دو پیشنهاد در تسریع توسعه میدان آزادگان؛ امید بزرگ افزایش ظرفیت نفت ایران

ايران اكونوميست :میدان مشترک نفتی آزادگان که بزرگترین امید افزایش ظرفیت تولید نفت ایران، مدت‌ها گرفتار تعلل شرکت‌های خارجی بود،ولی مهندسان ایرانی راهکارهایی برای تسریع توسعه آن دارند.

کد خبر: ۱۵۸۷۲

تاریخ: ۲۹ بهمن ۱۳۹۱ - ۰۶:۵۰

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس، میدان آزادگان یکی از بزرگترین میادین تازه اکتشاف شده جهان در محدوده ذخایر متعارف نفتی است. این میدان حدود 10 درصد ذخیره کل قابل استحصال کشور را در خود جای داده است و امید آینده افزایش ظرفیت تولید نفت ایران محسوب می‌شود.

آزادگان در لایه اصلی خود یعنی سروک با میدان مجنون عراق مشترک است و در ایران نیز به اشتباه به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم شده است که توسعه هر دو بخش پس از خروج اینپکس ژاپن به شرکت‌های چینی سپرده شده است.

بر خلاف آزادگان شمالی، چینی‌ها هنوز در آزادگان جنوبی عملیات توسعه‌ای خاصی انجام نداده‌اند و تنها در قالب یک قرارداد بیع متقابل، هزینه تولید زود هنگام 50 هزار بشکه‌ای انجام شده توسط شرکت‌های ایرانی را پرداخته‌اند.

گفته می‌شود، چینی‌ها به دلایل مختلف خواستار افزایش ROR یا ضریب بازگشت سرمایه توسعه میدان آزادگان شده‌اند، آن هم در شرایطی که قرارداد آنها با هزینه‌های بسیار بالا برای ایران بسته شده است، چنانکه به عنوان مثال هزینه حفر هر چاه نفت چند برابر شرکت‌های ایرانی در نظر گرفته شده است.

شرکت‌های ایرانی تولید زودهنگام از میدان آزادگان را تا 50 هزار بشکه در روز محقق کردند و بعضی کارشناسان معتقدند با ادامه روند فعالیت شرکت‌های ایرانی، تولید این میدان در شرایط کنونی به 160 هزار بشکه در روز می‌رسید و تاکید می‌کنند، با عواید حاصل از توسعه زودهنگام میادین مانند آزادگان امکان تأمین هزینه‌های توسعه این میادین در طول زمان فراهم می‌شود.

با این وجود تامین هزینه‌های توسعه این میادین به خصوص میادین بزرگی مانند آزادگان همواره از جمله چالش‌های سال‌های اخیر صنعت کشور محسوب می‌شود. چنانکه دلیل اصلی حضور پیمانکاران خارجی مانند شرکت‌های چینی در توسعه این میادین نیز تأمین هزینه‌های مالی توسعه میادین بزرگ نفت و گاز ایران ذکر شده است.

با وجود اهمیت توسعه آزادگان برای ایران از 10 سال گذشته تا کنون عملا اقدامات محدودی در راستای توسعه این میدان بزرگ نفتی انجام شده است و چینی‌ها نیز در توسعه این میدان به شدت تعلل به خرج می‌دهند.

گفته می‌شود یکی از دلایل چینی‌ها در توسعه آزادگان حضور آنها به عنوان پیمانکار و بخشی از کنسرسیوم‌های توسعه‌دهنده میادین نفتی در کشور عراق است.

بر این اساس و برای جلوگیری از اتلاف زمان در توسعه این میدان راهبردی، کارشناسان نفتی پیشنهادهای قابل توجهی را مطرح می‌کنند.

*انتقال دکل‌ها از لایه کم بازده بنگستانی به آزادگان و دیگر میدان‌های مهم مشترک

از 48 دکل حفاری فعال در ایران، 17 دکل در توسعه مخازن بنگستانی نفت مناطق نفت‌خیز جنوب فعال هستند.

دبی تولید هر یک از چاه‌ها در مخازن عمیق بنگستانی بسیار پایین و در حد 500 بشکه در روز است. با فرض حفر حداکثر 3 چاه توسط هر دکل در یک سال راندمان فعالیت هر دکل تولید 1500 بشکه در روز خواهد بود.

در صورتی که 3 دکل از میادین بنگستانی خارج ‌شود، در سال از تولید 4500 بشکه نفت از مخازن بنگستانی کاسته می‌شود.

اگر این دکل‌ها وارد میدان آزادگان شوند، به ازای حفر هر چاه در لایه سروک این میدان لااقل 3 هزار بشکه در روز به تولید نفت کشور اضافه می‌شود. چنانکه در میدان آزادگان چاه‌هایی با تولید 6 هزار بشکه در روز نیز حفر شده است.

علاوه بر آنکه زمان حفر هر چاه در میدان آزادگان بسیار کمتر از لایه‌های بنگستانی است و هر دکل می‌تواند سالانه 5 حلقه چاه در این میدان حفر کند. یعنی ورود یک دکل به آزادگان به تنهایی امکان افزایش 15 هزار بشکه‌ای تولید نفت کشور را فراهم می‌کند.

ورود 3 دکل از مخازن بنگستانی به آزادگان تولید نفت ایران از این میدان را در طول یک سال لااقل 45 هزار بشکه در روز افزایش خواهد داد.

50 درصد هزینه‌های توسعه میادین را حفاری میدان تشکیل می‌دهد و با این شیوه می‌توان 50 درصد از هزینه‌های توسعه آزادگان را با منابع موجود کاهش داد.

به جز آزادگان میادینی چون سهراب و چنگوله و امثال آن نیز از جمله میادین جدید ایران محسوب می‌شوند که بازدهی آنها از لایه‌های بنگستانی میادین مختلف بسیار بیشتر است. حفر هر حلقه چاه در این میادین معمولا بیش از 3 برابر لایه‌های بنگستانی بازدهی دارد.

*ورود دکل‌های ایرانی به لایه‌های جدید آزادگان و هشدار به چینی‌ها

هر میدان نفتی شامل چند مخزن مجزا است که در زیر یکدیگر قرار گرفته‌اند، تاکنون 6 چاه اکتشافی و 18 چاه تولیدی در لایه‌های فهلیان، سروک و گدوان میدان آزادگان حفر شده‌اند.

در میدان آزادگان دو افق مخزنی جدید ایلام و کژدمی کشف شده‌اند که در مطالعات اولیه اینپکس تصور می‌شد، نفتی در آنها وجود ندارد، یا ذخایر آنها قابل توجه نیست و در قرارداد بیع متقال چینی‌ها نیز این لایه‌ها وجود ندارند.

با ورود دکل‌های ایرانی به این دو لایه باعث می‌شود چینی‌ها که لااقل در آزادگان جنوبی مدت‌ها است توسعه میدان‌ را معطل گذاشته‌اند، متوجه ‌شوند ایران در توسعه یکی از مهمترین میادین مشترک خود بعد از پارس جنوبی منتظر و معطل آنها نخواهد ماند.

65 تا 70 درصد ذخیره نفت آزادگان در لایه سروک قرار گرفته است، اما لایه کژدمی میدان آزادگان از جنس ماسه سنگ است و چند برابر دیگر لایه‌ها در هر چاه بازدهی تولید خواهد داشت و تولید هر چاه آن لااقل 5 هزار بشکه در روز برآورد می‌شود. در عین حال با توجه به اینکه این لایه کربناته نیست، احتمالا تا 50 درصد از ذخایر در جای آن قابل بازیافت است.

در شرایط تحریم و غیر آن، تخصیص صحیح منابع و گرفتن بیشترین بازدهی از امکانات موجود یکی از لوایم غیرقابل چشم پوشی مدیریت شرکتی است. با این وجود به دلیل تداخل وظایف حاکمیتی و تصدی‌گری در شرکت ملی نفت ایران، عملا این شرکت نه به عنوان یک شرکت سودآور، بلکه به عنوان یک سازمان نیمه حاکمیتی شناخته می‌شود که عملکرد بهینه عملا در ساختار آن تعریف‌نشده است.

جدایی وظایف حاکمیتی و شرکتی در صنعت نفت به شرکت ملی نفت اجازه می‌دهد، به عنوان یک شرکت و با اقتضائات شرکتی و تمرکز بر سود و زیان و در قالب برنامه‌های جامع و بلندمدت فعالیت کند.