۴ ویژگی مقام مسئول در کشورهای اسلامی از نگاه قرآن

خداوند در سوره حج به چهار خصوصیت کسی که از سوی خدا در زمین به قدرت رسیده است اشاره می‌کند.

کد خبر: ۲۵۳۹۷۲

تاریخ: ۱۸ مهر ۱۳۹۷ - ۱۱:۰۹

به گزارش ایران اکونومیست، آیه ۴۱ سوره حج اشاره خدا به کسانی است که خداوند آنها را در دنیا به قدرت می‌رساند.

با نگاهی به تفسیر این آیه در‌می‌یابیم که کسی که در کشور اسلامی به مسئولیت می‌رسد باید چهار ویژگی داشته باشد و با این چهار ویژگی می‌تواند جامعه را از مشکلات فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی نجاد دهد.

رابطه با خدا و دستگیرى از محرومان و آگاهى دادن به جامعه و جلوگیرى از مفاسد، موضوعاتی است که از هم جدا نیست و خداوند به عنوان ویژگی یک مسئول به آن اشاره می‌کند.

به این آیه توجه کنید

أَلَّذِینَ إن مَّکَّنَّهُمْ فِى الْأَرْضِ أَقَامُواْ الصَّلَوةَ وَءَاتَوُاْ الزَّکَوةَ وَ أَمَرُواْبِالْمَعْرُوفِ وَنَهَوْاْ عَنِ‏‌الْمُنْکَرِ وَلِلَّهِ عَقِبَةُ الْأُمُورِ

ترجمه

کسانى که اگر آنان را در زمین به قدرت رسانیم، نماز بر پا مى‏‌دارند و زکات مى‏‌دهند و (دیگران را) به خوبى‏‌ها دعوت مى‌کنند و از بدى‏‌ها باز مى‏‌دارند؛ و پایان همه‏ امور براى خداست.

در تفسیر نمونه درباره این آیه آمده است؛

آنها(مسئولان جامعه اسلامی) هرگز پس از پیروزى، همچون خودکامگان و جباران، به عیش و نوش، و لهو و لعب نمى‌پردازند، و در غرور و مستى فرو نمى‌روند، بلکه پیروزى‌ها و موفقیت‌ها را نردبانى براى ساختن خویش و جامعه قرار مى‌دهند،ارتباط‌شان با خدا محکم و با خلق خدا نیز مستحکم است; چرا که «صلوة» (نماز) سمبل پیوند با خالق است، و «زکات» رمزى براى پیوند با خلق، و «امر به معروف و نهى از منکر» پایه هاى اساسى ساختن یک جامعه سالم محسوب مى شود، و همین چهار صفت براى معرفى این افراد کافى است و در سایه آن سایر عبادات و اعمال صالح و ویژگى‌هاى یک جامعه با ایمان و پیشرفته فراهم است.

حضرت علی(ع) در این مورد در نامه ۵۳ به مالک اشتر فرموده‌اند: «پس برای مشاغل کلیدی از سپاهیان و لشکریان خود کسی را انتخاب کن که در برابر دشواری‌ها و پیش آمد‌های سخت و تلخ، استوار باشد و مصیبت‌های بزرگ وی را از پا ننشاند. فردی باشد که هنگام ناتوانی و ضعف دیگران، بر او ضعف و ناتوانی غالب نشود و بر اثر بی خیالی دیگران، بی‌تفاوت نشود.»

در تفسیر نور درباره مسئول در جامعه اسلامی این‌گونه بیان شده

اگر قدرت و امکانات، در دست افراد صالح باشد، بهره‏‌بردارى صحیح مى‏‌کنند و اگر در اختیار نااهلان قرار گیرد سوء استفاده مى‏‌کنند. بنابراین دنیا و قدرت، براى گروهى نعمت و براى گروهى وسیله‏ بدبختى است و قرآن از هر دو نمونه یاد کرده است: اگر مؤمنان به قدرت برسند، به سراغ نماز و زکات و امر به معروف مى‏‌روند ولى انسان‏‌هاى منحرف و نااهل، اگر قدرتمند شوند کارشان طغیان است، «اِنّ الانسان لَیَطغى‏» (علق، ۶) و در راه نابودى منابع اقتصادى و نسل بشر گام بر مى‏‌دارند، «و اذا تَولّى سَعى‏ فى الارض لیفسد فیها و یُهلک الحَرث و النَّسل» (بقره، ۲۰۵) و عاقبت، مردم را به دوزخ مى‏‌کشانند. «ائمّة یدعون الى النّار» (قصص، ۴۱)

پیام‌ها

یارى خداوند از طریق احیاى دین اوست. «و لینصرنّ اللّه من ینصره»، «الّذین اِن مَکّنّاهم...»

امر به معروف و نهى از منکر، به قدرت نیاز دارد. «مکّنّاهم»

پیروزى مؤمنان، زمینه‏ بندگى و تعاون مالى و فرهنگى را فراهم مى‏‌کند و غفلت و غرور را از بین مى‏‌برد. «اِن مَکّنّاهم ...»

براى مؤمنان، تمام زمین یکسان است، آنان هر کجا که توان دارند هدف مقدّس خود را پیاده مى‏‌کنند. «فى الارض»

همه‏ قدرت‏‌ها را از خدا بدانیم. «مَکّنّا»

اوّلین ثمره‏ حکومت صالحان، نماز و زکات و امر به معروف و نهى از منکر است. «اِن مکّناهم فى الارض اَقاموا الصلوة ...»

رابطه با خدا و دستگیرى از محرومان و آگاهى دادن به جامعه و جلوگیرى از مفاسد، از هم جدا نیست. «اَقاموا الصلوة و آتوا الزّکوة و امروا بالمعروف...»

اقامه‏ نماز و اداى زکات و امر به معروف و نهى از منکر از وظایف و کارهاى قطعى مسئولان حکومت اسلامى است. «اَقاموا» نه «یقیمون»

حاکمان مؤمن، هم در فکر ارتقاى روحى و رشد امور معنوى هستند و هم به دنبال رفاه و حل مشکلات اقتصادى و فقرزدایى و اصلاح جامعه. «اَقاموا الصلوة و آتوا الزّکوة ...»

جامعه‏‌اى تحت حمایت خداوند است که این چهار ارزش محورى را داشته باشد: نماز، زکات، امر به معروف و نهى از منکر. «و لینصرن اللّه من ینصره»، «الّذین اِن مکنّاهم اَقاموا الصلوة»

امر و نهى شما، زمانى در جامعه موثّر است که اوّل به وظایف فردى خود عمل کنید. «اقاموا الصلوة... اَمَروا بالمعروف»

اقامه‏ نماز، به قدرت و امکانات نیاز دارد. «اِن مکنّاهم ... اقاموا الصلوة»

زکات، همتاى ناگسستنى نماز است. «اَقاموا الصلوة و آتوا الزکوة» (در ۲۸ آیه‏ قرآن، زکات در کنار نماز آمده است).

با انجام همه‏ وظایف، باز هم به حسن عاقبت خود و نتیجه‏ نهایى کارتان مطمئن نشوید و بر خداوند امید و توکل داشته باشید. «وللّه عاقبة الامور»