به جراحي فكر نكنيد* در باره ديسك كمر

ايران اكونوميست :ناگهان درد شديدي در ناحيه كمر و ستون فقرات به سراغت مي‌آيد، بخصوص وقتي صبح‌ها از خواب بيدار مي‌شوي يا كار سنگيني انجام مي‌دهي، كمرت بشدت درد مي‌گيرد. با كمي استراحت، اين درد آزاردهنده تخفيف مي‌يابد، اما بسرعت با نشستن يا كار كردن دوباره به سراغت مي‌آيد.

کد خبر: ۱۲۰۵۱

تاریخ: ۳۰ آبان ۱۳۹۱ - ۰۵:۴۹

اينها نشانه‌هايي آشنا براي تمام كساني است كه ابتلا به ديسك كمر را تجربه كرده‌اند؛ ديسك كمر يا ضايعه‌اي كه بهترين درمان آن در اصلاح الگوي زندگي، بهره‌گيري از رژيم غذايي مناسب و انجام ورزش‌هاي تقويت‌كننده عضلات پشت و كمر خلاصه مي‌شود.

دكتر بهروز توانا، مدير گروه طب فيزيكي و توانبخشي دانشگاه علوم پزشكي ارتش در گفت‌وگو با جام‌جم مي‌گويد: تشخيص ديسك كمر از طريق معاينه باليني و روش‌هاي كم‌هزينه‌اي چون نوار عضله و آزمايش خون براي اطمينان از مبتلانبودن بيمار به تب مالت (زيرا بيماري تب مالت نيز با درد شديد در ناحيه كمر همراه است) ممكن بوده و نيازي به انجام ام‌آرآي ندارد، مگر در زماني كه درمان جراحي به بيمار توصيه شود كه در اغلب موارد، جراحي نيز توصيه نمي‌شود.

ديسك كمر چيست

ديسك غضروفي است كه بين دو مهره قرار گرفته است و همچون فنري از فشار مهره بالايي كمر به مهره پاييني جلوگيري به عمل مي‌آورد، اما زماني دچار ديسك كمر مي‌شويم كه به دليل ورزش سنگين، چاقي، تصادفات، موارد مادرزادي، جابه‌جايي مهره‌ها، آرتروز و بالابودن سن، ديسك دچار ضايعه شده و خاصيت ارتجاعي خود را از دست مي‌دهد و محتويات داخل آن بيرون مي‌زند.

البته جالب است بدانيد اين ساختار باعث جلوگيري از افتادن ديسك در نخاع و فشار روي اعصاب و در نهايت جلوگيري از اختلال اعصاب و فلج قسمتي از عصب مي‌شود.

دكتر توانا با تاكيد بر اين‌كه بيرون‌زدن ديسك به واردشدن فشار به ريشه‌هاي عصبي ناحيه كمر و درد شديد در قسمت فوقاني يا تحتاني كمر منجر مي‌شود، مي‌افزايد: البته شغل‌هاي سنگين، برخي ورزش‌ها چون وزنه‌برداري، خم و راست‌شدن زياد، بلندكردن اجسام سنگين، نشستن طولاني‌مدت و به‌دنبال آن ضعف عضلات، زايمان‌هاي مكرر و افزايش وزن مي‌تواند در ابتلا به ديسك كمر بسيار موثر باشد.

نشستن و راه رفتن، همراه با درد

ديسك كمر از دردهاي مزمني است كه بيش از 60 درصد افراد جامعه و بخصوص زنان شاغلي را كه پشت‌ميزنشين هستند، گرفتار مي‌كند.

اين بيماري سن خاصي ندارد و مي‌توان زمان شروع آن را از هجده سالگي ذكر كرد. جالب است بدانيد در ميان ورزشكاران؛ اسب‌سواران، بازيكنان فوتبال، ژيمناستيك‌كاران، كشتي‌گيران و وزنه‌برداران بيش از ديگران گرفتار اين بيماري مي‌شوند.

دكتر توانا با تاكيد بر اين‌كه گرفتن شرح حال و موقعيت شغلي فردي كه با درد كمر به متخصص مراجعه مي‌كند، در تشخيص ديسك بسيار تعيين‌كننده است، مي‌گويد: تغيير موقعيت و جابه‌جايي ناگهاني هنگام بلندشدن از خواب، راه‌رفتن و نشستن طولاني با درد بسيار زياد در مبتلايان به ديسك كمر همراه است.از سوي ديگر با استراحت و دراز كشيدن، درد ناشي از ديسك تا اندازه‌اي تخفيف پيدا مي‌كند، اما از بين نمي‌رود. همچنين اين افراد در اندام‌هاي تحتاني چون پا احساس سوزش دارند.

اصلاح الگوي زندگي،موثرترين درمان

به گفته دكتر توانا، درصد زيادي از مبتلايان به ديسك كمر احتياجي به عمل جراحي ندارند و با تغيير الگوي زندگي و انجام تمرينات ورزشي و به كارگيري دستگاه‌ها و وسايل كمكي و روش‌هاي موجود در حيطه تخصصي طب فيزيكي بهبود مي‌يابند.

مدير گروه طب فيزيكي و توانبخشي دانشگاه علوم پزشكي ارتش با تاكيد بر اين‌كه درد كمر، گردن و زانو از شايع‌ترين مشكلات عصبي ـ عضلاني در كشور است، اضافه مي‌كند: از يك كودك دچار فلج مغزي تا افراد مسني كه دچار ناراحتي‌هاي عصبي ـ عضلاني مي‌شوند، همگي در رديف دريافت‌كنندگان خدمات طب فيزيكي و توانبخشي قرار مي‌گيرند.

آموزش‌هاي شغلي و جلوگيري از نشستن مداوم و طولاني و تقويت عضلات كمر از طريق انجام ورزش‌هاي خاص به از بين رفتن دردهاي ناشي از ديسك و ترميم آن بسيار كمك مي‌كند.

وي در ارتباط با خودداري مبتلايان به ديسك از مصرف مواد غذايي كه طبع سردي دارد، مي‌گويد: بر اين اساس مصرف گوشت گاو و لبنيات تهيه‌شده از شير گاو و ساير مواد غذايي كه طبع سرد دارد، مثل بادمجان و گوجه‌فرنگي به مبتلايان به ديسك كمر توصيه نمي‌شود، چرا كه اين دسته از خوراكيها باعث تحريك درد مي‌شود.

به جراحي فكر نكنيد

درمان ضايعات ديسك با كمك ليزر به عنوان روشي درماني در حوزه طب فيزيكي مطرح است، اما جراحي در حيطه تخصص طب فيزيكي و توانبخشي قرار نمي‌گيرد.

دكتر توانا با تاكيد بر اين‌كه ترميم ديسك با اصلاح الگوي زندگي و تغذيه تا چهل سالگي امكان‌پذير است و نيازي به جراحي ندارد، تاكيد مي‌كند: به بيان ديگر درصد زيادي از موارد ابتلا به ديسك نيازمند به‌كارگيري جراحي نيست و با انجام اعمال تقويتي، دستگاه‌هاي كمكي و روش‌هاي موجود در حيطه تخصصي طب فيزيكي بهبود پيدا مي‌كند. البته تشخيص صحيح ضايعات ديسك بسيار حائز اهميت است، چراكه متاسفانه به علت شباهت علامت‌هاي ضايعات ديسك با ديگر دردها، شاهد تشخيص‌هاي اشتباه در اين خصوص هستيم.

اين متخصص طب فيزيكي مي‌افزايد: در بسياري موارد شاهد آن هستيم كه اصلاح نوع نشستن، خوابيدن، برداشتن اجسام از روي زمين، جلوگيري از خم‌‌شدن و انجام ورزش‌هاي تقويت‌كننده عضلات پشت و كمر، همچنين ورزش‌هاي مختلف آب‌درماني در كنار انجام فيزيوتراپي و الكتروتراپي در درمان ديسك، جلوگيري از پيشرفت و كنترل درد‌هاي شديد آن بسيار موثر است، اما اگر بيماري به دليل تشخيص ديرهنگام در مراحل بسيار پيشرفته باشد، درمان جراحي توصيه مي‌شود. فراموش نكنيد كه برخلاف باور غلط موجود در ميان مردم، تزريق يك تا سه نوبت آمپول كورتن كه با تركيبات ضدالتهابي همراه است، براي كمك به درمان ديسك كمر و كاهش درد ناشي از آن با عارضه منفي (كمك به پوكي استخوان) براي بيمار همراه نيست.

متخصصان طب فيزيكي تاكيد مي‌كنند كه در صورت درمان‌نشدن بموقع ديسك كمر، به مرور زمان آب ديسك كمتر مي‌شود و در معرض پارگي قرار مي‌گيرد، اما با به‌كار‌گيري تكنيك‌هاي درماني طب فيزيكي و اصلاح روش زندگي، اين بيماري در بسياري موارد قابل درمان خواهد بود. فراموش نكنيد آمارها نشان مي‌دهد پس از عمل جراحي ديسك كمر، بسياري از بيماران به‌طور مجدد دچار درد كمر مي‌شوند. پس بايد بدانيد جراحي ايستگاه پاياني ديسك كمر نيست.