چرا نمي‌خوابم

ايران اكونوميست :امروز دكتر صدر روانپزشك، عضو هيأت علمي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي، به پرسش‌هاي ما پاسخ مي‌دهد.

کد خبر: ۱۰۷۱۶

تاریخ: ۰۲ آبان ۱۳۹۱ - ۰۶:۵۷

بي‌خوابي يكي از بيشترين شكايات افراد است كه صدمات زيادي دارد. ناتواني در به خواب رفتن يا ناتواني در خواب ماندن در مدت طولاني يا خواب عميق را كم‌خوابي مي‌گويند.

كم‌خوابي درواقع خود بيماري به حساب نمي‌آيد، بلكه جزو علائم بيماري محسوب مي‌شود. كم‌خوابي معمولا ناشي از اضطراب و تنش هيجاني است. از ديگر علل كم‌خوابي، مي‌توان احساس نداشتن امنيت، ترس از تنهايي و افسردگي را نام برد.

بي‌خوابي ممكن است در ابتداي به خواب رفتن باشد كه به علت مشكلات و اشتغال ذهن يا به صورت خواب منقطع باشد يعني فرد نتواند بخوابد و در حين خواب بيدار شود يا اين‌كه صبح آن موقعي كه دلش نمي‌خواهد، بيدار شود.

معمولا بي‌خوابي بعد از نيمه‌شب باعث اختلالات بيشتر مي‌شود. توصيه ما اين است كه اگر دچار بي‌خوابي بعد از نيمه‌‌شب هستيد، حتما رختخواب را ترك كنيد.

فاصله زمان شام‌خوردن با خواب را زياد كنيد و از صرف غذاي گوشتي در شب كه باعث بيدار شدن‌هاي مكرر در خواب مي‌شود، پرهيز كنيد.

به خاطر داشته باشيد هر فردي كه بي‌خواب باشد، هنگام روز تمركز نداشته و برخوردش متفاوت مي‌شود، چون مغز نتوانسته استراحت كند.

در واقع مغز بايد ساعتي از شبانه‌روز را استراحت كند. ساعت بيولوژيك هر فرد در‌يك زمان شروع و در يك زمان خاموش مي‌شود و يك ريتم منظمي دارد.

همچنين خواب كليد سلامت رواني است و داشتن يك خواب سالم باعث نشاط مي‌شود.
كم‌خوابي جبران ندارد
سرتان خيلي شلوغ است؟ به هيچ كاري نمي‌رسيد؟شام و ناهارتان را هم فراموش مي‌كنيد؟ خواب؟ خواب و آرام هم نداريد؟ قرار است اين پركاري‌ها چند هفته بيشتر طول نكشد؟ بعدها جبران مي‌كنيد؟ كاملا در اشتباه هستيد، اگر مضرات كم‌خوابي را بدانيد حتما كار را در اولويت‌هاي بعدي قرار داده و به‌خاطر سلامت‌ خودتان بيشتر به خوابتان اهميت مي‌دهيد. اگر اميدتان به خواب آخر هفته است بدانيد كه خواب آخر هفته بعد از يك هفته كاري ممكن است نيروبخش باشد اما‌ مي‌تواند حس كاذبي از آسايش خاطر در انسان ايجاد كند.

محققان مي‌گويند كمبود خواب مزمن نمي‌تواند به آساني بهبود يابد. دانشمندان بخشي از تاثيرات كوتاه‌مدت و بلندمدت كمبود خواب را بررسي كردند و متوجه شدند كه محروميت از خواب كافي به‌طور مزمن ممكن است به طور عادي بعد از بيدار شدن از خواب تاثيرگذار باشد اما‌ به طور يكنواخت موجب كندشدن عكس العمل‌هاي انسان در طول روز نسبت به مسائل مختلف مي‌شود، هرچند اين افراد بخواهند كمبود خواب شب قبل خود را جبران كنند.

جالب است بدانيد بيدار ماندن به مدت 24 ساعت متوالي به عملكرد فرد آسيب مي‌رساند و اين موضوع با راننده‌اي كه بيش از حد مجاز الكل مصرف كرده قابل مقايسه است.

پزشكان مي‌گويند بزرگسالان براي حفظ سلامت‌ خود به 7 تا 9 ساعت خواب احتياج دارند. كاهش اين ميزان خواب به طور منظم مشكلات سلامتي را در افراد افزايش مي‌دهد كه شامل اختلالات حافظه و تضعيف سيستم ايمني بدن مي‌شود. به دنبال آن، خواب كم هم روي دفعات عكس‌العمل فرد تاثير مي‌گذارد، اين خواب آلودگي علت بسياري از سوانح و تصادفات است.

فشار بي‌خوابي بر قلب

پزشكان هشدار مي‌دهند افرادی كه در هفته 3 شب یا بیشتر دچار بی‌خوابی و كمبود خواب می‌شوند خیلی بیشتر با خطر ابتلا به مشكلات قلبی و عروقی مواجه هستند. این افراد همچنین بیشتر به دیابت و چاقی مبتلا می‌شوند. به گزارش ايسنا، در این مطالعه كه در دانشكده پزشكی پرلمان در دانشگاه پنسلوانیا انجام گرفته اطلاعات پزشكی مربوط به ۱۳۰ هزار بیمار مورد ارزیابی قرار گرفته و معلوم شد كه به طور‌كلی اختلالات خواب شامل خواب زیاد، خواب كم و خواب آشفته همگی نقش اساسی در بروز مشكلات قلبی و اختلالات متابولیكی ایفا می‌كنند.

این پزشكان در بررسی‌های خود به جای طول دوره خوابیدن، بیشتر كیفیت خواب را مورد ارزیابی قرار دادند.

متخصصان اعلام كرده‌اند كه حتي بين كمبود خواب و افزايش خطر ابتلا به بيماري آلزايمر رابطه مستقيم وجود دارد.

اين متخصصان در آزمايش‌هاي خود دريافته‌اند يك نشانگر بيماري آلزايمر در طول روز در مايع مغزي ـ نخاعي افزايش يافته و با خوابيدن، مقدار آن كاهش مي‌يابد. همچنين اين الگو در افراد جوان و سالم‌تر قوي‌تر از سالمنداني است كه اغلب دوره‌هاي خواب كوتاه‌تري دارند يا بيشتر در معرض خواب آشفته هستند.

در افراد سالم ميزان اين ماده حدود 6 ساعت پس از خواب به كمترين حد خود مي‌رسد و 6 ساعت پس از حداكثر مدت زمان بيداري به بيشترين ميزان مي‌رسد.

خوب بخواب، سرما نخور

در طول فصل سرما، بسياري از مردم به خوردن ويتامين C براي پيشگيري از سرماخوردگي و آنفلوآنزا روي مي‌آورند، اما بر اساس يك توصيه قديمي، خواب مي‌تواند فاكتور مهم‌تري در اين زمينه باشد.

اما گذشته از اين توصيه‌هاي قديمي، مطالعات نيز نشان داده است كه خواب كم و ناكافي بدن را مستعد ابتلا به سرماخوردگي مي‌كند. دانشمندان مي‌گويند كه اين ارتباط، نقش خواب را در حفظ و نگهداري از سيستم‌هاي دفاعي بدن نشان مي‌دهد.

جالب است بدانيد كه نتايج تحقيقات نشان مي‌دهد افرادي كه در طول شب به طور متوسط كمتر از 7 ساعت مي‌خوابند سه برابر بيشتر از اشخاصي كه حداقل8 ساعت خواب شبانه دارند، دچار سرماخوردگي مي‌شوند.

پرخوري جاي كم‌خوابي

افرادي كه كمبود خواب دارند، بيشتر به پرخوري روي مي‌آورند. نتايج تحقيقات نشان داده است كه كم‌خوابى منجر به افزايش وزن در افراد مي‌شود. آزمايش‌ها نشان مي‌دهد كم‌خوابى ميزان هورمون‌هاى مرتبط با اشتها و رفتارهاى تغذيه‌اى را تغيير مي‌دهد.

در يك مطالعه، دانشمندان دريافتند كسانى كه به مدت 2 شب و در هر شب كمتر از 4 ساعت خوابيده‌اند، هورمون لپتين در بدن آنها 18 درصد كاهش و هورمون گرلين 28 درصد افزايش يافته است.هورمون لپتين كه توسط سلول‌هاي چربي آزاد مي‌شود، باعث احساس سيري شده و به مغز اعلام مي‌كند كه بدن ديگر نياز به دريافت غذا ندارد. هورمون گرلين كه توسط معده توليد مي‌شود، باعث تحريك اشتها و احساس گرسنگى مي‌شود.

محققان دريافتند مردان جوان شركت كننده در اين تحقيق كه خوابشان كم شده بود، نسبت به ساير افراد تمايل بيشتري به مصرف مواد غذايى نشاسته‌دار مثل نان، برنج، ماكاروني، كيك و شيريني پيدا كرده بودند.

درواقع كم‌خوابي حتي مي‌تواند شما را دچار اضافه وزن كند، پس بهتر است به اندازه ‌كافي بخوابيد و بعد براي امور كاريتان برنامه‌ريزي كنيد.