اجرتهای طلاوجواهر چگونه محاسبه می شود؟

تجارت سنگ های قیمتی، یکی از تجارت های پر سود جهانی به شمار می رود که دستمایه آن محصولاتی طبیعی است که به لطف هنر بشر تبدیل به کالاهایی بی بدیل برای سرمایه گذاری و بهره برداری می شوند.

کد خبر: ۲۶۲۶۷

تاریخ: ۱۶ تير ۱۳۹۲ - ۲۱:۳۷

مجله همشهری اقتصاد نوشت:

جواهرات و سنگ های قیمتی از زمانی که توسط بشر کشف و از معادن استخراج شد، مورد علاقه و توجه قرار گرفت و همواره انسان ها برای به دست آوردن این شیء ارزشمند، بهای زیادی پرداخته و این روزها با پیشرفت علم و ساخت دستگاه های مجهزتر برای تراش دادن سنگ های قیمتی و زیباتر ساختن آنها، همچنین افزایش تقاضا برای خرید این محصولات زینتی و باارزش، مبالغ کلانی برای خرید و فروش رد و بدل می شود. تجارت سنگ های قیمتی، یکی از تجارت های پر سود جهانی به شمار می رود که دستمایه آن محصولاتی طبیعی است که به لطف هنر بشر تبدیل به کالاهایی بی بدیل برای سرمایه گذاری و بهره برداری می شوند.

انواع سنگ های قیمتی که از معادن عمیق استخراج می شوند، پس از برش خوردن و نشستن روی پایه های طراحی شده یا به صورت خام به سرمایه ای تبدیل می شوند که هزاران سال عمر دارند. سنگ های قیمتی به دلیل استحکام فوق العاده، زیبایی، کمیابی و منحصربه فرد بودن از ارزش ذاتی برخوردارند که این ارزش ذاتی چون با پول یعنی کالایی که مدام در حال نوسان است سنجیده می شود، بنابراین همواره در حال افزایش است.

جواهرات تاریخی ایران
تاریخچه جواهرات ایران از زمان حکومت صفویه آغاز می شود، زیرا تا قبل از صفویه ، جواهرات گرانبهایی در خزانه دولتی وجود نداشته است و براساس نوشته های سیاحان خارجی ، پادشاهان صفوی بیش از دو قرن (۹۰۷ تا ۱۱۴۸ق ) دست به جمع آوری جواهرات زدند و حتی کارشناسان دولت صفوی جواهرات را از بازارهای هند و عثمانی و کشورهایی مانند فرانسه و ایتالیا خریداری می کردند و به اصفهان، پایتخت حکومت ، می آوردند.

در دوران قاجار، مجموعه جواهرات جمع آوری و ضبط و تعدادی از جواهرات بر تاج کیانی، تخت نادری، کره جواهرنشان و تخت طاووس نصب شدند. در سال۱۳۱۶ش ، قسمت عمده جواهرات به بانک ملی ایران منتقل شده و پشتوانه اسکناس و بعدا وثیقه اسناد بدهی دولت به بانک بابت پشتوانه اسکناس قرار گرفت . خزانه فعلی در ۱۳۳۴ ساخته و در ۱۳۳۹با تاسیس بانک مرکزی ایران افتتاح و به این بانک سپرده شد.

ایرانیان هم مانند دیگر مردم دنیا به جواهرات علاقه مندند و کسانی که از قدرت خرید بالایی برخوردارند، ترجیح می دهند هنگام خرید، طلاهایی را انتخاب کنند که با جواهرات آراسته شده باشند. با این حال کسانی که بودجه کافی و زیادی برای این منظور ندارند، خرید جواهرات را نوعی ضرر کردن می پندارند و همواره به دنبال طلاهایی هستند که از جواهرات در آنها استفاده نشده باشد، چراکه هنگام فروش، قیمت طلا را منهای وزن جواهرات محاسبه می کنند و بسیاری از طلافروشی ها حاضر به خرید جواهرات نیستند.

پارامترهای پنجگانه اجرت
اجرت جواهرات، چگونگی محاسبه آن و بالا و پایین بودنش همواره یک سوال مهم و شاید بتوان گفت یک نکته مبهم برای بسیاری از مشتریانی بوده است که اطلاعات اندکی در مورد جواهرات داشته اند. در این مطلب سعی بر آن شده تا به صورت اجمالی و به زبانی ساده توضیحاتی چند در این مورد داده شود.

اجرت هر قطعه جواهر از ۵ پارامتر؛ قیمت سنگ، اجرت پایه، اجرت مخراجی، کسر پایه و اجرت آبکاری تشکیل شده است. قیمت سنگ به نوع سنگ استفاده شده در جواهر (الماس، زمرد، یاقوت و...)، وزن و کیفیت آن بستگی دارد. هر چقدر وزن سنگ به کاررفته در یک قطعه جواهر بیشتر باشد بالطبع اجرت آن بیشتر است. همچنین کیفیت بالاتر یک سنگ باعث افزایش قیمت آن می شود.

به عنوان مثال یک قیراط برلیان سفید گران تر از یک قیراط برلیان براون است. در مورد اجرت پایه، منظور اجرتی است که بابت ساخت مدل جواهر پرداخت می شود. اجرت پایه با توجه به نوع مدل آن، کیفیت ساخت و... متفاوت است. اجرت مخراجی اجرتی است که مخراج کار بابت سوار کردن نگین ها روی پایه جواهر می گیرد. این اجرت با توجه به تعداد و نوع نگین ها متفاوت است. هرچه تعداد نگین ها بیشتر یا نوع نگین ها قیمتی تر، درشت تر و سوار کردن آنها روی کار دشوارتر باشد، اجرت مخراجی آن بیشتر است.

در طی مراحل فوق و در اثر مخراجی و پرداخت (تمیز کردن و جلا دادن کار) و آماده کردن آن جهت آبکاری مقداری از وزن طلای آن کاسته می شود که در اصطلاح به آن کسر پایه می گویند. این مقدار وزن کسر شده درنهایت محاسبه و به اجرت جواهر اضافه می شود. آخرین مرحله آماده سازی کار، آبکاری است که قیمت آن نیز با توجه به کیفیت آبکاری متغیر است. هرچه کیفیت آبکاری بهتر باشد دوام آن بیشتر و قیمت آن نیز بیشتر است. درنهایت قیمت سنگ های به کاررفته در قطعه جواهر، اجرت پایه، اجرت مخراجی، کسر پایه و اجرت آبکاری با هم جمع شده و اجرت آن قطعه جواهر را تعیین می کند.

این مبلغ بر وزن قطعه تقسیم شده و اجرت هر گرم آن را مشخص می کند. البته باید توجه داشت که اجرت را نباید گرمی دانست، چون هر چقدر وزن یک قطعه جواهر پایین تر باشد اجرت هر گرم آن بیشتر می شود. به عنوان مثال اجرت کل یک جواهر یک میلیون تومان است. حال اگر وزن طلای آن ۱۰گرم باشد اجرت هر گرم آن ۱۰۰هزار تومان و اگر ۵گرم باشد اجرت هر گرم آن ۲۰۰هزار تومان می شود. پس اجرت گرمی جواهر اصطلاحی است که به غلط بین مردم رواج پیدا کرده است. چه بسیار جواهراتی که ارزش سنگ های جواهر آن چندصد میلیون تومان است، اما تنها چند گرم طلا در آن به کار رفته است. هنگام خرید جواهرات معمولا به طور دقیق نمی فهمیم که قیمت جواهرات چگونه محاسبه می شود، اما اگر نکاتی را بدانید، شاید به طور تقریبی بتوانید قیمت جواهری را که می خرید، تخمین بزنید.

واحد سنجش وزن جواهرات قیراط است. این عددی است که معمولا مغازه دار به شما نمی گوید. اگر یک سرویس جواهر بخرید، معمولا به هر تکه آن یک اتکت کاغذی کوچک وصل است. روی آنها نوع سنگ و وزن آن به قیراط به صورت یک عدد ممیزدار (ممیز در انگلیسی با نقطه نشان داده می شود) بیان شده است. نوع سنگ به اختصار با دو حرف نشان داده می شود. rd نشانه برلیان (تراش گرد الماس) و bg نشانه الماس تراش باگت (مستطیل) است. جمع اعداد را به دست آورید.

اگر سنگ های روی کار برلیان ها خیلی ریز هستند، به تعبیری خرده برلیان، این عدد را در هر قیراط ۲۰۰ هزار تومان ضرب کنید. اگر سنگ ها درشت تر و سفید هستند، وزن جواهر را در ۵۰۰هزار تومان ضرب کنید. این اعداد تقریبی است و بسته به قیمت روز جواهرات متغیر است، اما می تواند تخمین خوبی از قیمت تقریبی سنگ های روی کار به شما بدهد. گفتنی است اندازه هر سنگ جواهر با واحد صوت بیان می شود. هر صوت یکصدم قیراط است. سنگ های خیلی ریز برلیان، حدود نیم صوت وزن دارند و سنگ های درشت تر حدود ۲ الی ۳ صوت. الماسی که وزن آن به قیراط برسد، برای ما قابل خریدن نیست! به طور کلی برلیان (الماس برش گرد) ریزتر از سایر تراش های سنگ است و از این رو کلا ارزان تر است. (نسبت به تراش های باگت و مارکیز). ضمنا یک سنگ ۲صوتی بیش از دو برابر یک سنگ یک صوتی قیمت دارد.

شیشه های رنگ و وارنگ یا جواهرات ارزشمند
با توجه به این که همیشه در طبیعت کانی های مشابه وجود داشته اند و حتی امروزه جواهرات مصنوعی مشابه جواهرت طبیعی ساخته می شوند که ویژگی ای مشابه سنگ های طبیعی دارند. بنابراین تشخیص نوع جواهر و طبیعی یا مصنوعی بودن آن دارای اهمیت فوق العاده ای است. چراکه سنگ های مصنوعی بسیار شبیه سنگ های طبیعی و تشابه سنگ های مصنوعی با جواهرات بسیار زیاد و تشخیص تفاوت آنها برای یک فرد عادی غیرممکن به حساب می آید. لذا کوچکترین اشتباه در تشخیص نوع جواهر منجر به وارد آمدن ضرر هنگفت مالی به خریدار خواهد شد. از این رو وجود جواهرشناس خبره در صنعت جواهر بسیار با اهمیت بوده و کاربرد منحصربه فردی را داراست.

به گفته گوهربین، یکی از سرشناس ترین جواهرسازان کشور، تشخیص سنگ های قیمتی تقلبی از اصل معمولا توسط خریداران امکان پذیر نیست و طلافروشان هم اگر می توانند اصل را از تقلبی تشخیص دهند به دلیل دوره های تمییز و تشخیص تخصصی است که قبل از دریافت جواز کسب می گذرانند.

گوهربین به خریداران توصیه می کند جواهرات و سنگ های قیمتی را نیز فقط و فقط از واحدهایی که زیرنظر اتحادیه طلا و جواهر هستند و پروانه کسب دارند، خریداری کنند تا اگر خلافی نیز صورت گرفت از سوی اتحادیه قابل پیگیری باشد و اگر فردی طلایی تقلبی خریداری کند، میزان گرم محاسبه شده از طرف طلافروش درست نباشد یا عیار طلا پایین تر از ۱۸ باشد، در صورت تایید این امر دریافت مبلغ نقدی از طلافروش امکان پذیر است. در این صورت مشتری باید با به همراه داشتن فاکتور خرید و جنس به اتحادیه مراجعه کند، در آنجا بعد از انجام کارشناسی و تایید خلاف، با طلافروش خاطی برخورد شده و مبلغ پرداخت شده بابت طلا مسترد می شود.

الماس اصلی ترین و مشهورترین سنگ گرانبهایی است که امروزه وجود دارد و گرانقیمت ترین جواهر موجود است و درجه خلوص و عیار آن براساس وزنش محاسبه می شود که واحد محاسبه آن قیراط است. بنابراین هرچه الماس بزرگتر باشد، ارزش آن بیشتر است. اگرچه سنگ های کوچک الماس نیز با واحد قیراط شمارش می شوند. برای مثال یک قطعه الماس یکصد قیراطی ده ها برابر یکصد قطعه الماس که هر کدام یک قیراط وزن دارند و مجموعا ۱۰۰قیراط هستند، ارزش دارد. راه تشخیص الماس اصل از بدل دمیدن بخار دهان روی سنگ است که بخار به سرعت از روی الماس اصل محو می شود.

گران قیمت بودن الماس و برلیان اصل و عدم توانایی خرید این جواهرات زیبا برای بسیاری از مردم، بشر را بر آن داشت تا راه حلی برای جلوه بخشیدن به طلا با چیزی غیر از جواهرات قیمتی بیابد، بنابراین جواهرات صنعتی ظهور کردند و به ظاهری شبیه به جواهر اما با ارزشی بسیار ناچیز پا به دنیای طلا و جواهرسازی گذاشتند. جواهرات صنعتی و کم ارزش معمولا در تنوع طرح و رنگ فراوان به همراه طلا فروخته می شوند و از آنجا که حجم و وزن کمی دارند، قیمتی ناچیز و در حد هیچ دارند. برای مثال هنگامی که یک انگشتری زنانه با یک نگین سفید (که شبیه الماس هم هست) یا سیاه درشت به اندازه تقریبی یک نخود با قیمت معمولی فروخته می شود، تردید نداشته باشید که با یک جواهر صنعتی روبه رو هستید.

چراکه اگر بخواهید یک جواهر واقعی در این اندازه خریداری کنید باید حداقل ۵میلیون تومان فقط برای جواهر بپردازید!

اما این جواهر صنعتی حدود یک تا ۲هزار تومان ارزش دارد که تنها شبیه جواهر است. اما به یاد داشته باشید که هنگام فروش این سنگ ها اگر زیاد از حد بزرگ نباشد شما برای وزن این جواهر بی ارزش، هم اندازه ارزش طلا پول پرداخت خواهید کرد و این درحالی است که هنگام فروش دوباره آن، هیچ پولی بابت آن دریافت نخواهید کرد. برای همین هم توصیه می کنیم از خریدن زیورآلاتی که سنگ های صنعتی به میزان زیاد دارند خودداری کنید تا متضرر نشوید.

نوع دیگر جواهرات صنعتی که تشخیص آنها از جواهر واقعی سخت تر بوده و شبیه به برلیان یک تراش خاص از الماس است، معمولا به جای الماس در جواهرات درجه دوم به کار می رود.

جواهرات، کالایی تماما قاچاق
جالب است بدانید که تقریبا تمامی تجارت سنگ های قیمتی اعم از اصل و بدل در ایران به صورت قاچاق انجام می شود و به جز فیروزه و عقیق که در بخش هایی از کشور خودمان یافت می شود، تمامی تجارت این سنگ ها در بازار سیاه و زیرزمینی صورت می گیرد.

این درحالی است که در کشورهایی مانند ایتالیا، هندوستان، آفریقای جنوبی، استرالیا و آمریکا که از مراکز تولید و تراش سنگ های قیمتی هستند، این تجارت به صورت کاملا آزاد و شفاف در حال انجام است. از آنجا که گمرک کشور ما این سنگ ها را جزء کالاهای لوکس دسته بندی کرده، از ورود آنها ممانعت به عمل می آورد. این درحالی است که وارد کردن سنگ های قیمتی که برخلاف مواد مصرفی وارداتی دیگر برای مدت های طولانی ارزش افزوده دارند، کمک به حفظ ثروت ملی و ملت محسوب می شوند و اصولا یکی از راه های حفظ ثروت نزد کشورها و خانواده های ثروتمند، تبدیل پول به این گونه کالاها که ارزش ذاتی دارند، است.

درحالی که توسعه طلا و جواهرسازی در کشور و صدور آن، می تواند درآمدی را نصیب کشور کند، اما از زمانی که صنعت نفت در ایران به بهره برداری رسید و این صنعت به عنوان اصلی ترین منبع درآمد کشور شناخته شد، نه تنها رشته طلاسازی و جواهرسازی، بلکه بسیاری از رشته های مشابه دیگری که می توانستند زمینه رشد اقتصاد ایران را در پی داشته باشند، به دست فراموشی سپرده شدند. بسیاری از دولت ها در دنیا توانسته اند با بهره گیری از این صنعت، درآمدهای هنگفتی را به سوی کشور خود سرازیر کنند و علاوه بر درآمدزایی، سطح اشتغال را در این صنعت و در کشور خود افزایش دهند، ضمن این که صنعت جواهرسازی و زیورآلات، یکی از کم هزینه ترین صنایع کشور است. ایتالیا با ۵۰۰تن صادرات زیورآلات ساخته شده از طلا، مقام اول و هندوستان مقام دوم این صنعت را در جهان دارند.

در مقابل، برخی از کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس سالانه بیش از ۵۰۰تن طلا و جواهرات وارد می کنند. باید منابع طبیعی کشور را خوب بشناسیم و ضمن اکتشاف طلا از معادن، نیروی کار ماهر تربیت کنیم و امکانات و ابزارآلات و فناوری فرآوری سنگ های قیمتی و طلاسازی را به کشور وارد کنیم تا بتوانیم از منابع عظیم خدادادی کشور بهره مناسب بگیریم. در حال حاضر، حدود ۷۰هزار واحد صنفی صنعتی طلا و جواهر در کشور وجود دارد. ایران در زمینه نیروی انسانی ماهر و متخصص در صنعت طلا و جواهر دارای مزیت رقابتی است، اما به دلیل قدیمی بودن تجهیزات، به تدریج از چرخه تولید جهانی طلا در حال حذف شدن هستیم.

متاسفانه، در حال حاضر، کشور ما به مصرف کننده طلا تبدیل شده است و بیشتر طلای وارداتی به ایران از امارات و ترکیه است و از آنجایی که در زمینه تولیدات داخلی طلا با کمبود مواجه هستیم و این تولیدات جوابگوی نیاز ما نبوده و به بازار کشورهای خارجی وابسته هستیم، برای بالا بردن درآمد ارزی در زمینه طلا لازم است که تجربیات کشورهای دیگر از جمله امارات، هند، ایتالیا، آمریکا، تایلند، ژاپن، ترکیه، اندونزی، آلمان و غیره را به کار ببریم.

ورود به صنعت جواهر با سرمایه ای اندک
با این که معامله جواهرات از جمله معاملاتی است که نیاز به سرمایه ای هنگفت دارد، اما می توان با یک میلیون تومان وارد این صنعت شد. درحال حاضر شهریه دوره های آموزشی جواهرسازی در آموزشگاه های معتبر در این زمینه مبلغی حدود یک میلیون تومان است و علاقه مندان می توانند با پرداخت هزینه این دوره های آموزشی وارد صنعت پر زرق و برق جواهرات شوند. البته این هزینه ابتدایی برای آموختن این رشته است و افراد علاقه مند می توانند با گذراندن دوره های تکمیلی و تخصصی تر به صورت حرفه ای و کاملا آگاهانه و با مدرک معتبر فنی و حرفه ای وارد شغلی جذاب و پردرآمد شوند. همچنین هزینه دوره ریخته گری طلا ۲۰میلیون تومان است که شامل سه تا چهار میلیون تومان لوازم مخصوص و یک کیلو طلا با قیمتی حدود ۱۵-۱۴میلیون تومان است.

مزیت این دوره ها این است که پس از پایان دوره آموزش و فراگیری ساخت زیورآلات به کمک دست، افراد می توانند با دریافت اجرت هایی بسیار بالاتر از دستمزد ساخت طلای ریخته گری و انبوه امرار معاش کنند. طلاسازی از جمله مشاغلی است که برای ورود به بازار آن الزاما نباید کارگاهی داشت چراکه با تهیه وسایلی همچون کوره ذوب، چرخ نورد، اره، چکش، هوا گاز و برخی وسایل کوچک دیگر می توان چنین کارگاهی را در خانه راه اندازی کرد. رسته های زرگری به بخش های ریخته گری، ملیله کاری، مخراج کاری، آبکاری، قلم زنی، تراشکاری، اره کاری، زنجیرسازی، النگوسازی و سازندگان کار دست (جواهرسازان) تقسیم می شود. پس از آن نیز کارهای ساخته شده از طریق بنکداران، فروشندگان خیابان ها و شهرستان ها و بالاخره مغازه دارها وارد بازارهای مصرف می شود.