هر‌ قدی بلندشدنی نیست

آیا فکر می‌کنید قد بلند بودن در کسب موفقیت‌های اجتماعی موثر است و بر عکس، کوتاهی قد در به دست آوردن این موفقیت‌ها نقش بازدارنده دارد؟

کد خبر: ۲۵۳۲۰

تاریخ: ۱۳ تير ۱۳۹۲ - ۱۱:۱۶

روان شناسان چنین باوری را درست نمی دانند و معتقدند که چنین ارزشگذاری های ذهنی در عمل واقعیت ندارد و بلندی یا کوتاهی قد تاثیری در روند زندگی اجتماعی فرد نخواهد گذاشت.

با این حال بسیاری از جوان ها و حتی نوجوان ها در رویای رسیدن به بلند قدی به سر می برند و به گفته دکتر سید حسین صمدانی فر فوق تخصص غدد و متابولیسم حاضر هستند برای چند سانت افزایش قد، بهای سنگینی حتی به قیمت به خطر افتادن سلامتشان را بپردازند. منظور از این خطر، پذیرش عوارض احتمالی ناشی از مصرف نادرست و بی رویه هورمون رشد است.

این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران در گفت وگو با جام جم ضمن اشاره به این که در سال های اخیر با پیشرفت هایی که در علم غدد درون ریز به دست آمده و با ساخته شدن هورمون رشد به روش نوترکیبی که باعث تولید انبوه این هورمون می شود، رویای قد بلند شدن برای برخی افراد به واقعیت نزدیک شده است، می گوید: استفاده از هورمون رشد، تحت نظر متخصصان غدد برای افرادی که قدشان کوتاه تر ازمیزانی است که بر اساس تخمین ژنتیکی باید باشد و صفحات استخوانی شان بسته نشده باشد و البته هیچ بیماری زمینه ای نیز نداشته باشند، موثر خواهد بود.

اما نکته قابل تامل اینجاست که در بسیاری موارد استفاده از هورمون رشد با هدف افزایش قد، به صورت بی رویه، نامناسب و بدون مشاوره صحیح از سوی متخصص غدد صورت می گیرد که عوارض غیر قابل جبران بسیاری را در پی خواهد داشت.

احتیاط، شرط تزریق هورمون رشد

درمان با هورمون رشد بسیار پرهزینه است. دارویی که به هورمون رشد معروف است باید طی یک پروسه چند ساله، هر شب یا یک شب در میان تزریق شود و به هیچ عنوان با مصرف کوتاه مدت این دارو نمی توان شاهد افزایش قد قابل توجهی بود. یعنی بررسی ها نشان داده است که اصلاح کوتاهی قد با استفاده طولانی مدت از هورمون رشد حاصل شده و با تزریق مداوم این هورمون در مدت یک سال به طور متوسط، فقط حدود یک سانتی متر قد بلندتر شده است. به این ترتیب برای چند سانتی متر افزایش قد باید سال ها تزریق دارویی پرعارضه را ادامه داد.

دکتر صمدانی فر با تاکید بر این که برای تاثیر هورمون رشد باید آن را در سنین پایین و قبل از بلوغ شروع کرد، می گوید: اگر کسی بعد از سن بلوغ که صفحات رشد استخوانی بسته شده اند، به فکر استفاده از هورمون بیفتد، تزریق آن دیگر موثر نخواهد بود. نکته مهم تر آن که اثر هورمون رشد در افراد کوتاه قدی که به اندازه تخمین ژنتیکی شان افزایش قد نداشته اند، قابل ملاحظه است و افرادی که قد مناسب دارند، در صورت تزریق هورمون رشد، تاثیر چندانی را نخواهند دید.

بلند قدی با هورمون رشد به شرط سلامت کامل

در بسیاری از موارد، والدین به پزشک اصرار می کنند که برای فرزندشان هورمون رشد تجویز کند تا بلند قدتر شود. در حالی که از عوارض کوتاه مدت و بلندمدت این هورمون بی اطلاع هستند.

به گفته دکتر صمدانی فر، متخصصان غدد با بررسی کامل و دقیق بر وضع رشد کودک بر اساس منحنی رشد و اطمینان از این که کودک یا نوجوان از کمبود هورمون رشد رنج می برد و مبتلا به سوء تغذیه و بیماری های زمینه ای چون بیماری های تیروئیدی و کلیوی نباشد، تنها تزریق هورمون رشد را مجاز می دانند. همچنین صفحات رشد استخوانی در نوجوانی که هورمون رشد دریافت می کند، نباید بسته شده باشد، چرا که اگر صفحات رشد استخوانی بسته شده باشد، دیگر افزایش قد و پاسخ به هورمون رشد قابل انتظار نخواهد بود.

این متخصص غدد اضافه می کند: اگر فردی کوتاهی قد زیادی نداشته و هورمون رشد مصرف کند یا به عنوان ورزشکار در ورزشگاه ها و بدون نظر متخصص، صرفا با هدف افزایش توده عضلانی از این هورمون استفاده کند، خود را در معرض دیابت، افزایش فشار خون، بدشکلی و به هم ریختگی شکل استخوان ها، اختلالات هورمونی، کاهش قوای جنسی و نیز بیماری های خطرناک خونی و حتی انواع سرطان قرار می دهد.

دلایل کوتاهی قد را بررسی کنید

بعضی ها به اشتباه بر این باورند که برای اصلاح کوتاه قدی خود در هر سنی که باشند باید هورمون رشد تزریق کنند، اما نکته مهم اینجاست که همیشه کوتاه قدی به دلیل کمبود هورمون رشد نیست. یعنی دلایل مختلفی برای کوتاهی قد وجود دارد که یکی از آنها کمبود هورمون رشد است. حتی ممکن است هورمون رشد در فردی به حد کفایت تراوش شود و غلظت آن در خون کافی باشد، ولی در سلول های هدف، مقاومت وجود داشته باشد. چنین افرادی مبتلا به بیماری «نشانگان لارون» هستند.

دکتر صمدانی فر می گوید: اختلالات رشد کودک حتی ممکن است بر اثر سوء تغذیه، استرس، شرایط روحی و خانوادگی ناامن، بیماری آسم و مصرف برخی داروها اتفاق بیفتد.

برخی نیز دچار بلوغ زودرس می شوند که با مشاهده نشانه های اولیه آن می توان تحت نظر متخصص غدد از این اتفاق جلوگیری به عمل آورد تا رشد کامل قدی قبل از بسته شدن صفحات استخوانی ناشی از بلوغ اتفاق بیفتد. بر این اساس می توان نتیجه گرفت که استفاده از مواد غذایی حاوی کلسیم، ویتامین D و مقادیر قابل توجه پروتئین در سنین رشد کودک، داشتن خواب کافی و آرامش روحی می تواند به افزایش رشد قدی کودکان کمک کند.

پونه شیرازی - گروه سلامت