ترمیم دستمزد برای جبران گرانی‌ها

در پی گران‌ شدن کالاهای سبد مصرفی خانوارها، یکی از نمایندگان شورای عالی کار موضوع ترمیم حداقل دستمزد در نیمه دوم سال را مطرح کرده است. این پیشنهاد چه عملی بشود و چه در حد یک پیشنهاد باقی بماند، گواه این واقعیت است که در شرایطی که دستمزد مزدبگیران افزایشی نداشته، گران‌شدن کالاهای اساسی یعنی کوچک‌شدن سفره‌های آنها و ازدست‌رفتن قدرت خرید.»

کد خبر: ۲۳۳۵۴۰

تاریخ: ۲۰ تير ۱۳۹۷ - ۱۵:۰۰

«با یک چرخیدن در بازار متوجه افزایش قیمت‌ها می‌شویم. بهای کالاهای مصرفی که در چهار سال اخیر تقریبا در مداری ثابت حرکت می‌کردند، حالا روندی افزایشی را طی می‌کنند. مسئولان می‌گویند تورم انتظاری است و بعد از افزایش نرخ ارز طبیعی است که بهای کالاها واکنش آنی نشان دهد اما ادامه‌دار نخواهد بود. از سوی دیگر کارشناسان اقتصادی در تحلیل بازار می‌گویند دولت باید جهش قیمت را بپذیرد و به جنگ با واقعیت نرود. اما حد واسط این طرف و آن طرف آمارهای رسمی قیمت کالاهای اساسی نشان می‌دهد که خانوارها امروز باید تقریبا دو برابر سال گذشته هزینه کنند تا بتوانند همان سبد کالایی را داشته باشند. به‌ طور میانگین قیمت پنج خوراکی اساسی سبد مصرفی مردم شامل لبنیات، تخم‌ مرغ، گوشت قرمز، میوه و چای بیش از ۳۰ درصد افزایش پیدا کرد. در پی همین گران‌ شدن کالاهای سبد مصرفی خانوارها، یکی از نمایندگان شورای عالی کار موضوع ترمیم حداقل دستمزد در نیمه دوم سال را مطرح کرده است. این پیشنهاد چه عملی بشود و چه در حد یک پیشنهاد باقی بماند، گواه این واقعیت است که در شرایطی که دستمزد مزدبگیران افزایشی نداشته، گران‌شدن کالاهای اساسی یعنی کوچک‌شدن سفره‌های آنها و ازدست‌رفتن قدرت خرید؛ همچنان که نمود آن را در میزان مصرف کالاهایی مانند لبنیات در ماه‌های اخیر می‌توانیم مشاهده کنیم؛ شرایطی که اقتصاد ایران در اواخر دهه ۸۰ و اوایل دهه ۹۰ تجربه کرد.
جنگ قیمت با معیشت

بعد از تک‌نرخی‌شدن ارز، تعیین قیمت چهارهزارو ۲۰۰ تومان از سوی دولت برای هر یک دلار و ممنوعیت هرگونه خرید و فروش ارز در صرافی‌ها، بازار آزاد ارز به شکل مهارناپذیری روند قیمت ارز را صعودی کرد. تا جایی که مابه‌التفاوت قیمت ارز دولتی و آزاد به بیش از صد درصد رسید. در جریان همین بالارفتن قیمت ارز بود که قیمت کالاها در بازار به طور ناگهانی وارد خیز افزایشی شد. حتی در بازه زمانی یک تا دو هفته‌ای قیمت برخی کالاها در طول روز تغییر می‌کرد، فروشندگان صبح کالای خود را با یک قیمت و غروب همان روز آن کالا را با قیمت بالاتری می‌فروختند. بخشی از این افزایش قیمت را می‌توان ناشی از هیجانات بازار دانست و در تأیید آن هم فروکش‌کردن افزایش قیمت ناگهانی روزانه را مثال زد. اما درباره قاعده کلی روند صعودی قیمت‌ها دیگر نمی‌توان به هیجانات و حباب استناد کرد؛ آمارهای رسمی هم به ما اجازه این‌گونه تحلیل را نمی‌دهد. طبق آخرین اعلام بانک مرکزی که مربوط به هفته منتهی به پانزدهم تیرماه است، کالاهای اساسی که شامل لبنیات، برنج، حبوب، میوه‌های تازه، سبزی‌های تازه، گوشت قرمز، گوشت مرغ، قند و شکر، چای و روغن نباتی می‌شوند، نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش قیمت چشمگیری را تجربه کرده‌اند.

کالاهای ارزبگیر دولتی در  ‌صدر  گران‌شده‌ها

در گروه لبنیات کره پاستوریزه با بیشترین افزایش قیمت همراه بوده و نسبت به بهای آن در سال قبل ۵۲.۲ درصد گران‌تر شده است. کره جزء همان کالاهایی بود که طبق اطلاعات فهرست ارزی واردکنندگان، ارز دولتی معادل ۶۵ میلیون یورو را به خود اختصاص داده بود اما با وجود این میزان ارز که نسبت به سال قبل ۲۵ میلیون یورو بیشتر بوده، امسال بیش از ۵۰ درصد افزایش قیمت داشته است. برنج وارداتی غیر تایلندی هم با افزایش قیمت ۴۵درصدی همراه بوده و هر خانوار برای یک شانه تخم مرغ امسال باید ۴۷ درصد بیشتر از پارسال هزینه کند. لوبیاچیتی یکی دیگر از کالاهایی که ارز دولتی بالایی دریافت کرده و اکنون در جدول قیمت عرضه کالاهای اساسی بانک مرکزی جزء خوراکی‌های گران‌شده است. کالایی که واردات آن مورد استقبال بسیاری از شرکت‌های نامربوط قرار گرفت؛ برای مثال دو شرکتی که یک ماه قبل از تعیین نرخ ارز دولتی اساسنامه خود را تغییر دادند و واردات دام و خوراک را اضافه کردند، پس از تغییر اساسنامه خود به میزان ۱۲۰ هزار یورو لوبیا چیتی وارد کرده‌‌اند یا شرکت رهروان خودرو پیشگامان نگین جنوب هم در کنار خودرو، ارز دولتی برای واردات لوبیا چیتی دریافت کرد اما گویا تمامی این ارزها تبدیل به لوبیاچیتی نشده و قیمت این کالا در‌حالی‌که در سال گذشته تقریبا روند ثابتی در قیمت داشته، در نیمه اول تیرماه افزایش قیمت بیش از ۲۰ درصدی داشته است. میوه‌های تازه اما در گرانی دست بالا را میان دیگر کالاها دارند و امسال در مجموع ۵۲ درصد نسبت به سال پیش گران‌تر شده‌‌اند و میوه‌هایی مانند هندوانه افزایش قیمت ۱۴۸درصدی را تجربه کرده‌اند. گیلاس هم امسال به قیمتی دوبرابر سال پیش فروخته می‌شود.

در میان کالاهای خوراکی قیمت گوشت مرغ تقریبا ثابت مانده بود که دیروز مدیرعامل اتحادیه سراسری تعاونی‌های کشاورزی مرغداران اعلام کرد ستاد تنظیم بازار با متوسط قیمت ۹هزارو ۲۵۰ تومانی مرغ موافقت کرده است. این به معنای افزایش بیش از ۳۰درصدی قیمت مرغ است و هر کیلو گوشت مرغ از هفت‌هزار تومان به ۹هزارو ۲۵۰ تومان می‌رسد. گوشت قرمز هم بیش از ۲۰ درصد افزایش قیمت داشته و سبزی‌های تازه هم ۱۵درصد گران‌تر از قبل شده‌اند. نکته جالب توجه این است که در حالی بانک مرکزی قیمت کالاهای اساسی را رو به گرانی توصیف کمی کرده است که نرخ تورم خوراکی طبق آخرین اعلان (اردیبهشت‌ماه)  ۸.۴ درصد است. البته گران‌شدن قیمت کالاهای مصرفی در بازار همواره خود را با وقفه روی شاخص متوسط بهای کالاهای مصرفی خانوارهای شهری نشان می‌دهد اما شیب افزایشی قیمت کالاها تاکنون آثار تورمی چندانی را در نرخ تورم رسمی نشان نداده است.

ارقام بالا فقط تصویری جزئی از بهای کالاهایی بود که اقلام حیاتی در سبد مصرفی خانوار به‌ شمار می‌رود اما همین ریز قیمت‌ها و روند صعودی آن نشان می‌دهد معیشت عموم مردم در میان این گرانی‌ها دشوارتر از قبل شده و با همان درآمد قبلی باید مبالغی بیش از دو برابر قبل صرف هزینه‌های خوراکی کنند. علی خدایی، نماینده کارگران در شورای عالی کار گفته است: متأسفانه شرایط اقتصادی که در سال ۹۷ به وجود آمد، شرایط بدی را هم برای حقوق‌بگیران و هم برای تولیدکنندگان ایجاد کرد؛ به‌ نحوی‌ که عملا تعدیل دستمزد و افزایشی که برای سال ۹۷ در نظر گرفته شد، از بین رفت و شاهد سقوط ارزش دستمزد در مقابل هزینه‌ها هستیم. او اعلام کرده گروه‌های کارگری در چنین شرایطی یک درخواست مشخص از شورای عالی کار دارند: «ترمیم دستمزد برای نیمه دوم سال».»