود نحوه برداشت آب کنترل شود، همچنین الگوی کشت نیز جزو قوانین در این حوزه است، با نگاه به عملکردها می بینیم در اجرا موفق نبوده ایم در حالی که بر اساس قوانین موجود هر فعالیتی که محیط زیست را تخریب کند می توانیم با آن برخورد کنیم.
معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست گفت: اما چند سالی است که دستگاههای اجرایی نسبت به وظایف خود در راستای حفاظت از محیط زیست آگاه‌تر شده اند و در حال بازگشت به اجرای وظایف خود هستند که جای امیدواری است.
تجریشی تاکید کرد: حفظ بستر حریم رودخانه ها نیز بحث بسیار مهمی است که قوانین آن در کشور وجود دارد اما متاسفانه شاهد دخل و تصرف و ساخت و سازهای غیرقانونی در بستر و حریم رودخانه ها هستیم و در برخی موارد، این بی قانونی ها به راحتی به قانون تبدیل می شود که عواقب ناگواری همچون سیل اخیر در کشور دارد.
وی گفت: از سوی دیگر، شاهد کشت محصولات آب بَر در حوضه دریاچه ارومیه هستیم و با وجود اینکه با همکاری جهاد کشاورزی به اصلاح کشت در این حوزه آبریز پرداختیم اما متاسفانه شاهد هستیم که این قوانین اجرا نمی شود.

** سطح زیر کشت چغندرقند در حوضه آبریز دریاچه ارومیه، 40 برابر شده است
تجریشی افزود: به عنوان مثال در سال ۱۳۹۳ قبل از اینکه این قانون به تصویب برسد میزان کشت چغندرقند در حوضه آبریز دریاچه ارومیه یک هزار هکتار بود اما اکنون به حدود ۴۰ هزار هکتار رسیده است در حالی که تاکید شده بود چغندرقند توسعه یابد و حتی ریشه آن از حوضه آبریز خارج نشود.
معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست اظهار داشت: از سال ۸۰ که بارش ها کم شد اما به رغم تمام این کاهش ها، ۸ هزار و ۵۰۰ هکتار سطح زیر کشت آبی در حوضه آبریز دریاچه ارومیه افزایش یافته است.
وی گفت: تاکید زیادی داشتیم که ریشه چغندر قند از حوضه آبریز دریاچه ارومیه خارج نشود و دو سال نیز کنترل کردیم اما با موضوع جالبی مواجه شدیم؛ زمانی که افراد دیدند امکان خروج ریشه چغندر از منطقه وجود ندارد اقدام به انتقال کارخانه قند از مشهد به مهاباد کردند در حالی که این کارخانه ۴۵ سال پیش احداث شده بود و با فناوری روز نیز به هیچ عنوان همخوانی ندارد.
تجریشی گفت: همچنین قانون ممنوعیت تبدیل اراضی به باغ را داریم اما می‌بینیم به رغم داشتن این قانون همچنان توسعه در این زمینه در حال انجام است، حال اگر این توسعه به معیشت مردم کمک می کرد ایرادی نداشت اما بررسی ها نشان می دهد از سال ۸۸ با وجود تمام این توسعه ها، میانگین درآمد کشاورزان آذربایجان غربی و آذربایجان شرقی از کل کشور کمتر است.
وی تاکید کرد: بنابراین قوانین و مقررات محیط زیستی خوبی در کشور وجود دارد اما مسئله مهم عدم هماهنگی در اجرای آنهاست که باید مورد توجه مسئولان قرار گیرد.
همایش فرصت‌های حقوقی حفاظت و احیای دریاچه ارومیه به همت دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران و با همکاری ستاد احیای دریاچه ارومیه و دانشگاه تیلبرگ هلند به میزبانی دانشگاه تهران در حال برگزاری است.