گزارشی از یک نمایشگاه

فروکش کردن گرمای بازار فرش ایرانی؛ مشکلات و انتظارات

فرش دستباف ایرانی با قدمتی 2500 ساله و میلیون ها بافنده این روزها با چالشی به نام تحریم ها دست و پنجه نرم می کند؛ گرچه فعالان این هنر- صنعت معتقدند جایگاه فرش ایرانی تسخیرشدنی نیست و مشتری های خود را دارد اما بازارش گرمای همیشگی را ندارد.

کد خبر: ۲۳۵۹۵۷

تاریخ: ۰۱ مرداد ۱۳۹۷ - ۱۱:۴۶

به گزارش ایران اکونومیست؛ فرشبافی و تجارت فرش ایرانی از جمله بخش های مهمی است که از سالیان قدیم در کسب و کار دورترین روستاها تا شهرهای بزرگ وجود داشته و حتی نام شناخته شده ای در جهان برای خود فراهم کرده است.
با وجود موفقیت های بسیاری که در تجارت فرش ایرانی در داخل و بازرهای خارجی کسب شده اما چند سالی به دلیل تحریم آمریکا، این بخش نیز تحت تاثیر قرار گرفته و مشکلات برای صادرات آن ایجاد کرده است؛ از جمله خود آمریکا که با 30 درصد بزرگترین وارد کننده فرش دستبافت ایران محسوب می شود.
ششم تیرماه امسال دفتر کنترل دارایی ‌های خارجی وزارت خزانه ‌داری آمریکا(OFAC) مجوز واردات پسته، فرش و خاویار ایران را به این کشور لغو کرد.
طبق این بیانیه، هر شرکتی که در حال تجارت با ایران در این زمینه ‌هاست باید تا 6 آگوست آن را متوقف کند؛ در غیر این صورت با اقدامات تنبیهی دولت آمریکا مواجه می ‌شود.
براین اساس این موضوع در آیین گشایش نخستین نمایشگاه فرش دستبافت تبریز در تهران، از مباحث مورد توجه فعالان این صنعت بود. متولیان امر و فعالان این عرصه با اشاره به ویژگی های این هنر صنعت تاکید کردند که فرش ایرانی به عنوان شناسنامه و پرچم دوم ایران در عرصه جهانی بوده و عبور از چالش های پیش رو اگرچه کمی سخت اما با همراهی دولت، شدنی است.

** منزلت فرش ایرانی را پایین نیاوریم
رییس مرکز ملی فرش ایران در شروع به کار این نمایشگاه گفت: چینی ها، پاکستانی ها و افاغنه به دنبال این بودند که جایگاه فرش دستبافت ایرانی را به لحاظ کم توجهی ها در داخل کشور، از جلوه بیندازند اما حقیقت آنکه نمادهای فرش ایرانی متعلق به مردم ایران است و هرگز نتوانستند و نخواهند توانست این جایگاه را تسخیر کنند.
فرشته دست پاک افزود: فرش دست بافت ایرانی در تسخیر ایرانیان بوده و با همت فعالان این عرصه روند و روال خود را طی خواهد کرد.
وی این را هم اضافه کرد که ایران فاصله بسیار زیادی با هند در حوزه صادرات فرش دارد اما قول داد این روند بهتر شود.

** معافیت فعالان چرخه فرش دست بافت از مالیات بر ارزش افزوده
رییس مرکز ملی فرش ایران همچنین با یادآوری ایجاد فراکسیون فرش و صنایع دستی در مجلس شورای اسلامی از دو سال گذشته تاکنون، نوید داد که فعالان چرخه تولید فرش دستبافت از بافنده تا کسانی که در حوزه عرضه، خرید و فروش و صادرات آن فعالیت دارند از مالیات بر ارزش افزوده معاف می شوند.
به گفته وی، این مطالبه در قالب لایحه ای به مجلس ارایه شده و از سوی اتحادیه فرش دستبافت پیگیری می شود.
دست پاک همچنین از تلاش مرکز ملی فرش ایران برای نامگذاری روز یا هفته ای به نام فرش دستباف در تقویم کشور خبر داد و گفت: تاریخ فرش کشور از ابتدا تا به امروز بررسی و بهترین روز یا هفته به همین نام نامگذاری شود.
وی درباره اعطای جوایز صادراتی به صادرکنندگان فرش دستباف نیز افزود: امسال می توانیم از محل جوایز صادراتی 1300 میلیارد تومانی سهم قابل توجهی در حوزه فرش دستباف داشته باشیم.
دست پاک در عین حال از ایجاد شورای عالی فرش به ریاست وزیر صنعت، معدن و تجارت، دبیری رییس مرکز ملی فرش و با حضور تعدادی از رییسان اتحادیه های فرش خبر داد.

** ضرورت حفظ منزلت اجتماعی بافندگان فرش
وی درباره ضرورت حفظ منزلت اجتماعی بافندگان فرش دستباف گفت: کسانی که در این حوزه کار می کنند، نیازمند حمایت اند؛ از این به بعد گفتمان و نگاه خود را نسبت به بافندگان فرش دستباف تغییر دهیم.
دست پاک تاکید کرد: منزلت اجتماعی بافندگان فرش را پایین نیاوریم و از آنها به عنوان محروم یاد نکنیم؛ اینها نیازمند توجه اند تا از چرخه اقتصاد و اشتغال خارج نشوند.
وی گفت: کم شدن تعداد بافنده های فرش دستباف را به حساب این بگذاریم که فناوری تاثیر خود را بر دنیا می گذارد.

** سال سخت فرش دستباف ایرانی
وی با یادآوری تحریم فرش دستباف ایران از سوی آمریکا، گفت: امسال ساخت سختی برای فرش دستباف ایران است اما همانند سال های گذشته تحریم ها را پشت سر می گذاریم زیرا معتقدیم با برخورداری از اتحادیه های بزرگ می توان بازار کشورهای دیگر را جایگزین آمریکا کرد.
به گفته دست پاک، بین 6 تا 10 میلیون نفر از جمعیت کشور از طریق تولید فرش دستباف ارتزاق می کنند.

** فرشبافی، مهمترین اشتغالزایی بخش خصوصی
رییس اتحادیه تولیدکنندگان فرش دستباف تبریز نیز در گشایش این نمایشگاه گفت: مهمترین اشتغالزایی بخش خصوصی، فرش دستباف است که نزدیک به پنج میلیون نفر از جمعیت ایران از آن ارتزاق می کنند.
اسماعیل چمنی افزود: تنها کالایی که در دنیا ثبت جهانی شده و متعلق به ایران است فرش دستباف بوده؛ ضمن آنکه در سال 2015 فرش تبریز به ثبت جهانی رسید و این متعلق به کل ایران است.
وی به علاقمندی مردم جهان به فرش دستباف ایرانی اشاره کرد و گفت: اگر می خواهیم در اشتغالزایی و حوزه صادرات و ارزآوری و هنری صحبت کنیم باید در کنار فرش دستباف باشیم.
چمنی به برخی از مشکلات فعالان این صنعت اشاره کرد و افزود: از مجموع جمعیت بافنده فرش دستباف کشور فقط 350 هزار نفر بیمه هستند که البته این رقم در چهار سال گذشته 550 هزار نفر بود که بیمه 200 هزار نفر در این مدت قطع شده است.

** دلیل کم رونق شدن بازار فرش ایران
نماینده مردم سراب در مجلس شورای اسلامی نیز در این مراسم، تغییر سلیقه ها در بافت فرش را یکی از نکات مهم در دستیابی به بازارهای جهانی دانست و گفت: تعدادی از فرش های بافته شده اخیر در کشور با گره های تقلبی بوده و مقاومت خاص خود را نداشته که این مساله بازار فرش را کمی از رونق انداخته است.
یوسف داودی تاکید کرد در مجلس باید قوانینی به نفع بافندگان تصویب شود و افزود: در ماه های گذشته لایحه ای توسط نمایندگان پیشنهاد و در صحن علنی نیز مطرح شد که یکی از موارد آن بیمه قالیبافان بود؛ این لایحه در مجلس تصویب شده اما ابلاغ آن توسط دولت باید صورت گیرد تا تامین مالی انجام شود.
وی تاکید کرد: باید قوانینی در مجلس مصوب شود که مشکلات قالیبافان را کم کند؛ فرشبافی جزو کارهای بسیار سخت است و محاسن و معایبی نیز دارد.
این نماینده مجلس گفت: مبتلا شدن قالیبافان به بیماری های مختلف، یکی از مشکلات ما در گذشته بود که این مساله نیز در مجلس مطرح شده که تا شاغلان این حرفه که از مشاغل سخت بوده، به صورت جدی حمایت شوند.

** فرش، هویت و اقتصاد ایران
رضا علیزاده نایب رییس فراکسیون فرش و صنایع دستی مجلس شورای اسلامی نیز از فرش دستباف به عنوان هویت، فرهنگ، اقتصاد، تولید و صادرات نام برد و گفت: صنعت خودرو برای ما مزیت و اولویت نبود و پیامد آن تحویل خودروهای بی کیفیت به مردم بود؛ اگر فقط 10درصد هزینه ای که بابت صنعت خودرو هدر دادیم صرف حمایت صنعت فرش می شد این برند را حفظ می کردیم.

** فرش دستباف، هنر لاکچری ایرانی است
یکی از فعالان صنعت فرش نیز در این مراسم گفت: صنعت فرش دستباف هنر لاکچری ایرانی است؛ اینکه یک فرش 6 متری با قدمت 360 سال در آمریکا به قیمت 300 میلیارد تومان به فروش می رسد نشان دهنده جایگاه فرش ایران است.
احد عظیم زاده همچنین درباره تحریم فرش دستباف ایرانی افزود: این نخستین بار نیست که دولت آمریکا فرش دستباف ایران را تحریم کرده است، چند سال پیش نیز این اتفاق افتاد اما تحریم ها را دور می زنیم؛ برای ما سخت نیست اما به شرطی که دولت از این هنر- صنعت حمایت کند.
وی خواستار نشست های هم اندیشی برای بررسی مشکلات این هنر- صنعت شد و افزود: ایران بهترین تولیدکننده های فرش دستباف را در اختیار دارد اما حمایتی واقعی از آنها نمی شود.

** ایران را با نام فرش ایرانی می شناسند
رییس اتحادیه صادرکنندگان فرش دستباف به آلمان نیز در آغاز به کار این نمایشگاه گفت: ایران را به نام فرش ایرانی در آلمان می شناسند و این باعث افتخار ماست.
علی میرزازاده افزود: مردم آلمان، ایران را نمی شناختند اما فرش ایرانی را به نام پرشیا در موزه آلمان می توان مشاهده کرد.