نفیس‌ترین قرآن جهان اسلام چگونه کتابت شد؟

نفیس‌ترین قرآن کتابت‌شده توسط هنرمندان ایرانی، پس از 18 سال و با صرف هزینه‌ی شش میلیارد تومان آماده‌ی رونمایی در نمایشگاه قرآن است.

کد خبر: ۱۱۰۴۹۸

تاریخ: ۱۷ خرداد ۱۳۹۵ - ۱۵:۰۹

مهرداد جان‌فزا - یکی از سرمایه‌گذاران این پروژه - در نشست رسانه‌ای این پروژه درباره‌ی شکل‌گیری ایده کتابت این قرآن، اظهار کرد: پدر ما وصیتی برای کتابت یک قرآن خطی داشت. بعد از فوت ایشان تصمیم گرفتیم این وصیت را عملی کنیم. در ابتدای کار، دید مناسب و کاملی نسبت به پروژه نداشتیم، به همین دلیل در سال 1375 به نمایشگاه قرآن رفتیم و از قرآن‌های خطی دیدن کردیم. تصمیم گرفتیم در کتابت این قرآن همه‌چیز به بهترین شکل انجام شود و از هنر بهترین اساتید برای انجام کارهای هنری آن بهره بگیریم.

او ادامه داد: کاغذی که برای کتابت این قرآن انتخاب شد، کاغذ دست‌ساز زرافشان است و بعد از بررسی خطوط مختلف به خط «ثلث» که یکی از زیباترین خطوط و عروس خط‌های اسلامی است، رسیدیدم. کار کتابت این اثر را به استاد غلامرضا ماهرویی سپردیم که متخصص خط ثلث است.

جان‌فزا به یکی از ویژگی‌های منحصربه‌فرد این قرآن اشاره کرد و گفت: قرآن‌های کتابت‌شده معمولا تذهیب‌های تکراری و یکسان در صفحه‌های خود دارند، اما این قرآن هر صفحه‌اش تذهیب مخصوص به خود را دارد که آن را از دیگر قرآن‌ها متمایز کرده است. سعی کرده‌ایم در این اثر مجموعه‌ای از هنرهای ایرانی را به کار ببریم تا یک اثر فاخر تولید شود. سرانجام بعد از 18 سال تلاش، نفیس‌ترین قرآن کتابت‌شده آماده رونمایی شده است که می‌تواند یک سفیر فرهنگی خوب برای نمایش هنر و فرهنگ ایران در دنیا باشد.

او همچنین درباره زمان رونمایی از این کتاب نیز گفت: این کتاب در نمایشگاه قرآن کریم با حضور رئیس‌جمهور رونمایی خواهد شد. همچنین در نخستین برنامه تلویزیونی «ماه‌عسل» امسال این کتاب به مخاطبان معرفی می‌شود.

جان‌فزا همچنین بیان کرد: عواید حاصل از این اثر نفیس صرف امور خیریه و ساخت پرورشگاهی در شهر اصفهان خواهد شد. فعلا این کتاب به‌عنوان یک سفیر فرهنگی به‌نمایش گذاشته می‌شود و بعدا درباره سرنوشتش تصمیم گرفته خواهد شد. هزینه‌ای که برای ساخت این اثر در طول 18 سال صرف شد شش میلیارد تومان است. تمام این مبلغ از طرف خانواده جان‌فزا تأمین شده و هیچ نهاد و ارگانی حمایتی از این پروژه نکرده است.

در بخش دیگری از این نشست، رسول معتمدی - مدیر پروژه کتابت این قرآن - با بیان این‌که به سرانجام رساندن کتابت این قرآن دغدغه بسیار سختی بود، گفت: این‌که بتوانیم در اصفهان که قلب هنر ایران است کاری انجام بدهیم که نقطه عطفی در هنر ایران باشد، دغدغه‌ای برای ما بود. می‌دانستیم که این پروژه توسط مخاطبانی از کشورهای مختلف دیده خواهد شد و باید یکی از بی‌نظیرترین و کامل‌ترین مجموعه هنرهای ایرانی روی آن ثبت شود. ما از برکت وجود قرآن کمک گرفتیم و اکنون بعد از 18 سال، کاری که شروع کردیم به ثمر نشسته است.

سپس مجید صادق‌زاده - مدیر تذهیب پروژه - درباره‌ی به ثمر رسیدن کتابت این قرآن، گفت: از چند منظر می‌توان به این قرآن نگاه کرد؛ یکی بحث ارزش‌ها و اندیشه‌های اسلامی است که در آن متبلور شده و دیگری بحث هنری است که با چه کیفیتی انجام شده است. از طرف دیگر، تهیه‌کنندگی کار اهمیت زیادی دارد چون کسانی که در چنین مقوله‌ای با اعتقادات ویژه وارد شوند، اهمیت دارند. همت والای دوستان در به ثمر رسیدن این پروژه تأثیر زیادی داشت. کسانی که به این پروژه وارد شدند، زندگی خود را به آن گره زدند که تجلی همه آن‌ها را می‌توان در روح این اثر دید.

او افزود: برای بخش تذهیب این اثر، جایگاه ویژه‌ای تعیین شد. ما سعی کردیم در تذهیب این اثر بیشترین تنوع را در نگرش معاصر هنر تذهیب داشته باشیم. در این قرآن، صفحه به صفحه آرام‌آرام تذهیب تغییر می‌کند و نقوش اسلیمی با نگارش متفاوتی نمایان می‌شوند. برای ما مهم بود که یک هنر سنتی در این کتاب ارزش تجسمی و بیانی داشته باشد. تمام تذهیب به کار رفته در 175 صفحه این قرآن، نقوش برگرفته از مکتب اصفهان و شیوه صفویه است و موجی از نقوش با حفظ وحدانیت پیش می‌روند.

در ادامه این نشست مهدی جان‌فزا - دیگر سرمایه‌گذار این پروژه - توضیحاتی را درباره نحوه به ثمر رسیدن آن و هنرمندان مشارکت‌کننده در کتابت این قرآن ارائه کرد.

همچنین فیلم کوتاهی از نحوه‌ی کتابت و هنرهای به کار رفته در این اثر نفیس به‌نمایش درآمد. علی ساعی (قلمزنی جلد)، علی داوری (ساخت جلد و رحل)، علی تحویلیان (طراح جواهرات)، رضا کریمی (مقراض‌کار) و... از هنرمندان مشارکت‌کننده در این پروژه هستند. برای تزیین جلد این قرآن از قطعه‌های برلیان و یاقوت کبود استفاده شده است.