اجرای سیاست‌ جدید ارزی در مسیر‌های نافرجام طی‌ شده

سیاستی که دولت با هدف کنترل بازار ارز اتخاد کرده، تکرار سیاست‌‌ و مسیری است که بهمن‌ماه ۹۰ و بهمن‌ماه ۹۶ طی شد و با وجود تجربه شکست آن سیاست‌‌ها، باز هم در مرحله آزمون قرار گرفته است.

کد خبر: ۲۱۲۸۰۱

تاریخ: ۲۱ فروردين ۱۳۹۷ - ۱۵:۱۹

به گزارش ایران اکونومیست، شب گذشته و پس از تصمیم دولت، نرخ دلار در عدد 4200 تومان یکسان شد.

این خبر شباهت عجیبی به خبر 6 بهمن ماه 1390 محمود بهمنی رئیس کل بانک مرکزی دولت دهم داشت با این تفاوت که آن زمان نرخ رسمی از 1130 تومان با 8.4 درصد افزایش 1226 تومان تعیین شد و بهای دلار در بازار به سطح 2 هزار تومان رسیده بود اما امروز نرخ دلار از 3783 تومان با 11.2 درصد افزایش 4200 تومان شد.

در آن تاریخ هم رئیس کل بانک مرکزی اعلام کرد ارز با این نرخ برای همه نیازهای واقعی ارزی تامین خواهد شد و در همان سال طبق اعلام رئیس کل وقت بانک مرکزی، این بانک 47 میلیارد دلار برای کنترل قیمت‌ها به بازار ارز تزریق کرد.

در عین حال بانک مرکزی فقط چند ماه توانست بخشی از نیازهای ارزی را با نرخ 1226 تومان تامین کند و مهر ماه 91 با اولویت‌بندی 10 گانه و راه‌اندازی مرکز مبادلات ارزی نرخ ارز رسمی را به سطح 2400 تومان و بیشتر رساند. این روند ادامه یافت تا اینکه نرخ محاسباتی ارز در قانون بودجه 2450 تومان تعیین و نرخ رسمی 1226 تومان برای دلار به طور کامل حذف شد.

بنا به این گزارش، طبق تصمیمی که شب گذشته خارج از نهاد بانک مرکزی اتخاذ شد، نرخ ارز 4200 تومان شد و شب گذشته هم معاون اول رئیس جمهور بر تامین همه نیازهای ارزی تاکید کرد. در بخشنامه امروز بانک مرکزی هم تامین ارز واقعی در بند اول مورد تاکید قرار گرفته است.

لازم به ذکر است، بانک مرکزی قبل از تعطیلات عید، در اواخر بهمن ماه  سیاست نرخ‌گذاری ارز در بازار آزاد را آغاز کرد و همه صرافی‌ها را ملزم به تبعیت از نرخ‌های ارز مداخله‌ای کرد و نرخ دلار را که در بازار از 4900 تومان عبور کرده بود، به 4450 تومان کاهش داد.

بانک مرکزی در همان زمان از عرضه گسترده ارز به بازار از طریق 250 صرافی خبر داد اما اختلاف شدید قیمت دلار و یورو با نرخ آزاد رانت قابل ملاحظه‌ای به وجود‌ آورده بود و همین مساله، صف‌های طویلی در مقابل صرافی‌های عرضه کننده ارز مداخله‌ای شکل داد.

تزریق ارز به این شکل بازار غیررسمی را رونق داد و اغلب خریداران ارز مداخله‌ای هر روز دلارهای به دست آورده خود را به صورت غیررسمی فروخته و حاشیه سود 300 تومانی به دست می‌آوردند. به همین دلیل بانک مرکزی ناگزیر به تمکین از روند بازار شده، تصمیم به افزایش مجدد نرخ ارز مداخله‌ای گرفت و دوباره بهای آن را به نرخ بازار نزدیک کرد.

یکی از آثار و تبعات این سیاست بانک مرکزی، عدم عرضه ارز از سوی دارندگان ارز به بازار شد چرا که نرخ مذکور موجب زیان‌ دارندگان ارزهایی می‌شد که با نرخ‌های بالا اقدام به خرید کرده بودند، در واقع دارندگان خرد ارز، ارز خود را با قیمت‌های بالاتری خریداری کرده بودند و حاضر به فروش با نرخ‌های پایین‌تر نمی‌شدند.

به گزارشایران اکونومیست،طبق اطلاعات به دست آمده بانک مرکزی در سال 96 بیش از دو برابر سال 95 ارز به بازار تزریق کرد اما اینکار نتیجه‌ای جز افزایش قیمت‌ها نداشت.امروز نیز اعلام نرخ 4200 تومانی دلار جمعیت کثیری از سفته‌بازان را به بازار ارز کشاند و ازدحامی غیرقابل تصور را مقابل صرافی‌ها ایجاد کرد. ازدحام کسانی که ناکامی سیاست‌های قبلی بانک مرکزی در سرکوب نرخ ارز را در زمانی نه چندان دور تجربه‌ کرده بودند.

با توجه به تجربه‌های سال‌های اخیر، به نظر می‌رسد سیاست فعلی دولت برای بازار ارز، یک سیاست نافرجامِ تجربه شده است و مشخص نیست چرا مسئولان دولتی به دنبال پیمودن یک راه غلط طی شده هستند.