واقعی شدن خودروسازی ایران کلید خورد

دولت یازدهم در حالی توانست به‌واسطه توافق هسته‌ای و برجام، قفل ورود خارجی‌ها به خودروسازی کشور را باز کند که این اتفاق عملا دومین صنعت بزرگ ایران را در مسیر «جهانی شدن» و تبدیل به یک «خودروساز واقعی» قرار داده است.

کد خبر: ۱۵۷۸۶۶

تاریخ: ۲۷ ارديبهشت ۱۳۹۶ - ۱۴:۴۳

جدا از اینکه برجام سبب شد همکاری‌های مشترک میان خودروسازان ایرانی و خارجی از سر گرفته شود، مقدمات «خودروساز شدن» کشور نیز به‌واسطه مشارکت با شرکت‌های بزرگ دنیا در حوزه طراحی نیز فراهم آمد.به‌عبارت بهتر، طی چهار سال گذشته، خودروسازی کشور با عبور از مشکلات و چالش‌هایی مانند افت تولید و تورم شدید قیمتی، دوباره با خارجی‌ها آشتی کرد تا علاوه‌بر از سرگیری همکاری‌های مشترک با خودروسازان دنیا، وارد فاز طراحی پلت‌فرم و محصول شود.از مجموعه این اتفاقات، با عنوان «ورود ایران به مسیر خودروساز شدن و جهانی شدن» یاد می‌شود، چه آنکه صنعت خودرو توانست با عبور از دیوار تحریم‌ها به‌واسطه پل برجام، به شرکت‌های معتبر خارجی متصل شود.
خودروسازان کشور پس از توافق هسته‌ای و برجام اقدام به عقد چند قرارداد و تفاهم‌نامه با همتایان خارجی خود کردند تا از این راه، ضمن جبران عقب ماندگی‌های چند سال گذشته، روند رشد و توسعه را سریع تر طی کنند. قرارداد ایران خودرو با پژو، تفاهم‌نامه سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران با رنو و تفاهم‌نامه سایپا با سیتروئن از جمله رخدادهای مهم صنعت خودرو ایران در پسابرجام به‌شمار می‌روند که به اعتقاد کارشناسان، مجموعه آنها می‌تواند به توسعه صنعت خودرو ایران کمک کند.هرچند انتقادهایی نیز در مورد این مدل مشارکت میان خودروسازان ایرانی و خارجی مطرح شده و می‌شود، با این حال صنعت خودرو کشور یگ گام فراتر نیز رفت و حالا قصد دارد پلت فرم و محصول اختصاصی نیز طراحی و تولید کند. به‌عبارت بهتر، صنعت خودرو کشور در این مسیر قرار گرفته که در راستای رشد و توسعه و تبدیل شدن به یک خودروساز واقعی، در کنار مشارکت با شرکت‌های خودروساز جهانی، به سراغ طراحان و تامین‌کنندگان درجه یک دنیا برود.در واقع خودروسازی ایران قصد دارد ضمن شراکت با خودروسازان در پروسه «تولید و مونتاژ صادرات محور»، دانش و فناوری و تکنولوژی روز دنیا را از ناحیه نزدیک شدن به شرکت‌های طراحی، مهندسی و تامین‌کنندگان خارجی نیز کسب کند.

در یک کلام می‌توان این طور نتیجه گرفت که خودروسازی کشور طی چهار سال گذشته عملا تغییر رویه داده، تا جایی که می‌خواهد از سطح یک صنعت به اصطلاح «مونتاژکار»، به تولیدکننده‌ای طراح در سطح بین‌المللی و دارای محصولات صادرات محور تبدیل شود.این در شرایطی است که تا قبل از اجرایی شدن برجام و لغو تحریم‌ها، راه دسترسی صنعت خودرو ایران به دنیای خودروسازی بسته شده بود و امکان همکاری و مشارکت حتی در سطح مونتاژ نیز وجود نداشت.

در آن دوران، جدای از افت شدید تولید و افزایش بیش از دو برابری قیمت خودروها، دومین صنعت بزرگ کشور دوستان و شرکایش را از دست داد و طبعا اگر نبود توافق هسته‌ای و برجام، خودروسازان داخلی حالا باید همچنان در پیله تنهایی خود روزگار می‌گذراندند.هرچند البته نقدهایی به قراردادها و تفاهم‌نامه‌های پسابرجامی صنعت خودرو وارد است و این موضوع، مساله عجیبی به‌شمار نمی‌رود، با این حال اصل اتصال خودروسازی کشور به دنیا از طریق پل برجام و شکستن دیوار تحریم، این صنعت را در مسیر جهانی شدن قرار داده است.

چندی پیش بود که خودروسازی کشور در سایه توافق هسته‌ای برجام، اولین قرارداد طراحی و توسعه پلت‌فرم خود را با بزرگان حوزه طراحی امضا کرد و این در حالی است که شرکت‌های موردنظر تا پیش از برجام توجهی به درخواست همکاری با خودروسازان و قطعه‌سازان داخلی نمی‌کردند.به‌عبارت بهتر، جدای از اینکه قرارداد موردنظر و امثال آن تا چه حد می‌توانند به رشد و توسعه خودروسازی ایران کمک کرده و آن را در مسیر جهانی شدن قرار دهند (که البته کمک زیادی خواهند کرد)، نکته مهم دیگر اینجاست که برجام زمینه‌ساز شکل‌گیری چنین رخداد مهمی در دومین صنعت بزرگ کشور شده است.

صنعت خودرو ایران تا پیش از توافق هسته‌ای و برجام و در دورانی که با تشدید تحریم‌های بین‌المللی مواجه بود، ارتباطش با دنیای خودروسازی عملا قطع شد و در نتیجه از قافله تکنولوژی و فناوری روز جهان جا ماند. این موضوع سبب شد این صنعت بزرگ و اشتغالزا نه‌تنها از مسیر رشد و توسعه باز بماند؛ بلکه گرفتار افت شدید تولید و کاهش کیفیت و افزایش قیمت نیز بشود و در نتیجه، دیگر وقت و انرژی و توانی برای حتی فکر کردن به توسعه نیز نداشته باشد.

این در حالی است که پس از توافق هسته‌ای و برجام، مقدمات حضور شرکت‌های خارجی در خودروسازی ایران فراهم آمد و در ابتدا خودروسازانی از فرانسه و کره و آلمان راهی «جاده مخصوص» شدند و حالا نیز طراحان بزرگ دنیا به شراکت با خودروسازان داخلی پاسخ مثبت داده‌اند. بدون شک اگر نبود توافق هسته‌ای و برجام، حالا هیچ‌کدام از شرکت‌های معتبر و مشهوری که هم‌اکنون در خودروسازی و قطعه‌سازی ایران حضور پیدا کرده‌اند، در این صنایع بزرگ و حیاتی داخلی به چشم نمی‌آمدند.

به اعتقاد بسیاری از کارشناسان، اتفاق بزرگی که طی دولت یازدهم در خودروسازی کشور رخ داد، نشان دادن تصویری مناسب از خودروسازی و بازار ایران و همچنین سیاست‌های اقتصادی به شرکت‌های خارجی بود. به‌عبارت بهتر، تصویری که دولت از ایران در سایه برجام به خارجی‌ها ارائه کرد و تفکری را که در حوزه‌های اقتصادی و سیاسی به جهانیان نشان داد، تمایل آنها را برای سرمایه گذاری در خودروسازی کشور برانگیخت و سبب شد علاوه‌بر خودروسازان خارجی، پای طراحان و قطعه‌سازان بزرگ نیز به این صنعت پر اهمیت باز شود.از همین رو، پیش‌بینی می‌شود که در صورت تداوم دولت یازدهم در چهار سال آینده، بذر مشارکت‌های خارجی خودروسازی کشور جوانه زده، رشد کرده و میوه دهد.

این بدان معناست که پروسه خودروساز شدن ایران (پروسه‌ای که در دولت یازدهم آغاز شد)، در چهار سال آینده نهایی شده و کشور به معنای واقعی کلمه «خودروساز» خواهد شد.این در حالی است که اگر دولت بعد بخواهد تصویر ارائه شده به دنیا در چهار سال گذشته را مخدوش کرده و تفکری جدید را در حوزه سیاست و اقتصاد ارائه دهد، هیچ بعید نیست پروسه خودروساز شدن ایران به معنای واقعی کلمه، عقیم و ناتمام بماند. بدون تردید خارجی‌ها حساسیت زیادی به پیام‌های سیاسی و اقتصادی که از ناحیه دولت ایران ارسال می‌شود، داشته و بنابراین اگر احساس کنند تفکرات دولت جدید تغییر کرده، این موضوع تاثیری بسیار منفی بر مشارکت آنها با شرکت‌های خودروساز و قطعه‌ساز داخلی خواهد داشت.