نقش شبکه پستی در کاهش آلودگی هوای تهران

بدون شک توجه به حفظ محیطی که در آن زندگی می کنیم یکی از دغدغه های افراد جامعه و دولتمردان است. مفهومی که تحت عنوان «حفاظت از محیط زیست» و در قالب یک گفتمان غالب در ذهن ما نقش بسته به یک مسأله در ساختار مدیریتی کشور تبدیل شده است.

کد خبر: ۲۵۹۳۶۶

تاریخ: ۱۴ آبان ۱۳۹۷ - ۱۳:۱۸

یکی از مهمترین معضلات زیست محیطی در کلانشهر تهران موضوع آلودگی هوا است. سوال اصلی در این گفتار این است که اولاً آیا شبکه ارتباطی پست می تواند در حل این مسأله در کلانشهرها نقش مثبتی ایفا نماید؟ ثانیا دامنه تأثیر گذاری این شبکه به چه مقدار است و ثالثا چگونه این اتفاق می تواند رخ بدهد؟ یا به عبارت دیگر تحت چه شرایطی شبکه ارتباطی پست می تواند در کاهش معضلات زیست محیطی (نه رفع کامل آن) موثر واقع شود؟
یکی از معضلات جدی کلانشهر تهران، مسأله آلودگی هوای پایتخت است. نخستین زنگ خطر جدی درباره آلودگی هوای تهران در سال 1374 خورشیدی به صدا درآمد. در آن هنگام نزدیک به یکصد نفر از کارشناسان و مدرسان حوزه‌های مرتبط محیط زیست، جغرافیا و شهرسازی در پی نشستی در سالن اجتماعات پارک‌ شهر متنی موسوم به بیانیه تهران 74 منتشر کردند که در آن برای نخستین بار از آلودگی هوای تهران به عنوان یک «بحران ملی» که راه مقابله با آن «عزم ملی» است، نام برده شد.

این بیانیه عمدتا بر آثار بیماری ‌زای آلودگی هوا تاکید داشت و نویسندگان آن کوشیدند بر این نکته تاکید کنند که عواقب نگران کننده بیماری هایی همچون افسردگی، اضطراب و انواع ناراحتی های تنفسی در تهران، ناشی ازآلودگی هوا است.
بر اساس اعلام نظر کارشناسان مربوطه، یکی از دلایل اصلی بروز آلودگی هوا در سطح تهران، انجام سفرهای درون شهری غیر ضروری عمدتاً با هدف انجام امور اداری توسط شهروندان می باشد. اگر چه اقدامات مؤثری در جریان الکترونیکی نمودن خدمات از جانب دستگاه های اجرائی برای کاهش این موضوع صورت پذیرفته، لکن آمار و اطلاعات بیانگر وجود مراجعات شهروندان به سازمان های دولتی به جهت رفع نیازهای اداری است. قاعدتاً اگر در صدد اثبات امکان کاهش سفرهای غیر ضروری توسط شبکه ارتباطی پست باشیم، ابتدا می بایست در یک معرفی اجمالی به قابلیت ها، دارایی ها و ظرفیت های این ارگان بپردازیم.
چنانچه اشاره شد پست ماهیتی در قالب یک شبکه ارتباطی فعالیت می کند. شبکه عبارت است از مجموعه یا سیستم درون پیوندی (interconnected) انسانی یا فیزیکی که دسترسی به قابلیت یا توانایی خاصی را در محدوده‌ای از مکان و زمان فراهم می‌کند و در حالت مطلوب محدودیت مکانی و زمانی ندارد.

شبکه گسترده پستی در سطح استان تهران با بهره مندی از 1100 نیروی موزع، حدود 400 دفتر قبول(واحدهای دولتی و پیشخوان دولت) و زیر ساخت نرم افزاری و سخت افزاری پایدار با قابلیت پاسخگوئی به مشتریان و رهگیری مرسولات پستی و همچنین دارا بودن نیروی انسانی مجرب، مورد اعتماد و حرفه ای در حال ارائه خدمات پستی به شهروندان است.
با انجام یک مطالعه تطبیقی دریافت می شود که امروزه بیشتر کشورهای توسعه یافته از ظرفیت شرکت های پست در راستای انجام خدمات نیابتی بین دستگاهی به خوبی بهره مند می شوند.

در واقع به واسطه ظرفیت هائی که بدان اشاره گردید(نقاط گسترده سطح دسترسی و شبکه مویرگی توزیع و تحویل مرسولات) عملا این امکان وجود دارد تا با طراحی مکانیزم های عملیاتی شرایط به نحوی مهیا شود تا فرآیند مراجعه به دستگاه های دولتی صرفا از راه اداره های پستی انجام پذیرد.

فارغ از تأثیر مثبت این روند بر کاهش فساد اداری، آنچه در این مقاله جای بحث دارد، اثرات محسوس این پروسه بر کاهش سفرهای غیر ضروری با راندمان مطلوب و استفاده بهینه از پست بعنوان یک اهرم اجرائی کارا است.
گستردگی حوزه فعالیت واحدهای پستی چنان است که خدمات پستی در اقصی نقاط کشور و در مناطقی که مردم از سایر وسایل ارتباطی محروم اند، در اختیار مردم قرار می گیرد. گذشته از این ها توسعه و گسترش خدمات پستی با حذف بخش قابل توجهی از ترافیک شهری و بین شهری نه تنها می تواند به سالم سازی محیط زندگی شهری و سلامت مردم یاری رساند، بلکه می تواند با صرفه جویی در اوقات مردم و کاهش هزینه های حمل مرسولات و هزینه های استهلاک وسایل نقلیه شخصی به اقتصاد کشور مدد رساند.

به این ترتیب، پست علاوه بر جلوگیری از اتلاف وقت شهروندان و کاهش بار سفرهای درون شهری، مانع ایجاد آلودگی هوا، فرسودگی وسائط نقلیه، مصرف بی رویه حامل های انرژی، فشارهای روحی و روانی شهروندان و افزایش بهره وری ملی می گردد. در ادبیات تجربی پست چنین رایج است که «خروج هر پستچی از خانه برای کار به معنی حذف 100 سفر درون شهری است».
اگر چه در سنوات اخیر با توسعه زیرساخت های عملیاتی و تقویت بعد سخت افزاری و نرم افزاری شرکت ملی پست اقدامات مفیدی در جهت طراحی و بهینه سازی سرویس های پستی با قابلیت بهبود پارامترهای کیفی نظیر افزایش سرعت ارسال و تحویل مرسولات، ایجاد تنوع در سبد محصولات و ارتقاء وضعیت خدمات پس از فروش صورت پذیرفته و این شرکت توانسته با نفوذ در بازار خدمات نیابتی نقش سازنده ای ایفا نماید لکن نکته حائز اهمیت، توجه بیشتر نهاد های تصمیم گیر در حوزه مدیریت کلان کشوری به این شبکه بعنوان یکی از ابزارهای کارگشا در حوزه کاهش آلاینده های زیست محیطی است.
به طور کلی پست در یک قالب یک مفهوم عام در ذهن تک تک افراد جامعه نقش بسته است اما نکته قابل تأمل، توجه ویژه مدیران دستگاه اجرایی و صاحبان شرکت ها و موسسات خصوصی به این شبکه گسترده با معطوف داشتن موضوع به موارد اشاره شده و با یک نگاه کارشناسانه می تواند دستاوردهای مثبتی با استفاده از ظرفیت های این سازمان تخصصی به جهت حل مشکل آلودگی شهر تهران و یا به تعبیری مأمن شهرواندان تهرانی به همراه داشته باشد. همچنین تلاش رسانه های جمعی نیز با اطلاع رسانی و آگاهی بخشی مستمر در این خصوص کارگشا خواهد بود.

مهدی مقصودی مدیر کل پست استان تهران