خطرات و مزایای استفاده ایران از یورو به جای دلار در معاملات نفتی

صاحبنظران بین المللی درباره اظهارنظر اخیر «بیژن زنگنه» وزیر نفت کشورمان که اعلام کرده بود ایران نفت خود را در بازارهای جهانی به یورو می فروشد، در تحلیل های جداگانه به خطرات و مزایای این اقدام برای ایران و آمریکا پرداختند و آن را مسبوق به سابقه دانستند و اقدامی درست ارزیابی کردند.

کد خبر: ۱۱۲۷۲۱

تاریخ: ۳۱ خرداد ۱۳۹۵ - ۰۹:۴۰

به گزارش ایران اکونومیست؛ وزیر نفت ایران چند روز گذشته گفته بود، از این پس فروش نفت ایران به هر کشوری تنها با ارز یورو صورت می گیرد.
زنگنه ضمن اشاره به فروش نفت به کشور هند و مطالبه پول آن با روپیه در گذشته، گفته بود، این نوع معاملات در زمان تحریم ها صورت می گرفته و اکنون روپیه از معاملات نفتی ایران با هند حذف شده است.
به گزارش روز دوشنبه، «مهرداد عمادی» مشاور شرکت مشاوره ای بتامتریکس اینترنشنال انگلیس در این راستا به خبرگزاری ترند آذربایجان گفت: تداوم محدودیت های تحمیل شده خزانه داری آمریکا در مورد استفاده ایران از دلار آمریکا و حاصل نشدن پیشرفت در آزادسازی دارایی های دلاری ایران که تا حدودی ناشی از نپرداختن خزانه داری آمریکا به این مساله است، مهمترین انگیزه ایران برای جایگزینی یورو به جای دلار در سیستم معاملات نفتی شده است.
«فریدون برکشلی» که مشاور یک شرکت نفتی خصوصی و نماینده یک شرکت تحقیقات انرژی در وین است، در این باره به خبرگزاری ترند گفت: ترک دلار در معاملات نفتی داستان جدیدی نیست و سابقه آن به سال 1974 (42 سال پیش) برمی گردد، با این حال سخنان اخیر مقام های ایرانی از جمله بیژن زنگنه بیشتر به تصمیم خزانه داری آمریکا برای مسدود کردن دارایی های دلاری ایران در آمریکا و جاهای دیگر بر می گردد.
ترند افزود، آمریکا به تازگی 2 میلیارد دلار از دارایی های ایران را مسدود کرد. دادگاه عالی این کشور در ماه آوریل 2016(فروردین-اردیبهشت) حکم داد این دارایی ها باید به خانواده های کشته شدگان در بمب گذاری سال 1983 پادگان نیروی دریایی آمریکا در بیروت و خانواده های قربانیان دیگر حملات تروریستی پرداخت شود. آمریکا ایران را در مورد حملات مقصر می داند.
برکشلی در ادامه افزود: پیش از سال 1974 زمانی که ارزش دلار آمریکا به شدت کاهش یافته بود، اعضای سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) در ژنو گرد هم آمدند و سبدی مشتمل بر 10 ارز را طراحی کردند. این سبد که به سبد ژنو معروف شد، شامل ارزهای اصلی آن سال ها بود.
مدیرکل سابق اوپک و امور بین الملل شرکت ملی نفت ایران ادامه داد: همچنین ایده قطع ارتباط اقتصاد ایران با دلار آمریکا در اوایل سال 1980 و در طول جنگ ایران و عراق نیز دارای سابقه است.
برکشلی معتقد است، از منظر اقتصادی، ایران با مدیریت مجموعه متنوعی از ارزهای خارجی احساس امنیت بیشتری می کند. اگر چه این تنوع نیز وقتی تبادل ارزی با ارز دیگر ضروری باشد و یا ارزش یک ارز به شدت دچار نوسان شود، هزینه های خاص خود را دارد.
وی گفت: ایران هم اکنون در نظر دارد روابط تجاری و سرمایه گذاری خود را با اروپا که ذخایر یورویی زیادی دارد، افزایش دهد. ایران نیز سبد دارایی را می خواهد که یورو ارز کلیدی آن است.

**تصمیم ایران بر دلار آمریکا اثر ندارد
«گای کاروسو» مدیر سابق اداره اطلاعات انرژی آمریکا (U.S. Energy Information Administration) که اکنون مشاور ارشد برنامه انرژی و امنیت ملی خدمات اطلاعات امنیت کانادا (Canadian Security Intelligence Service) است نیز در این رابطه به ترند گفت: نفت به دلار قیمت گذاری می شود. هر فروشنده ای که تصمیم بگیرد نفت خود را به ارز دیگری معامله کند، با ریسک تبدیل ارزی روبرو می شود در حالی که این اقدام تاثیری بر قدرت دلار آمریکا ندارد.
وی اضافه کرد: تقریبا همه معاملات نفتی به دلار آمریکا انجام می شود. اغلب فروشندگان نفت، دارایی های قابل ملاحظه ای دارند که اوراق خزانه آمریکا بخش مهمی از آن است و در نتیجه انگیزه ای برای ترک دلار در معاملات نفتی ندارند.
عمادی مشاور شرکت مشاوره ای بتامتریکس اینترنشنال واقع در انگلیس با این حال
معتقد است، در میان مدت و بلندمدت ممکن است آمریکا نیز از این بابت متحمل خساراتی شود.
وی می گوید، این نخستین بار نیست کشوری تلاش می کند در سیستم پرداختی نفت در بازار انرژی، ارز دیگری را جایگزین دلار کند. عراق، ونزوئلا، روسیه، لیبی در بازار نفت و برزیل در خارج از بازار نفت بارها در معاملات از ارز دیگری به جای دلار استفاده کرده اند و توانایی این بازارها را برای پشتیبانی از ترجیح خود آزمایش کرده اند.

**ریسک ها و مزایا برای ایران
عمادی درادامه گفت: به محض خارج کردن دلار از پرداخت ها، ایران آزادی بیشتری برای استفاده از درآمدهای حاصل از فروش نفت خام خود و نیز استفاده از این پرداخت ها در سیستم بانکداری بین المللی خواهد داشت.
وی افزود: با این وجود، به دلیل احتمال خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا و نیز شرایط مالی اقتصادهای ضعیف تر این اتحادیه که هنوز به لحاظ مالی آسیب پذبر هستند، این تبدیل ارزی ریسک هایی نیز برای ایران در میان مدت و بلندمدت خواهد داشت.
عمادی ادامه داد: به رغم اینکه جایگزینی یورو به جای دلار در معاملات نفتی، برای ایران ریسک اضافی در بر دارد، من معتقدم این اقدام ایران، کار درستی است.
خبرگزاری ترند در ادامه این گزارش نوشت، انجام معاملات تجاری به دلار آمریکا هنوز برای ایران ممنوع است. صادرات نفت ایران در طول یک سال دو برابر شد و به بیش از دو میلیون بشکه در روز رسید.
تحریم های ایران در ژانویه 2016(دی) گذشته لغو شد. بر اساس اعلام اداره اطلاعات انرژی آمریکا، خالص درآمد صادرات نفت ایران در ماه های ژانویه تا مه 2016 ( دی 1394 تا 11 خرداد 1395) بالغ بر 11 میلیارد دلار آمریکا بود. این رقم در سال 2015 معادل 27 میلیارد دلار و در سال 2014 معادل 20 میلیارد دلار بود.
عمادی گفت: دولت آمریکا در سیاست خود در برابر ایران و شماری از کشورهایی که منافع آمریکا را به خطر می اندازند، از دلار استفاده سیاسی می کند.
وی افزود: مدتی اقتصاددان ها و تحلیلگران سیاسی هشدار می دادند استفاده از دلار به عنوان ابزار سیاسی ممکن است به طور چشمگیری از جذابیت این ارز به عنوان یک دارایی مطمئن بکاهد. اظهارات وزیر نفت ایران مبنی بر استفاده از یورو به جای دلار در معاملات نفتی باید در این مقوله دیده شود.
وی افزود: جایگزینی یورو به جای دلار در معاملات نفتی ممکن است به هر حال هزینه هایی برای ایران در بلندمدت داشته باشد. من انتظار دارم این اقدام با کاهش آسیب پذیری تجارت و تامین مالی خارجی ایران در برابر تهدیدات آمریکا، اقتصاد این کشور را در تجارت جهانی خود انعطاف پذیر تر کند.
عمادی تصریح کرد: اکنون که ما بیش از یک دهه است از یورو به عنوان یک ارز جهانی استفاده می کنیم، کشورهای بیشتری به یورو به عنوان یک ابزار مطمئن تر برای ذخایر ارزی نگاه می کنند و آن را مکمل دلار در معاملات خارجی خود می بینند.
مشاور شرکت مشاوره ای بتامتریکس اینترنشنال گفت: مشابه هر معامله ای، ریسک هایی وجود خواهد داشت، اما با توجه به افزایش قابل توجه بدهی جهانی آمریکا، نظر من این است که خطر جایگزینی یورو به جای دلار خیلی کمتر از استفاده صرف از دلار در معاملات نفتی است.
عمادی سه دلیل برای این مدعا برشمرد: نخست، خالص بدهی دلار (آمریکا) زیادتر است و با شتاب بیشتری در مقایسه با بدهی اقتصادهای منطقه یورو افزایش می یابد.
وی افزود: این یعنی بدهی بانک مرکزی آمریکا از ناحیه دولت این کشور بیش از بدهی بانک مرکزی اروپا از ناحیه کشورهای عضو این بانک است.
مشاور شرکت مشاوره ای بتامتریکس اینترنشنال ادامه داد: دوم، سهم دلار در تجارت جهانی در حال کاهش و سهم یورو در حال افزایش است و سوم و مهمتر از همه اینکه، تراز تجاری اتحادیه اروپا مناسب تر از تراز تجاری آمریکا است.
به گفته ی عمادی، این امر بدان معنی است که پذیرش جهانی و تقاضا برای یورو رشدی به مراتب بیشتر از پذیرش جهانی و تقاضا برای دلار آمریکا دارد، به ویژه اگر ما دلار را از معاملات نفتی حذف کنیم.
ترند در پایان نوشت، پویایی پرداخت ها در تجارت میان چین، هند، برزیل و دیگر اقتصادهای در حال رشد مانند ویتنام همه نشان دهنده این هستند که الگوی حذف دلار به عنوان ارز مسلط در معاملات بین المللی در حال شکل گیری است. علایم ارسالی از سوی تهران و مسکو و برازیلیا (پایتخت برزیل) نشان می دهد این اقتصادها گام های واقعی در این راه برمی دارند.