هر شب با قرآن/ مفهومی به نام «برهان رب»

بر آنیم تا در این مجال، قطعاتی کوتاه و بلند از کتاب وحی را با نگاهی به انعکاس آن در ادبیات پارسی، پیشکش طالبان حق و جوینگان حقیقت کنیم تا چه قبول افتد و چه در نظر آید.

کد خبر: ۲۲۳۳۹

تاریخ: ۰۱ تير ۱۳۹۲ - ۲۱:۲۸

آیه 24 سوره یوسف

وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهِ وَهَمَّ بِهَا لَوْلا أَن رَّأَى بُرْهَانَ رَبِّهِ كَذَلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَالْفَحْشَاء إِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِينَ ﴿۲۴﴾

و در حقیقت [آن زن] آهنگ وی کرد و [یوسف نیز] اگر برهان پروردگارش را ندیده بود آهنگ او می‌کرد چنین [کردیم] تا بدی و زشتکاری را از او بازگردانیم چرا که او از بندگان مخلص ما بود (۲۴)

در این نکته مفسران بسیار بحث کرده اند که مقصود از برهان رب چیست و با تکیه بر بعضی اخبار و احادیث مطالبی آورده اند که نه تنها راه حقیقی نمی برد بلکه راه را بر فهم حقایقی می بندد.

برهان رب باید چیزی باشد که همه مردمان بتوانند در مواجهه با وساوس نفسانی از آن بهره بگیرند و آن چیزی نیست جز فرشته ای که خداوند بر هر نفسی مراقب و محافظ کرده است : «إنّ کلُ نفسٍ لما علیها حافظ» (طارق:4).

در پایان آیه بشارتی است هست به آیه ای دیگر (حجر: 39،40) که آنجا شیطان گوید «من همۀ بندگان تو را گمراه خواهم کرد مگر مخلصین را» یعنی آنها که خود را از هر آنچه غیر حق است پاک کرده اند. و یوسف در شمار آنان بود.

یوسف پس از آن گریز حماسه آمیز که با پیروی از «برهان رب» صورت می گیرد باز در معرض خطر دیگری قرار می گیرد که از خطر نخستین بسی زیانبار تر است.

آن خطر بزرگ دچار شدن به عُجب و خود بینی است که در دل گوید عجبا که من چنین دیو شهوت بیداری را که در منتهای قدرت خود بود از پای درآوردم.

و به راستی یوسف در سخت ترین شرایط این مبارزه با نفس قرار داشت زیرا اولاً زنی با چنان زیبایی خود را به وی عرضه کرده بود، در خلوت و امنیت خانه، درها کاملا بسته و از همه مهم تر اینکه معشوقی که باید او را به هزار ناز بجویند خود از مقام ناز که برازنده زن است فرود آمده است و دست در دامن یوسف زده است.