سیدمحمد بهشتی:

موزه، چراغ روشنایی‌بخش و تبدیل‌گر جمعیت به جامعه است

موزه مسوولیت دارد به ما یادآوری کند «که» هستیم و «کجا» جای داریم؛ از این‌رو در تبدیل جمعیت به جامعه تاثیری فراوان دارد. موزه‎ها چراغ روشنایی‌بخش ما هستند. در نسبت میان دگرگونی از جمعیت به جامعه هیچ چیز به اندازه حقیقتِ موزه نمی‌تواند کمک کند.

کد خبر: ۱۰۷۰۸۸

تاریخ: ۲۱ ارديبهشت ۱۳۹۵ - ۲۳:۰۵

سیدمحمد بهشتی، رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری در سخنرانی خود با موضوع «موزه و جامعه» در نخستین نشست «موزه و گفتمان‌های اجتماعی» که با همکاری کتابخانه و موزه ملی ملک و پژوهشکده هنر دانشگاه هنر در نخستین موزه وقفی- خصوصی ایران برگزار شد، با بیان این مطلب افزود: زمانی که جامعه به گسستگی دچار آمده، به جمعیت تبدیل می‎شود، مردمان آن جامعه به فراموشی دچار می‌شوند. از یاد می‏‌برند کجا و چه کسی هستند. پدیده‌هایی وجود دارد که به ما یادآوری می‎کند چه کسانی هستیم و در کجا قرار داریم. موزه، یکی از این پدیده‌ها است که مسوولیت این یادآوری را برعهده دارد و در تبدیل جمعیت به جامعه بسیار موثر است.

وی با اشاره به گفتمان‎های اجتماعی درباره موزه خاطرنشان کرد: منظور از جامعه گروهی از مردم است که گرد هم جمع شده‌اند و معمولا در سه حالت به سر می‏‌برند؛ جمعیت به معنای مردمی که ارتباطی با یکدیگر ندارند، اجتماع به معنای گروهی که علتی آن‌ها را دور گرد هم آورده است و سرانجام، جامعه که اجزا در آن دارای روابط ارگانیک‌اند.

وی با بیان این که انسان معمولا دوست دارد عضوی از جامعه باشد، یادآور شد: گاه بحران‎ها موجب می‏‌شوند جامعه از هم فروپاشد و اجزای آن گسسته و کوچک شوند. در معارف اسلامی آبادانی، به عدل وابسته دانسته شده است. عدل نیز به معنای آن است که هر چیز در جایگاه درست خود قرار گرفته باشد. به همین ترتیب آنچه در جای درست خود نیست همان ظلم است و ظلم خود به تاریکی و ظلمت می‏‌انجامد. ما در جامعه با یک ارگانیسم واحد روبه‌روییم که اگر هریک از اجزای آن در جای درست خود باشند این ارگانیسم، حیات یافته و موجودیت می‎یابد.

بهشتی گفت: درد امروز ما فراموشی است و زمانی که جمعیت به تبدیل به جامعه میل می‌یابد، موزه‌ها نقشی بسیار در این میانه دارند. در سال‌های اخیر این میل به تبدیل شدن به جامعه بسیار دیده می‌شود. به عنوان مثال از سال 1385 تاکنون تورهای تهران‎گردی بسیاری راه‌اندازی شده‌اند که مخاطب آن خود تهرانی‎ها به شمار می‌آیند. تهران در این فرآیند تبدیل به موزه شده است و جمعیتی که میل به جامعه شدن پیدا کرده، در پی آن است مکان و زمانی را بشناسد که در آن زیست می‎کند.

رییس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری در ادامه سخنرانی خود گفت: باید به این نکته اشاره کنم که در برابر واژه موزه اصطلاح آثارخانه زیباتر است اما اگر به ماهیت موزه‎ها توجه کنیم بهتر است در زبان فارسی آن‌ها را یادخانه بنامیم. اگر شرایط پیش از چنین شناختی را ظلمت تلقی کنیم، موزه‎ها چراغ روشنایی‌بخش ما هستند. در نسبت میان دگرگونی از جمعیت به جامعه هیچ چیز به اندازه حقیقتِ موزه نمی‌تواند کمک کند. با این حال این پرسش نیز پیش خواهد آمد که آیا حقیقت موزه اکنون در کشور ما وجود دارد؟ پاسخ این پرسش منفی است زیرا موزه‎های ما برای شرایطی طراحی شده است که جمعیت وجود دارد نه جامعه؛ به همین دلیل باید یاد بگیریم آن‌ها را به یادخانه تبدیل کنیم.

در ادامه نخستین نشست «موزه و گفتمان‌های اجتماعی»، همچنین میثم یزدی، پژوهشگر با موضوع «جایگاه پیچیده موزه‌های هنر اسلامی در نظام‌های گفتمانی معاصر» و مریم دشتی‌زاده، پژوهشگر، درباره «موزه‌شناسی نوین و مفصل‌بندی هویت‌های جدید» سخنرانی کردند.

«موزه و گفتمان‌های اجتماعی»، نام سلسله نشست‌هایی است که در کتابخانه و موزه ملی ملک برگزار می‌َشود. دو نشست دیگر از این سلسله نشست، در روزهای دوشنبه 27 اردیبهشت و دوشنبه 3 خرداد تشکیل خواهد شد. بهمن نامور مطلق، اسماعیل بنی‌اردلان و ناصر فکوهی از جمله سخنرانان این نشست‌ها به شمار می‌آیند.