هر شب با قرآن/حُسن و قُبح، امری عقلی است

بر آنیم تا در این مجال، قطعاتی کوتاه و بلند از کتاب وحی را با نگاهی به انعکاس آن در ادبیات پارسی، پیشکش طالبان حق و جوینگان حقیقت کنیم تا چه قبول افتد و چه در نظر آید.

کد خبر: ۲۷۳۲۶

تاریخ: ۲۲ تير ۱۳۹۲ - ۲۱:۳۲

آیه ۱۰۸ سوره یوسف

قُلْ هَذِهِ سَبِيلِي أَدْعُو إِلَى اللّهِ عَلَى بَصِيرَةٍ أَنَاْ وَمَنِ اتَّبَعَنِي وَسُبْحَانَ اللّهِ وَمَا أَنَاْ مِنَ الْمُشْرِكِين
بگو اين است راه من كه من و هر كس پيروى‏ام كرد با بينايى به سوى خدا دعوت مى‏كنيم و منزه است‏خدا و من از مشركان نيستم

عجبا از اشاعره که: این‌همه بحث عقل و تفکر و استدلال که در قرآن آمده است و باآنکه حدیث «العقل رسول من داخل و الرسول عقل من خارج» یعنی «عقل، رسول درون آدمی است و رسول، عقل بیرونِ او»، باز بدین  نتیجه رسیده‌اند که حسن و قبح امری شرعی است.

از نگاه اینان ضرورتی ندارد که باعقل هم آهنگ باشد و اشکالی ندارد که چیزی بسیار سودمند در شرع حرام شده باشد و حرمت آن به صرف فرمان شرع باشد.

این طرز تفکر بود که به تحریم موسیقی و نقاشی و مجسمه‌سازی و بسیاری منهیات دیگر منتهی شد درحالی‌که نظر بزرگان و فرهیختگان شیعه پیوسته همین بوده است که «حسن و قُبح، امری عقلی است».

معین‌الدین هروی صاحب کتاب حدائق الحقائق آیه چنین تعبیر کرده است که:
می‌خوانم خدای تعالی را بر دیده‌وری و راستی و پیدایی،
هم من و هم آنکه  بر پی من است
این دعوتی است به حق سبحانه و تعالی
به بصیرت که عبارت از حجت و برهان است
یعنی مقلد نیستم
و شما را به تلبیس و شک نمی‌خوانم
بلکه به حجت و یقین و دلیل و برهان بر طریق معیّن دلالت می‌کنم..

و بعد می‌افزاید:
این آیه دلیل است که دعوت به حق تعالی مشروط است  به بصیرت که اگر مقرون به بصیرت نباشد آن محض غرور (و فریب) باشد.