کاهش ۴۱ درصدی نسبت نابرابری درآمدی با گذشت ۴ دهه

نسبت نابرابری درآمدی از 24.7 برابر در سال 56 با فراز و فرودهایی به 14.4 برابر در سال 95 رسیده است که افت 41 درصدی این متغیر را نشان می‌دهد.

کد خبر: ۲۰۱۷۰۱

تاریخ: ۲۲ بهمن ۱۳۹۶ - ۱۵:۴۸

به گزارش ایران اکونومیست ؛یکی از مسائل مورد بررسی درخصوص علل و عوامل وقوع انقلاب اسلامی در بهمن ماه 57، عوامل و شرایط اقتصادی موثر در شکل‌‌گیری انقلاب است.

قطعا یکی از مولفه اقتصادی مهم در این میان، اختلاف طبقاتی و افزایش شکاف غنی و فقیر است. برای اندازه‌گیری اختلاف طبقاتی دو معیار اندازه‌گیری وجود دارد. ضریب جینی و اختلاف درآمدی 10 درصد ثروتمند‌ترین به 10 درصد فقیرترین.

بررسی آمارهای بانک مرکزی اوج‌گیری ضریب جینی و اختلاف نسبت درآمدی در دهه 50 را نشان می‌دهد تا جایی که نسبت از 22.8 برابر در سال 51 به 33.8 برابر در سال 54 می‌رسد،البته این روند در سال 55 و 56 تعدیل می‌شود.

پس از انقلاب به دلیل تحولات سیاسی و خروج برخی سرمایه‌داران وابسته به حکومت پهلوی از کشور و در اداره بنگاه‌های بلاتکلیف توسط دولت به 39 درصد و نسبت برابری به 17.9 برابر کاهش می‌یابد. رقمی که در یک دهه قبل از آن تجربه نشده بود، اما مجددا این دو متغیر در سال‌های 61 و 62 افزایش می‌یابد و اما بلافاصله در سال‌ 63 به 16.1 برابر افت می‌کند.

ارقام ضریب جینی و نسبت نابرابری درآمدی در دهه 60، 70، 80 و 90 با فراز و فرودهایی همراه بوده که به نظر می‌رسد لازم است شرایط و سیاست‌های تاثیرگذار بر این تغییر‌ات به صورت جداگانه مورد بررسی و تحقیق قرار گیرد.

کمترین ضریب جینی و نابرابری درآمدی مربوط به سال 90 می‌رسد. طبق محاسبات بانک مرکزی در این سال ضریب جینی به 37 صدم و نابرابری درآمدی به 12.2 برابر کاهش می‌یابد که این رقم از سال 48 تا 90 سابقه نداشته و در سال‌های بعد هم تکرار نشده است.

قطعا دلیل اصلی این کاهش نابرابری درآمدی و افت ضریب جینی در سال 90، اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها بوده است که موجب شد به یکباره قدرت خرید بخشی از جامعه را ارتقاء دهد، اما پس از آن سال، با رشد قیمت ارز در اواخر سال 90 و رشد شدیدتر در سال 91 افزایش قدرت خرید ناشی از هدفمندسازی یارانه‌ها تضعیف شد و مجددا ضریب جینی و نابرابری درآمدی به دوره قبل از اجرای این قانون بازگشت.

اعمال سیاست‌هایی در جهت اصلاح نظام مالیاتی، اصلاح نظام بانکی، تقویت بخش تولید، مالیات‌ستانی از بخش واسطه‌گری، محرومیت‌زدایی، توسعه مناطق کمتربرخوردار و ایجاد نظام جامع تامین اجتماعی از سیاست‌هایی است که می‌تواند نابرابری درآمدی و ضریب جینی را کاهش دهد و هر زمان که دولت‌ها در این جهت گام برداشتند این دو دو متغیر کاهش یافته است،اما به دلیل عدم نهادسازی مناسب برای اجرای دقیق این سیاست‌ها، سیاست‌گذاری ناقص و ناپایداری سیاست‌ها و تغییر مکرر آن، نسبت نابرابری و ضریب جینی مدام با نوسان و فراز و فرود همراه بوده است.

اما با این وجود، به دلیل توسعه بخش‌های غیربرخوردار در طول‌ سال‌های پس از انقلاب و تقویت بخش تامین اجتماعی، ضریب جینی و نابرابری درآمدی، در دوران پس از انقلاب در وضعیت مناسب‌تری نسبت به سال‌های قبل از انقلاب قرار دارد ولی قطعا هنوز در سطح اهداف انقلاب اسلامی نیست و باید برای بهبود و اصلاح آن نهادسازی و سیاست‌گذاری کرد و در رویه‌های فعلی سیاست‌گذاری و مدیریت تجدیدنظر کرد.

* ماخذ بانک مرکزی

سال

ضریب جینی

نسبت درآمد 10 درصد ثروتمند‌ترین به 10 درصد فقیرترین

1351

0.46060

22.8

1352

0.47750

26.20

1353

0.49920

29.5

1354

0.50200

33.8

1355

0.48050

31.4

1356

0.45840

24.7

1357

0.43600

19.6

1358

0.46180

26.6

1359

0.39840

17.9

1360

_

_

1361

0.44100

22.2

1362

0.45400

25.5

1363

0.40430

18.5

1364

0.39100

16.1

1365

0.39440

17

1366

0.40380

17.4

1367

0.40430

17.3

1368

0.40920

17.6

1369

0.39690

15.9

1370

0.39960

16.3

1371

0.38700

15.9

1372

0.39760

16

1373

0.39930

15.7

1374

0.40740

16.1

1375

0.39100

14.5

1376

0.40290

15.7

1377

0.39650

14.2

1378

0.40090

15.4

1379

0.39910

15

1380

0.39850

14.4

1381

0.41910

16.9

1382

0.41560

16.2

1383

0.39960

14.6

1384

0.40230

14.5

1385

0.40040

14.9

1386

0.40450

15.2

1387

0.38590

13.5

1388

0.39390

14.1

1389

0.38130

13.1

1390

0.37500

12.2

1391

0.38340

12.9

1392

0.39520

13.8

1393

0.39990

14.3

1394

0.39880

13.8

1395

0.40460

14.4

* نسبت نابرابری درآمدی *