هشدار کارشناسان درباره تداوم گرانی دلار

بازار داغ دلار در فصل سرما

با شروع سرما در کشور بازار ارز در اولین روز بهمن بسیار داغ بود به طوری که برخی صرافی‌ها از عرضه دلار خودداری کردند که موجب شد قیمت دلار در بازار غیررسمی از 4600 تومان هم فراتر برود.

کد خبر: ۱۹۷۲۱۴

تاریخ: ۰۲ بهمن ۱۳۹۶ - ۰۹:۰۹

بازار ارز در برهه‌های زمانی مختلف دستخوش نوسانات شدیدی بوده که موجب سود و زیان برای بازیگران این صحنه شده است؛ البته زیانی که از تلاطم بازار ارز متوجه مردم شده به‌مراتب بیشتر از سودی است که به جیب عده‌ای سرمایه‌دار رفته است.

از هفته قبل بار دیگر سیر صعودی قیمت‌ها در بازار ارز آغاز شد و کماکان ادامه دارد؛ آن هم در حالی که بازاری‌ها می‌گویند تزریق ارز از سوی بانک مرکزی به صرافی‌های منتخب قطع شده و ارز بانکی در بازار کم شده است.

25 آذر زمانی که دلار روند صعودی به خود گرفت محمدباقر نوبخت، رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور درباره موضع دولت و رئیس‌جمهور تصریح کرد: آقای روحانی اصلا و به هیچ عنوان افزایش نرخ ارز را برنمی‌تابد و از افزایش آن بسیار مکدر است.

چند روز پیش، ولی‌الله سیف، رئیس‌کل بانک مرکزی در حالی از ارزانی دلار در بهمن و اسفند خبر داده بود که در اولین روز بهمن افزایش نرخ ارز را شاهد بودیم. برخی صراف‌ها و فعالان بازار ارز معتقدند در شرایط حساس همیشه بانک مرکزی با ورود و تزریق ارز مانع ثبت رکوردهای بالا می‌شده ولی این بار بانک مرکزی خود را کنار کشیده و باعث افزایش قیمت شده است. کارشناسان اقتصادی و پولی در این زمینه معتقدند دولت و بانک مرکزی باید هرچه سریع‌تر به این موضوع ورود کنند و نگذارند نرخ ارز توسط دلالان تعیین شود. این در حالی است که اکنون بانک مرکزی سکوت را به عمل ترجیح داده است.

نظارت ضعیف در بازار ارز

اکنون ارز در بازار رسما چند نرخی شده است. بدون مداخله دولت بازار راه خود را می‌رود. سال گذشته هم این اتفاقات رخ داد و این شائبه را به وجود آورد که همزمان با ایام پایانی سال و درست در ماهی که دولت قرار است عیدی و پاداش پایان سال کارمندان خود را بدهد، می‌خواهد دلار و یورو را با قیمت بالاتری بفروشد و ریال بیشتری به دست آورد. این البته فقط یک گمانه‌زنی است که برخی رفتارهای دولت، این گمانه را تشدید می‌کند و به آن دامن می‌زند.

حتی اگر این‌طور هم نباشد، به نظر می‌رسد نظارت در بازار ارز ضعیف است و بانک مرکزی باید بیش از این در بازار واکنش نشان دهد؛ زیرا اگر ارز به اندازه کافی در بازار وجود دارد، چرا باید قیمت این‌قدر نوسان داشته باشد. ممکن است که دلالان در بازار حضور داشته باشند و اگر هم عرضه به اندازه کافی نیست، باز هم باید این توضیح از سوی دولت وجود داشته باشد که چرا عرضه ارز آن هم به صورت قطره‌چکانی در بازار از سوی بزرگ‌ترین عرضه‌کننده ارز صورت می‌گیرد و همین امر به آشفته‌تر شدن بازار دامن می‌زند.

فنر نرخ ارز را فشردیم

عبدالحمید انصاری، کارشناس پولی در گفت‌وگویی که با جام‌جم داشت از فشرده شدن نرخ ارز در طول چهار سال گذشته انتقاد و تصریح کرد: از ابتدای فعالیت دولت یازدهم تاکنون میانگین سالانه 20 درصد تورم داشتیم اما با سرکوب قیمتی ارز نگذاشتیم که متناسب با نرخ تورم رشد کند.

وی با تاکید بر این‌که سرکوب قیمتی تبعات زیادی را به دنبال دارد، گفت: سه ماه پایانی سال به دلیل آغاز سال میلادی و آغاز نوروز و همچنین سفرهای پیش روی ایرانی‌ها نرخ ارز با نوساناتی همراه می‌شود که طی مدت کوتاهی قابل حل خواهد بود.

انصاری با بیان این مطلب مبنی بر شناور بودن بازار ارز تاکید کرد: بانک مرکزی اکنون توانایی کاهش نرخ دلار را تا قیمت 2000 تومان دارد، اما با این کار خزانه دولت خالی و مسائل کلان کشور با مشکلاتی همراه می‌شود. به همین دلیل در شرایط فعلی بانک مرکزی سکوت را به دخالت ترجیح می‌دهد.

از کاهش ارزش پول ملی جلوگیری شود

محمدرضا پورابراهیمی، رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس در گفت‌وگو با خانه ملت، با بیان این‌که برای رئیس‌جمهور نامه‌ای درباره نرخ ارز تنظیم کرده، گفت: با توجه به کاهش ارزش پول ملی، در نامه‌ای به رئیس‌جمهور از ایشان درخواست کردم از کاهش ارزش پول ملی کشور جلوگیری شود.

وی با بیان این‌که جلوگیری از کاهش ارزش پول ملی اولویت اول بانک مرکزی است، ادامه داد: ثبات در اقتصاد کشور یکی از مهم‌ترین موضوعات برای انجام کارهای اقتصادی است، چراکه بی‌ثباتی در اقتصاد باعث می‌شود هرگونه اتخاذ تصمیم اقتصادی با مشکل روبه‌رو شود. بی‌ثباتی نرخ ارز و عدم مدیریت صحیح بانک مرکزی در زمینه مدیریت بازار ارز، برای اقتصاد، چالش ایجاد می‌کند که می‌توان به عدم ثبات در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی اشاره کرد و نباید فراموش کرد تبعات نوسانات شدید نرخ ارز در سال‌های 91 و 92 همچنان در اقتصاد کشور باقی‌مانده است.

پور ابراهیمی ادامه داد: آثار تورمی تغییرات نرخ ارز بر کالاهای اساسی، نکته قابل تامل دیگری است، چراکه معیشت خانوارها را دچار چالش اساسی می‌کند بنابراین بازار ارز باید به‌صورت مطلوب مدیریت شود.

نوسان نرخ ارز و بلاتکلیفی تجار

فرهاد احتشام‌زاد، رئیس فدراسیون واردات ایران هم با انتقاد شدید نسبت به نوسانات غیرمنتظره نرخ ارز در بازار به مهر گفت: متاسفانه نوسانات اخیر، بلاتکلیفی زیادی برای تجار در بازپرداخت وام‌های ارزی ایجاد کرده است.

وی ضمن اشاره به مشکلات پیش روی تجار تصریح کرد: کسب‌وکار در حوزه تجارت خارجی برای بخش خصوصی بسیار دشوار، پرتنش و طاقت‌فرسا شده و متاسفانه شدت این موضوع با افزایش نرخ ارز در چند ماه اخیر مضاعف شده است.

احتشام زاد با اشاره به ارتباط مستقیم تولید داخل با واردات ادامه داد: با توجه به این‌که نزدیک به 85 درصد واردات، ترکیبی از کالاهای واسطه‌ای و کالاهای مصرفی است که در خطوط تولید استفاده می‌شود، باید اذعان کرد این افزایش نرخ ارز، مستقیم بر تولید ملی و حتی توان صادراتی کشور هم اثرگذار است و موجب افزایش قیمت تمام‌شده کالاهای تولید داخل نیز می‌شود.

بانک مرکزی سکوتش را بشکند

علاء میر محمدصادقی، نایب‌رئیس اتاق بازرگانی تهران می‌گوید، سکوت بانک مرکزی و دولت نسبت به وضعیت نرخ ارز باعث نوسانات بیشتر خواهد شد و باید زودتر نسبت به تثبیت نرخ ارز اقدام شود.

نایب‌رئیس اتاق بازرگانی تهران در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: وضعیت فعلی نرخ ارز مطمئناً تأثیر نامطلوبی روی کالاهای ایرانی خواهد گذاشت. گرچه این افزایش نرخ ارز ممکن است باعث توسعه صادرات باشد، ولی مشروط به این‌که نرخ ارز تثبیت شود. سکوت دولت و مقامات بانک مرکزی هم در این زمینه خیلی ابهام‌برانگیز است.

میرمحمدصادقی با بیان این‌که نرخ ارز باید تثبیت شود، تصریح کرد: اما سکوت مسئولان باعث شده برخی واسطه‌ها در موضوع ارز دخالت کرده و قیمت آن افزایش پیدا کند. گرچه ممکن است این اتفاق بر صادرات اثر مثبت بگذارد، اما اثرات سوء خواهد داشت. لذا توصیه این است دولت و بانک مرکزی نرخ ارز را تثبیت کنند و اجازه ندهند نرخ ارز را واسطه‌ها تعیین کنند، چون نتیجه آن برای اقتصاد مفید نیست.

جبران کسری بودجه با دلار

هادی قوامی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس با بیان این‌که در بودجه‌ها ارز به‌عنوان یک منبع درآمد محسوب می‌شود، تصریح کرد: نرخ محاسباتی ارز در بودجه سال 96، 3300 تومان بود، اما اکنون نرخ مبادله‌ای 3800 تومان است، بنابراین حداقل ده هزار میلیارد تومان از مابه‌التفاوت نرخ ارز تا پایان سال عاید دولت می‌شود که به نوعی بخشی از کسری بودجه را جبران می‌کند.

وی با اشاره به این‌که افزایش نرخ ارز به نوعی تأمین‌کننده درآمدهای بودجه است، یادآور شد: از دیگر عوامل افزایش نرخ ارز، محدودیت‌ها در نقل و انتقالات بوده و عملاً این کار از سوی صرافی‌ها انجام می‌شود که هزینه‌های سربار خواهد داشت. عامل دیگری که به این موضوع دامن زده، وضعیت تجارت خارجی است که طی 9 ماه گذشته منفی بوده است؛ یعنی خروج ارز و تقاضا برای ارز وارداتی بیشتر از ارز صادراتی بوده، بنابراین به بی‌تعادلی در بازار دامن می‌زند.

دلالان بازیگر گرانی ارز

دیروز در بازار ارز، گرچه قیمت دلار و یورو بر تابلوها به ترتیب به 4600 و 5800 تومان رسید اما صرافی‌ها معاملات ارز را سه قفله و معاملات را متوقف کردند و تنها جوابی که شاید با بداخلاقی به مشتریان می‌دهند آن است که خرید و فروش نداریم. در چهارراه استانبول فقط دلالی جواب می‌دهد؛ دلالانی که به هر طریقی سکان بازار ارز را به دست گرفته‌اند و در نبود نظارت‌ها و برخوردهای جدی با چنین حرکاتی، تلاش دارند قیمت را به نفع خود بالا و پایین کنند.