چرا لک و پیس به وجود می آید و راه درمان آن چیست

ايران اكونوميست :خوانندگان مي‌توانند با ارسال پيامك به سامانه 30000706 پرسش‌هاي خود را در موارد مختلف مطرح و در برنامه زنده «دكتر سلام» كه هر روز ساعت 13 و 30 دقيقه از شبكه آموزش پخش مي‌شود، پاسخ خود را دريافت كنند.

کد خبر: ۱۰۹۱۶

تاریخ: ۰۷ آبان ۱۳۹۱ - ۰۸:۰۴

امروز دكتر فيروز، متخصص پوست و عضو هيأت علمي دانشگاه تهران به پرسش‌هاي ما پاسخ مي‌دهد.

پيسي يا برص يا ويتيليگو يك بيماري پوستي است كه در آن لك‌هاي سفيد رنگ به دليل از دست رفتن رنگدانه پوست به وجود مي‌آيد، اين ضايعات در هر جايي از بدن ممكن است ديده شود.

معمولا در هر دو طرف بدن به طور قرينه لك‌هاي متعدد سفيد و شيري رنگ ديده مي‌شود.

شايع‌ترين مناطق درگيري پوستي عبارتند از: صورت، لب‌ها، دست‌ها، بازوها، پاها و نواحي تناسلي.سلول‌هاي رنگدانه‌ساز پوست فعاليت خود را از دست مي‌دهند بنابراين قسمت‌هايي از پوست سفيد مي‌شود.

پيدايش پيسي نتيجه از بين رفتن سلول‌هاي رنگدانه‌ساز پوست است كه دليل آن ناشناخته است و درمان آن قطعي نيست.

تحقيقات فراواني در مورد اين بيماري و روش‌هاي درماني آن در حال انجام است و اين اميد وجود دارد كه درمان‌هاي جديدي كشف و ابداع شود.

در حال حاضر دليل اصلي پيدايش پيسي ناشناخته است. گرچه راه‌هاي مختلف درماني براي آن وجود دارد، ولي روش درماني مؤثري كه باعث بهبود همه بيماران شود، هنوز شناسايي نشده است.

يكي از روش‌هاي جديد درماني معرفي شده كه البته قطعي نيست، نوردرماني يا فتوتراپي است. اين نوع درمان كمي وقتگير است، اما به هرحال اثر درماني دارد.

براي درمان اين بيماري پوستي همچنين با پيشرفت تكنولوژي از لامپ‌هاي جديد و از اشعه ليزر استفاده مي‌شود؛ با اين روش، درمان ساده و كم‌عارضه‌تر مي‌شود و در مواردي كه بيماري خيلي وسيع نيست از اين روش استفاده مي‌شود.

همچنين روش درماني جديد، سلول درماني است كه از كشت سلول‌هاي رنگدانه ساز استفاده مي‌شود؛ از خود فرد نمونه پوست گرفته مي‌شود، سلول‌هاي رنگدانه‌ساز جدا و تكثير مي‌شود و پس از مدتي كه به مقدار كافي رسيد به روش‌هاي مختلف- در قسمتي كه رنگدانه ندارد- به پوست آسيب ديده منتقل مي‌شود.

البته اين روش درمان براي همه افراد قابل استفاده نيست و براي فردي استفاده مي‌شود كه بيماري‌اش خاموش بوده و مدت‌ها پيشرفتي نداشته است. از آنجا كه علت اين بيماري شناخته نشده است، راه مؤثري براي پيشگيري از آن وجود ندارد.

در بین بیماری های متعدد پوست و مو, نوعی بیماری پوستی وجود دارد که در عین عجیب بودن, بی خطر است و بخشی از مردم جهان درگیر آن هستند.

لک و پیش همان بیماری پوستی بی خطری است که در مورد آن صحبت می کنیم. مشخصه خاص آن, لک های بزرگ و کوچک سفید رنگی است که در تقاط مختلف پوست بدن و حتی دهان به وجود می آید و ظاهر پوست را ناخوشایند می کند. برای آنکه بدانیم بیماری لک و پیس چیست و چرا به وجود می آید سراغ دکتر زهره نیکبخت, متخصص پوست و مو رفته ایم تا درباره آن برایمان توضیح بدهد.

رنگدانه های پوستی, متهم ردیف اول

تا به حال کلمه برص به گوشتان خورده است؟ برص همان لک و پیس خودمان است اما به زبان عربی. این کلمه عربی وارد زبان فارسی هم شده و قدیمی ها این بیماری را با کلمه برص می شناختند و هنوز هم بعضی ها به آن برص می گویند. اما در میان متخصصان پوست, این بیماری به ویتیلیگو معروف است.

عکس چرا لک و پیس به وجود می آید و راه درمان آن چیست

در بروز این بیماری رنگدانه های پوست هدف حمله عوامل ناشناخته ای قرار گرفته و تخریب می شوند. در میان شش نوع پوستی که وجود دارد, بیشترین ملانوسیت ها در نوع ششم یا افراد سیاه پوست ترشح و دیده می شوند و به جایش در انواع یک و دو که رنگ پوست روشنی دارند, شاهد ترشح کم ملانوسیت ها هستیم. اگر این بیماری فرد سیاه پوستی را هدف حمله قرار بدهد, طبعا لکه های ناشی از این مشکل روی پوست فردی با پوست تیره با شدت بیشتری خودش را نشان می دهد, تا روی پوست روشن.

با تخریب ملانوسیت ها لکه های سفیدرنگی به وجود می آید که متخصصان پوست به آن ویتیلیگو یا لک و پیس می گویند و در بعضی نقاط بدن و قسمت هایی که مقابل نور ماوراءبنفش آفتاب باشد, بیشتر ایجاد می شود و پوست حالت دو رنگ پیدا می کند. با این حال, اگر نور آفتاب به قسمت های رنگدانه دار فرد مبتلا بتابد, می سوزد اما در قسمت های درگیر ویتیلیگو, تغییری به وجود نمی آید. این بیماری در فصل تابستان به خاطر آفتاب تندی که وجود دارد, شدت بیشتری به خود می گیرد و لک ها بیش از پیش خود را نشان می دهند, اما در زمستان کمتر دیده می شوند.

چرا لک و پیس؟

هرچند در بروز این بیماری رنگدانه های پوست هدف حمله عوامل گوناگون و در بعضی موارد ناشناخته ای قرار می گیرند, با این حال دکتر زهره نیکبخت در اولین قدم در مورد علل مختلف بروز لک و پیس به عامل ژنتیک اشاره می کند: "30 درصد بروز لک و پیس به عامل ژنتیک مربوط می شود و اگر پدر و مادری مبتلا باشند شانس ابتلای فرزند آنها نیز افزایش پیدا می کند. البته نباید نقش بیماری هایی مانند هیپرتیروئیدیسم (پر کاری تیروئید) و بعضی از کم خونی ها را در ایجاد این بیماری نادیده گرفت. در این میان بعضی بیماری ها نیز وجود دارند که سیستم ایمنی بدن را علیه خود تحریک می کنند و معلوم نیست چرا این اتفاق می افتد که منجر به بیماری ویتیلیگو و پیدایش لکه های سفید رنگ در پوست می شود." هرچند به گفته دکتر نیکبخت تحمل استرس نیز ممکن است سبب پیدایش برص در افراد شود. بنابراین خودتان را خیلی درگیر استرس نکنید.

علائم

بعضی از بیماری ها خاموشند و هیچ گونه علائمی از خود نشان نمی دهند اما به طور پنهانی بدن را درگیر می کنند و بعضی دیگر نیز با ظهور علائمی اعلام موجودیت می کنند. بیماری لک و پیس از دسته دوم است: "علامت بارز آن به وجود آمدن لکه هایی سفید, گاهی کوچک و گاهی بزرگ است و پزشک در معاینه بالینی که از فرد به عمل می آورد, متوجه وجود این بیماری در فرد می شود. حتی خود شخص نیز با دیدن این لک ها می تواند متوجه وجود بیماری در پوستش شود."

آمار مبتلایان

همان طور که گفتیم بیماری لک و پیس در میان سیاهپوستان به دلیل تراکم ملانوسیت در پوستشان, خودش را بیشتر نشان می دهد. با این حال آمارها می گویند بین نیم تا دو درصد مردم جهان درگیر این بیماری هستند: "بروز ویتیلیگو در میان رنان و مردان نسبت مساوی دارد و در افراد مستعد بین ۱۰ تا ۱۳ ساله, این بیماری خود را نشان می دهد. این لک ها می توانند افزایش پیدا کنند یا اینکه ثابت بمانند و جالب است بدانید چون عامل بیماری مشخص نیست, دلیل افزایش لک ها نیز مشخص نیست."

درمان

"برص در تمام دنیا به عنوان بیماری ای که باید درمان شود, شناخته نمی شود. زیرا نه مسری است و نه کشنده, اما به لحاظ اجتماعی و مراودات افراد مبتلا در سطح جامعه و همچنین مشکلاتی که از نظر زیبایی برای این افراد ایجاد می کند, این بیماری بهتر است درمان شود. یکی از درمان های بیماری لک و پیس, سلول درمانی است که در حال حاضر مراحل تحقیقی و آزمایشی خود را می گذراند و هنوز قطعیت پیدا نکرده است. یعنی از پوستی که رنگدانه دارد, رنگدانه ها را برداشته و روی پوست تخریب شده می گذارند. یکی دیگر از درمان ها استفاده از لیزر اگزایمر است که هنوز استفاده و تاثیر مثبت آن قطعیت پیدا نکرده است." با این وجود مبتلایان به این بیماری خیلی نگران نباشند زیرا به گفته دکتر نیکبخت, درمانی برای لک و پیس وجود دارد که بهترین نوع درمان است و بهترین پاسخ نیز از آن گرفته شده است. این درمان استفاده از اشعه یو.وی.بی (فوتوتراپی) است و در مراکز متعددی انجام می شود. این متخصص پوست و مو به نکته جالبی در خصوص درمان لک و پیس اشاره می کند: "حال اگر گسترش لکه ها بسیار زیاد باشد و بین ۵۰ تا ۸۰ درصد پوست بدن را درگیر کرده باشد, از موادی استفاده می کنیم که رنگ کل پوست بدن را سفید کند."

آیا باید از پوست برصی مراقبت خاصی شود؟

بله, کسانی که پوستشان درگیر لک و پیس است, با اینکه خطر خاصی تهدیدشان نمی کند ولی بهتر است از کرم های پوشاننده و همچنین ضد آفتاب استفاده کنند.