نقد کتاب

وقتی خورشید از لندن طلوع می‌کند...

سیدعلی میرفتاح در تازه‌ترین اثر خود «شمسیه لندنیه» جدیت را با زبان طنز به بازی می‌گیرد.

کد خبر: ۲۶۵۳۴۱

تاریخ: ۱۴ آذر ۱۳۹۷ - ۱۰:۵۶

به گزارش ایران اکونومیست، «حاج سیاح محلاتی» شخصیتی است که از شماره‌های نخستین مجله کرگدن در رسانه‌های ایرانی پیدا شد! این مرد عجیب با آن یادداشت‌های عجیب‌تر از خودش و کاغذهای بی‌نام و نشانی که برای نویسنده رسیده بود، به مجموعه‌ای تبدیل شده که مخاطب آن روزها بتواند همه داستان را یک جا در کتابخانه خود داشته باشد.
کتاب شمسیه لندنیه، با وجود این که در ظاهر مجموعه‌ای از داستان‌های هفتگی منتشر شده در مجله کرگدن است که پیش‌تر مخاطبان آن را خوانده‌اند در چهره جدیدش انسجام یک رمان تازه را دارد و اثری دیده نشده به نظر می‌رسد.
نویسنده کتاب با شناخت عمیقی که از لحن و بیان ادبیات سنگین و پرطمطراق دوره قاجار دارد، یادداشت‌های روزانه حاج سیاح محلاتی را نوشته و واژه‌ها را به گونه‌ای کنار هم چیده است که می‌تواند خواننده ناآشنا را در تازگی یا قدیمی بودن متن، به اشتباه بیندازد. واژگان عربی و استفاده از فعل‌های مرسوم در مکاتبات و نویسندگی آن دوره از تاریخ ادبیات ایران، چنان به جای خود نشسته است که مخاطب را به دنبال پاسخ این سوال می‌کشاند که آیا واقعا در آن روزگار این چنین می‌نوشتند؟! به همین ترتیب که شمسیه لندنیه از کتابی طنز، به مجموعه‌ای برای دانستن تبدیل می‌شود.
حضور به موقع شخصیت‌ها در داستان و حفظ خط سیر داستانی «آرتور کانن دویل» نویسنده شرلوک هلمز، در یک داستان طنز، می‌تواند ویژگی دیگر این اثر به شمار بیاید.
شاید به نظر برسد که این همه دقت و ریزبینی برای نوشتن این کتاب لازم نبوده اما ظرافت در نوشتن، مهم‌ترین ویژگی قلم نویسنده است؛ قلمی که بی‌بهانه نمی‌چرخد و از الف آغاز تا نقطه پایان خط سیرش ترسیم شده است.
در حجم کم کتاب نسبت به اتفاقات پیوسته داستانی که روی می‌دهد، در میان این همه رفت و آمد و شخصیت‌های بسیار، آشفتگی کلام و بیان دیده نمی‌شود و هر شخصیت در جای خویش و در فضای خود حضوری کافی دارد، این ایجاز در شخصیت‌پردازی، از شمسیه لندنیه نشانه‌ای می‌سازد که هر چه کامل‌تر شدن توان و قدرت قلم نویسنده کهنه‌کارش را بازگو می‌کند.
یکی از ویژگی‌های مهم این کتاب، عنوان بخش‌هاست که در عین طنزآلود بودن، هوشیارانه انتخاب شده‌اند؛عنوان‌بندی یک اثر، شبیه دعوت‌نامه‌ایست که خواننده را برای خواندن ادامه کتاب تشویق می‌کند و در این کتاب، عنوان‌ها تیترگونه‌هایی هستند که می ‌توانند مخاطب را پا به پای نویسنده تا پایان دویست و چند صفحه کتاب با خود ببرند.
شمسیه لندنیه می‌تواند یکی از نقیضه‌های شرلوک هولمز باشد که این همه معما و شخصیت جدی را به بازی می‌گیرد و با آن‌ها شوخی می‌کند!
سیدعلی میرفتاح نامش با طنزنویسی گره خورده، «قلندران پیژامه‌پوش» و «گیت دخانی» هم کتاب های طنزی هستند که مخاطبان خاص خود را در اندک زمانی پس از انتشار به دست آوردند، «یک غول یک جن یک پری» تنها اثر میرفتاح است که طنز نیست و مجموعه‌ای از داستان‌ کوتاه‌های اجتماعی است.
کتاب شمسیه لندنیه، مواجهه حاج سیدسیاح محلاتی با شرلوک هلمز انگلیسی، اثر سیدعلی میرفتاح، در 262 صفحه توسط نشر پیدایش، در دسترس مخاطبان قرار دارد.