تولید داروی جدید ضد پارکینسون به همت دانشمندان ایرانی

محققان کشور با پشتیبانی صندوق حمایت از پژوهشگران و فناوران معاونت علمی موفق به تولید آنزیمی داروی ضدپارکینسون (ال-دوپا) شدند.

کد خبر: ۲۳۵۹۱۳

تاریخ: ۰۱ مرداد ۱۳۹۷ - ۱۰:۱۳

به گزارش ایران اکونومیست، بیماری پارکینسون با کمبود انتقال دهنده عصبی دوپامین ایجاد می شود، از آنجایی که ال-دوپا پیش ماده دوپامین بوده و میتواند از سد خونی- مغزی عبور کند، به عنوان دارو در درمان بیماری پارکینسون استفاده می شود.

در هر سال صد تن ال-دوپا با استفاده از سنتز نامتقارن شیمیایی تولید می شود، فرآیند سنتز شیمیایی ال-دوپا نیازمند فلزات گران قیمت و ناسازگار با محیط زیست به عنوان کاتالیزور است،روش پیشنهادی دیگر، تبدیل آنزیمی با استفاده از تایروزیناز به عنوان بیوکاتالیزور است و با توجه به اهمیت موضوع طرح پژوهشی «تولید آنزیمی داروی ضدپارکینسون (ال-دوپا)» توسط محققان پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتيك و زيست‌فناوری و پشتیبانی صندوق حمایت از پژوهشگران و فناوران معاونت علمی انجام شد.

شرایط بهینه برای استخراج و تخلیص این آنزیم از لحاظ پایداری، غیر فعال شدن، سینتیک و ساختمان آن به طور کلی در این پژوهشگاه مورد مطالعه قرار گرفته است، در این تحقیق شرایط موفقیت آمیز به کارگیری تایروزیناز برای تبدیل تایروزین به ال-دوپا مطالعه شد که شامل بررسی پارامترهای غلظت سابستریت، غلظت آنزیم، زمان واکنش، احیا کوئینونها، pH و دما در یک حجم L 1 توسط آنزیم (قرار گرفته در کیسه دیالیز) است.

همچنین در حال حاضر هر 1 گرم ال-دوپا دارویی (که البته از روش شیمیایی تولید می شود) معادل 1 دلار آمریکا قیمت دارد، در شرایط حاد پارکینسون بیماران تا روزی 2 گرم در روز میبایست مصرف کنند (8 قرص 250 میلی گرم)، این در حالی است که قیمت ماده اولیه ال-دوپا در این روش (تایروزین) هر کیلوگرم 10 سنت است.

دستاورد این طرح دانش فنی تولید ال-دوپا به روش آنزیمی(به کمک تایروزیناز) است همچنین در این راستا می توان به دستاوردهایی همچون مقدار بهینه سابستریت برای تبدیل آنزیمی تایروزین به ال-دوپا، بهترین نسبت بین سابستریت تایروزین و احیاکننده، تشخیص پی اچ و دمای بهینه جهت بدست آوردن حداکثر فعالیت آنزیم، معرفی روش مناسب HPLC برای جداسازی ال-دوپا از سابستریت و احیاکننده مصرف نشده و معرفی روش اسپکتروسکوپی تعین غلظت ال-دوپا در مخلوط واکنش اشاره کرد.

با توجه به اینکه آنزیم لازم برای تهیه ال-دوپا بدون وابستگی به خارج و صرفا با دانش فنی موجود در این پژوهشگاه با قیمت بسیار مناسب قابل تهیه است، نتایج این مطالعات تخمین صحیحی از اقتصادی بودن این پروژه را نشان می دهد. مواد مورد نیاز و لوازم مصرفی با حداقل قیمت در این طرح در نظر گرفته شده است. آزمایشگاه آنزیمولوژی پژوهشگاه ملی مهندسی‌ژنتيک و زيست‌فنّاوری دارای امکاناتی است که هزینه انجام این طرح را به شدت کاهش می دهد بنابراین نیاز به خرید دستگاه گران قیمت برای انجام این تحقیق نیست.