تولد سهمیه بندی در ایران

اول تیر ماه 1386 سهمیه بندی سوخت در ایران برای اولین بار شکل رسمی به خود گرفت .با توجه به فراوانی ذخایر انرژی ولزوم برنامه ریزی برای مصرف آن وافزایش روز افزون قاچاق سوخت سهمیه بندی تنها دریچه ای بود که می توانست سهم ایران را از توسعه پایدار دنیا دو چندان کند .

کد خبر: ۲۲۱۰۹

تاریخ: ۰۱ تير ۱۳۹۲ - ۰۸:۲۸

به گزارش  باشگاه خبرنگاران از زمان حیات بشر بر روی کره زمین بشر در صدد تامین انرژی مورد نیاز خود بود . روزگاری این انرژی بابرخورد دو سنگ و یا کشیدن چوبی بر سنگ تامین می شد.اما بعدها با افزایش جمعیت و بحران انرژی انسان به مصرف هیزم روی آورد.

تاریخ دقیقی برای شروع استفاده بشر از هیزم وجود ندارداما اولین جرقه های بحران جهانی سوخت بامصرف همین هیزم و در زمان یونان و روم باستان شروع شد.مصرف بیش از اندازه هیزم دولت را بر آن داشت تا طرح سهمیه بندی را در پیش گیرد حتی در برخی موارد دولت مجبور شد برای استفاده صحیح سهمیه را قطع کند.

اولین سهمیه بندی مربوط به دولتهای یونان و روم باستان بود

این محدودیت مصرف صحیح انرژی به بشر را آموخت . سهمیه بندی مصرف انرژی را از یک بعدی خارج کرد وسبب شد تا انسان با کنترل یک منبع انرژی در محیط زندگی به منابع دیگر چشم بپوشد .

**تاریخچه سهمیه بندی سوخت در دنیا

در ابتدا گفتیم که بحران انرژی از زمان یونان و روم باستان آغاز شد. یونان هم در حدود 2500 سال پیش شرایط امروز جهان را داشت . آن زمان تنها منبع تامین بشر چوب درختان بود. این بحران تا به آنجا پیش رفت که بسیاری از جنگل های زیتون یونان خالی از درخت شد . با از بین رفتن این سرمایه دولت به فکر افتاد تا سهمیه هیزم را تنظیم کند. از قرن چهارم قبل از میلاد دولت یونان مصرف چوب زیتون را به عنوان سوخت ممنوع اعلام کرد.وهمین ممنوعیت پای انرژی خورشیدی را به خانه های مردم باز کرد .

**انرژی خورشیدی

اقدام دولت یونان در ممنوعت استفاده از درخت زیتون برای تولید انرژی مردم را بر آن داشت تا فکر اساسی برای مصرف سوخت خود کنند. تمام خانه ها به تدریج رو به جنوب ساخته شد تا آفتاب به داخل خانه ها نفوذ کند. خانه ها را طوری طراحی کردند که در هنگام زمستان با نور خورشید گرم باشد و در تابستان خنک باشد. استفاده از انرژی خورشیدپاسخ مناسب یونانی ها به بحران انرژی بود. همین وضعیت هم در روم باستان به وجود آمد . در روم باستان مصرف هیزم مثل نفت و گاز امروز بالا رفت حتی دولت مجبور شد چوب وارد کند . این رویه ادامه داشت تا اینکه آن ها هم مثل یونانیان به فکر استفاده از انرژی خورشیدی افتادند.امادیدرومی هاکمی متفاوت بود .

رومی ها با استفاده از شیشه انرژی را ذخیره کردند برای پرورش محصولات غذایی از گلخانه ها استفاده کردند وحمام های بزرگ گاه با گنجایش 2000 نفر طراحی کردند که برای گرمای آن از انرژی خورشیدی بهره گرفتند و این استفاده تا بدان جا پیش رفت که دولت را برآن داشت تا قوانینی برای حفظ حقوق افراد وضع کند. برای مثال در برخی نواحی احداث ساختمان هایی که باعث جلوگیری از ورود نور به دیگر خانه ها می شد ممنوع اعلام شد. تا قبل از انرژی خورشیدی بشر فکر می کرد تا با قطع درختان می تواند انرژی مورد نیاز خود را تامین کند اما بعدها فهمید که انرژی های دیگری هم در سطح زمین وجود دارد که باید آنها را هم امتحان کند.

فواید استفاده از انرژی خورشیدی رایگان

**انرژی آب

اکوسیستم روی کره زمین بدون استفاده ازانرژی خورشیدی و آب غیر ممکن است. ترکیب این دو باعث شدتا بشر با استفاده از انرژی که آب از نور خورشید می گیرد به فکر استفاده از این انرژی باشد.

استفاده ازنیروی آب از زمان رم باستان رایج شد.انرژی آب منبع پاکیزه ای است و تولید آلودگی نمی کند.برای استفاده از این انرژی نیازمند هیچ سوخت دیگری نیستیم .

**انرژی باد

استفاده از این انرژی از زمان تمدن چین و ایران تا کنون ادامه داشته است .آخرین استفاده ای که امروزه از این انرژی می شودبرای تولید برق است .برای استفاده از این انرژی دارای مشکلات فراوانی هستیم که عمده ترین مشکل سرعت متغیر باد در مکانهای مختلف است.

**انرژی بیوماس

سوخت بیوماس نام جدیدی برای قدیمی ترین سوخت مورد استفاده بشر است .این سوخت در واقع همان مواد آلی مختلف از قبیل مواد گیاهی چوب وفضولات حیوانی است .بیوماس منبع تولید انرژی در تاریخ تمدن بشر بوده است .هیزم شناخته شده ترین ومتداول ترین نوع سوخت بیوماس است .

**انرژی زمین گرمایی

انرژی زمین گرمایی یعنی تبدیل مفید حرارت درون زمین به گرمای منازل یا الکتریسته ،مهار کردن حرارت درون زمین از سال 1904 در ایتالیا آغاز شد و اکنون این منبع در تولید نیروی برق کشورهایی نظیر روسیه ،ژاپن،نیوزلند ،ایسلند و مکزیک استفاده می شود.

**انرژی حاصل از جزر و مد

یکی دیگر از انواع نیروهای آب نیروهای حاصل از جزر و مد است . این نیرو نیروی موج و حرکت آب در هنگام جزر و مد آب دریاها و اقیانوس هاست.با احداث سد و مخذنی ها ی مناسب می توان در هنگام جزر و مد از این انرژی استفاده کرد.

**انرژی حاصل از سوخت های فسیلی

انواع انرژی های خورشیدی ذخیره شده راسوخت فسیلی می نامند که جز انرژی های غیر قابل تجدید پذیر هستند. این سوخت از تجزیه مواد آلی مرده که بیشتر گیاهان و موجودات دریایی هستند به وجود آمده است .سوخت های فسیلی عمده شامل نفت و گاز و زغال سنگ هستند.

**انرژِی هسته ای

انرژی هسته ای انرژی تمام انرژی هاست . این انرژی انرژی حاصل از هسته اتم است .برای استفاده از این انرژی دو نوع فرایند را می توان انجام داد:یکی شکاف هسته ای و دیگری گداخت هسته ای .شکاف هسته ای یعنی شکستن ذرات اتم به ذرات کوجکتر و گداخت هسته ای یعنی ترکیب هسته های اتم و تولید هسته های سنگین ترکه محصول فرعی هر دو واکنش آزاد شدن انرژی است.

بی شک می توان گفت ایران در استفاده صلح آمیز از این انرژی قانون مند ترین کشور دنیا است.اهمیت این انرژی در کشور ما آنقدر بالا است که یک روز ویژه را با نام روز ملی فنآوری هسته ای به خود اختصاص داده است.

گرچه در این گزارش سعی شد تا برخی انرژی ها را که مهم و معروف هستند معرفی کنیم وفرصت نشد تا تمام انرژی ها را با هم مرور کنیم اما تلاش بشر برای کشف انرژی با آلودگی کمتر همچنان ادامه دارد.

گزارش از :حمیده آقامیری