گام عملی تهران برای ادامه مذاکرات با آژانس

ايران اكونوميست :آژانس اتمی در تازه‌ترین گزارش فصلی خود درباره برنامه هسته‌اي ایران بار دیگر صلح‌آمیز بودن فعالیت‌هاي هسته‌اي کشورمان را تاييد اما به طور تلویحی القا کرده است که ایران در مراکز اتمی اعلام نشده به این آژانس، فعالیت‌هایی نگران‌کننده دارد. پنجمین گزارش یوکیا آمانو، مدیرکل آژانس اتمی -که جمعه شب منتشر شد- را مي‌توان در ادامه چهار گزارش پیشین و به ویژه گزارش آبان‌ماه وی ارزیابی کرد.

کد خبر: ۲۰۲۴

تاریخ: ۰۷ اسفند ۱۳۹۰ - ۰۷:۵۱

گزارشی که با ضمیمه 12 صفحه‌اي خود فرصتی را برای آمریکا و اروپا فراهم کرد تا علیه ایران یکه‌تازی کنند و طی ماه‌هاي گذشته تحریم‌هاي نفتی و بانکی تازه‌اي را علیه کشورمان به تصویب مراجع قانونی داخلی خود برسانند. در همین حال، علی‌اصغر سلطانیه، نماینده دائم ایران در این آژانس با بیان اینکه گزارش جدید آمانو بر صلح‌آمیز بودن فعالیت‌های هسته‌ای کشورمان صحه گذاشته، گفته است: ایران با ارائه اظهارنامه اولیه در رابطه با گزارش پیشین مدیرکل در خصوص مطالعات ادعایی نشان داد که گام عملی را برای ادامه مذاکرات برداشته است.

سلطانیه در گفت‌وگو با خبرگزاری فارس با بیان اینکه گزارش اخیر آمانو مختصرتر از گزارش پیشین وی بود، ‌گفت: این گزارش علاوه بر اینکه نشان داد تمام فعالیت‌های هسته‌ای کشورمان زیر نظر آژانس است، در خصوص دو دور مذاکرات اخیر در تهران نیز مواردی را ذکر کرده است.

وی با اشاره به گزارش گذشته مدیر کل آژانس که در آن برخی ادعاها و اتهامات را در مورد ابعاد احتمالی نظامی و نیز مطالعات ادعایی مطرح کرده بود، گفت: کارشناسان ایرانی در تهران، توضیحات فنی و تخصصی را در این خصوص به کارشناسان آژانس ارائه دادند و ثابت شد که این ادعاها مبنایی نداشته و بی‌اساس بوده است.

سلطانیه ادامه داد: در عین حال ارزیابی اولیه خود در مورد گزارش پیشین آمانو را تحویل آژانس دادیم که در این گزارش به این موضوع اشاره شده است.

لزوم تداوم مذاکرات ایران و آژانس

نماینده دائم ایران در آژانس درباره دسترسی کارشناسان آژانس به برخی اماکن هسته‌ای کشورمان نیز گفت:‌ لازم به تذکر است که برای هر نوع دسترسی یا بازدید، باید چارچوبی مورد توافق قرار گیرد که ملاحظات مربوط به کشورها در آن درج شود. مذاکرات اولیه در رابطه با چارچوب و مدالیته کار انجام شده اما هنوز به توافق اولیه نرسیده‌ایم و لازم است مذاکرات ادامه یابد.

وی با اشاره به اعلام آمادگی کشورمان برای ادامه مذاکرات و مشخص کردن چارچوبی در این زمینه با آژانس گفت: جمهوری اسلامی به عنوان یک کشور مسوول و پایبند به مقررات بین‌المللی، همکاری خود را با آژانس ادامه می‌دهد. وی در خصوص ادعای برخی رسانه‌ها پیرامون غنی‌سازی بالاتر از ۲۰ درصد در ایران نیز گفت: همانطور که در گزارش آمده ایران غنی‌سازی بالاتر از ۲۰ درصد نداشته و میزان تولید غنی‌سازی تا ۲۰ درصد نیز دقیقا در گزارش ذکر شده است که مقدار آن [در تاسیسات نطنز] تا کنون 4/95 کیلوگرم و نیز اورانیوم با غنای تا ۵ درصد، ۵ هزار و ۴۴۱ کیلوگرم است.

انتشار غیررسمی گزارش آمانو

تازه‌ترین گزارش فصلی آژانس درباره برنامه هسته‌اي ایران جمعه شب به طور غیر رسمی در اختیار 35 عضو شورای حکام آژانس اتمی قرار گرفت. یوکیا آمانو،مديركل آژانس اتمی در این گزارش ضمن تشریح دو دور مذاکره هیات کارشناسان این آژانس با مقامات تهران، بار ديگر تاكيد كرد كه هيچ انحرافي در مواد و فعاليت‌هاي هسته‌اي ايران مشاهده نشده است. آنچنان که ايسنا گزارش داده است، در اين گزارش با تاكيد بر اينكه «آژانس همچنان به راستي‌آزمايي نبود انحراف در مواد هسته‌اي اعلام شده در تاسيسات هسته‌اي ايران تحت توافقنامه پادمان ادامه مي‌دهد» بار ديگر ادعا مي‌شود كه چون «ايران همكاري لازم را از جمله از طريق اجرا نكردن پروتكل الحاقي، ارائه نمي‌كند، آژانس قادر نيست اطمينان موثقي را درباره نبود مواد و فعاليت‌هاي هسته‌اي اعلام نشده در ايران بدهد و بنابراين نتيجه‌گيري كند كه همه مواد هسته‌اي در ايران در فعاليت‌هاي صلح‌آميز به كار گرفته مي‌شود.» آمانو در اين گزارش با ابراز «نگراني‌هاي جدي» در رابطه با آنچه «ابعاد نظامي احتمالي در برنامه هسته‌اي ايران» خوانده ‌مي‌شود، اشاره مي‌كند كه «ايران دسترسي به سايت پارچين را كه مورد تقاضاي آژانس در دو ديدار اخير از تهران بود فراهم نكرد و هيچ توافقي در خصوص رويكردي ساختاري براي حل كليه مسائل باقيمانده در ارتباط با برنامه هسته‌اي ايران حاصل نشد.»

گزارش فصلی آژانس افزوده است: «از گزارش نوامبر 2011 (آبان ماه 1390) مديركل تاكنون، برخلاف قطعنامه‌هاي شوراي حكام و شوراي امنيت، ايران همچنان به انجام فعاليت‌هاي غني‌سازي اورانيوم ادامه داده است و تعداد آبشارهاي مورد استفاده براي توليد هگزافلورايد اورانيوم با غناي 5 درصد از اورانيوم 235 را افزايش داده است و آبشارهاي بيشتري را در فردو و نطنز در حال آماده كردن دارد.»

در اين گزارش تاكيد مي‌شود كه «ايران همچنين قصدش را براي نصب سه نوع سانتريفيوژ جديد در نطنز براي اهداف تحقيق و توسعه اعلام كرده است.» آمانو در اين گزارش «از ايران مي‌خواهد به طور كامل با آژانس همكاري كند» و «براي رسيدن به توافق درباره رويكردي ساختاري مبتني بر اقدامات راستي‌آزمايي آژانس براي حل كليه مسائل باقيمانده» با آژانس كار كند.

مديركل آژانس همچنين از ايران مي‌خواهد به آنچه «نگراني‌هاي جدي آژانس درباره ابعاد نظامي احتمالي در برنامه هسته‌اي ايران» خوانده مي‌شود پاسخ دهد و از جمله «به عنوان اولين گام با پاسخ دادن به سوالات آژانس در ارتباط با پارچين و يك كارشناس خارجي و با اعطاي دسترسي سريع در اين راستا اقدام كند.»

اولويت مهم آژانس در مذاکرات تهران

در بخشي از اين گزارش با اشاره به دو سفر هياتي از آژانس به تهران آمده است كه در طول دور اول مذاكرات تهران (که در روزهای نهم تا یازدهم بهمن‌ماه سال‌جاری برگزار شد) «آژانس نگراني‌هايش را توضيح داد و مشخص كرد كه توضيح درباره ابعاد نظامي احتمالي برنامه هسته‌اي ايران اولويت مهم آژانس است». آمانو درباره اين مذاكرات توضيح مي‌دهد كه «آژانس همچنين دسترسي به سايت پارچين را خواستار شد، اما ايران در آن زمان اين دسترسي را قبول نكرد.

آژانس و ايران در خصوص رويكردي براي حل كليه مسائل باقيمانده در ارتباط با برنامه هسته‌اي ايران از جمله مسائلي كه بايد پاسخ داده شود، اقدامات و مداليته‌هاي مقدماتي، مذاكراتي مقدماتي داشتند» و «پيش‌نويس گزارش مذاكرات درباره يك رويكرد ساختاري براي حل كليه مسائل باقيمانده» براي بررسي بيشتر آماده شد.

دور دوم مذاکرات بی‌حاصل بود

مدیرکل آژانس اتمی درباره دوردوم گفت‌وگوهاي ايران و آژانس در تهران با ذكر اينكه دسترسي به پارچين در دوردوم نيز درخواست شد اما ايران اعلام كرد كه قادر نيست دسترسي به اين سايت را فراهم كند، افزوده است: «مذاكرات فشرده درباره رويكرد ساختاري براي حل كليه مسائل باقيمانده انجام شد و هيچ توافقي حاصل نشد و اختلافات مهم در رابطه با اين رويكرد باقي ماند.»

آمانو افزود: «ايران در پاسخ به تقاضاي آژانس يك اعلاميه مقدماتي در ارتباط با مسائل مشخص شده در پيوست گزارش نوامبر 2011 مديركل به شوراي حكام ارائه داد.

در اعلاميه ايران نگراني‌هاي آژانس در ارتباط با مسائل مطروحه عمدتا به اين دليل كه ايران آنها را بي‌اساس مي‌داند، رد شده است.»

بر اساس اين گزارش، آژانس سوالات مقدماتي خود در رابطه با پارچين و كارشناس خارجي و توضيحاتي در خصوص ماهيت نگراني آژانس و اطلاعات در دسترسش را در اختيار ايران قرار داده است.

حدود 110 کیلوگرم اورانیوم 20 درصد

در همین حال آن‌چنان که خبرگزاری مهر به نقل از آسوشیتدپرس نوشته است، کارخانه غنی‌سازی نطنز و مرکز غنی‌سازی تحقیقاتی نطنز و تاسیسات غنی‌سازی فردو، سه مرکزی است که آژانس می‌گوید ایران در آن به غنی‌سازی اورانیوم ادامه می‌دهد.

به گفته این نهاد بین‌المللی، جمهوري اسلامی از ماه فوریه ۲۰۰۷ تا ۱۶ اکتبر سال ۲۰۱۱ مجموعا ۵۵ هزار و ۶۳۸ کیلوگرم هگزا فلوراید اورانیوم طبیعی به آبشارهای غنی‌سازی تاسیسات غنی‌سازی نطنز تزریق کرده و با این کار ۴ هزار و ۸۷۱ کیلوگرم هگزا فلوراید اورانیوم غنی‌شده تا سقف ۵ درصد (اورانیوم ۲۳۵) تولید کرده است.

به گفته آژانس، تهران در مرکز غنی‌سازی نظنز ۵ هزار و ۴۵۱ کیلوگرم هگزافلوراید اورانیوم را تا سقف ۵ درصد و زیر نظر آژانس تولید کرده و در مرکز غنی‌سازی تحقیقاتی نطنز هم ایران از فوریه ۲۰۱۰ تاکنون نزدیک به 4/95 کیلوگرم هگزافلوراید اورانیوم را تا سقف ۲۰ درصد غنی کرده است.

در مورد تاسیسات غنی‌سازی فردو نیز آمانو گزارش داده که ایران فعالیت غنی‌سازی خود را آغاز کرده و بنا به گفته ایران در حدود 3/99 کیلوگرم هگزا فلوراید اورانیوم تا سقف ۵ درصد به اورانیوم ۲۳۵ تبدیل شده و 8/13 کیلوگرم هگزافلوراید اورانیوم تا سقف ۲۰ درصد به اورانیوم ۲۳۵ تبدیل شده است.

آمانو همچنین بار دیگر از ایران خواسته طبق خواسته شورای حکام و شورای امنیت ساخت رآکتور آب سنگین و کارخانه تولید آب سنگین اراک را متوقف كرده و اجازه دسترسی بیشتر به این تاسیسات را برای بازرسان فراهم کند.

پوتین: برنامه اتمی، بهانه‌اي برای تغییر نظام ایران است

ولادیمیر پوتین، نخست‌وزیر روسیه درباره شرایط کلی ناشی از فشارهای آمریکا و اروپا بر ایران به بهانه فعالیت‌هاي هسته‌اي صلح‌آمیز کشورمان گفت: کشورهای بزرگ غربی در پوشش مبارزه با گسترش تسلیحات به دنبال تغییر نظام در ایران هستند. به گزارش ایلنا به نقل از خبرگزاری فرانسه، پوتین در جریان بازدید از مرکز تحقیقات هسته‌ای در منطقه ساروف در 560 کیلومتری شرق شهر مسکو گفت: معتقدم که درپوشش مبارزه با گسترش سلاح‌های کشتار جمعی طرح‌هایی از نوع دیگر صورت می‌گیرد و اهداف دیگری نظیر تغییر نظام دنبال می‌شود. وی افزود: ما این شک و تردیدها را داریم. ما موضعی متفاوت از آن موضعی داریم که آنها تلاش می‌کنند به عنوان راه‌حل مشکل برنامه هسته‌ای ایران به ما ارائه کنند. پوتین همچنین با اعلام موضع مستقل روسیه درمورد ایران اظهار کرد: موضع مستقل ما از جمله در این نکته بروز کرد که ما کارخود در بوشهر را به پایان منطقی رساندیم. ما با وجود هرگونه فشاری این کار را انجام دادیم و قصد داریم به کار خود به همین شکل و به همین اندازه مستقل ادامه دهیم.

واكنش آمریکا و اروپا به گزارش آژانس

در واکنش به گزارش تازه آژانس درباره برنامه هسته‌اي ایران اما تامي ويتور سخنگوي شوراي امنيت ملي کاخ سفيد مدعي شد كه گزارش آژانس نشان مي‌دهد که ايران غني‌سازي اورانيوم را بر خلاف قطعنامه‌هاي شوراي امنيت سازمان ملل متحد و با مقاصد غيرصلح‌آميز پيش مي‌برد. به گزارش ايسنا، خبرگزاري رويترز به نقل از وي مدعی شد: فعاليت‌هاي ايران در کنار مانع‌تراشي‌هاي مستمر براي بازرسان آژانس نشان مي‌دهد كه چرا ايران نتوانسته ‌است جامعه بين‌المللي را نسبت به صلح‌آميز بودن برنامه هسته‌اي خود متقاعد کند. خبرگزاري رويترز گزارش داد كه كاترين اشتون، رييس سياست خارجي اتحاديه اروپا نيز مدعي شده است گزارش جديد آژانس بين‌المللي انرژي اتمي بر نگراني‌ها درباره اهداف واقعي برنامه هسته‌اي ايران مي‌افزايد. اشتون كه نماينده 1+5 در مذاكرات با ايران است، همچنين از تهران خواست به طور كامل با آژانس بين‌المللي انرژي اتمي همكاري كند. سخنگوي اشتون در این باره گفت: يافته‌هاي گزارش جديد آژانس باعث افزايش نگراني‌ها درباره ماهيت صلح‌آميز برنامه هسته‌اي ايران شد. وي افزود: ايران بايد به كليه نگراني‌هاي موجود پاسخ دهد و نسبت به ماهيت برنامه هسته‌اي خود اعتماد‌سازي كند. آلمان نیزدر واکنش به این گزارش مدعی شد که از فعالیت‌هاي هسته‌اي ایران نگران است. به گزارش خبرگزاری فارس به نقل از خبرگزاری رویترز، گیدو وستروله، وزیر خارجه آلمان که در اجلاس «دوستان سوریه» در تونس حضور داشت، گفت که آلمان درباره گزارش جدید آژانس بین‌المللی انرژی اتمی درباره افزایش فعالیت‌هاي غنی‌سازی اورانیوم ایران نگران است. وی افزود: ما معتقدیم که ایران باید درک کند که کلید پایان تحریم‌ها در دستان خودش است. آنها این وظیفه را دارند که با جامعه جهانی همکاری کنند.