در یک طرح پژوهشی صورت گرفت:

شناخت خلاء‌های پژوهشی محیط زیست با تحلیل رفتار کاربران پایگاه اطلاعاتی ایرانداک

در پژوهش انجام شده بر روی رفتار کاربران پایگاه اطلاعات علمی گنج، دربردارنده بیش از 800 هزار رکورد علمی، اولویت‌های پژوهشی در حوزه محیط زیست برآورد شد.

کد خبر: ۱۰۴۹۳۸

تاریخ: ۰۱ ارديبهشت ۱۳۹۵ - ۱۳:۴۷

به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران در این پژوهش رفتار جستجوگران در 30 ماه منتهی به پایان سال 1394 در پایگاه اطلاعاتی گنج مورد کنکاش قرار گرفت که در این میان نزدیک به 200هزار جستجو در حوزه محیطزیست انجام شده بود.

در این پژوهش که توسط محمد ربیعی، عضو هیئت علمی ایرانداک انجام شده، با بکارگیری ابزارهای پردازش زبان طبیعی(NLP)و متن کاوی و با تحلیل این جستجوها و و روند تغییرات آنها و نیز مقایسه موضوعات مورد جستجو با محتوای اطلاعاتی موجود، خلاء پژوهشی موجود در حوزه محیطزیست شناسایی شده است.

در بازه 30 ماهه اخیر، میزان جستجوها در کل پایگاه اطلاعاتی 10.6 برابر شده است؛ این میزان برای موضوع محیط زیست 12.2 است. در حالیکه در حوزه‌های زیرمجموعه محیط-زیست مانند «صنعت»، «دانش»، «آمایش سرزمین»، «مواد»، «آب» و «آلودگی»، میزان جستجوها در این دوره بین 15 برابر تا 21 برابر شده است. بر همین اساس، این مساله نشان می‌دهد که این حوزه‌ها برای پژوهشگران بسیار مورد توجه بوده است. در حالیکه حوزه‌هایی مانند «مرتع»، «فاضلاب»، «خاک»، «حقوق»، «جنگل» و «اقتصاد» رشدی کمتر از 7 برابر داشته‌اند و در حوزه‌های «مرتع»، «فاضلاب» و «جنگل» کاهش میزان جستجوها نیز قابل مشاهده است.

بر اساس این پژوهش، می‌توان نتیجه گرفت که محیط زیست یکی از موضوعات مورد توجه پژوهشگران است و رشد آن نیز در سال‌های اخیر بیش از متوسط رشد کل موضوعات بوده است.

پس از بکارگیری تکنیکهای دادهکاوی، میتوان حوزههای زیر مجموعه محیطزیست را بر مبنای نسبت پاسخ به تعداد جستجو و روند پژوهش (نشاندهنده تمایل پژوهشگران به پژوهش در حوزهای خاص) به 4 منطقه تقسیم کرد.

منطقه دارای روند پژوهشی بالا و نسبت پاسخ به جستجوی پایین که شامل حوزههای «آموزش» و «آلودگی» است بیشترین اولویت پژوهش را دارد. در مقابل آن منطقه دارای روند پژوهشی پایین و نسبت پاسخ به جستجوی بالا که شامل «خاک» و « جنگل» است دارای افزونگی پژوهش است و از اولویت کمتری برخوردار است.

منطقه دارای نسبت پاسخ به جستجوی پایین و روند پژوهش پایین در بردارنده حوزههایی است که از گذشته پژوهش در این موضوعات کمرنگ بوده و پژوهشگران هم تمایل چندانی به پژوهش در این حوزهها ندارند، به عبارتی جامعه پژوهشی نسبت به این حوزهها غافل بوده است. و منطقه دارای نسبت پاسخ به جستجوی بالا و روند بالا شامل حوزههایی است که هرچند میزان قابل توجهی از پژوهشها را در خود جا داده است اما همچنان در این حوزهها به میزان قابل توجهی پژوهش انجام میشود.

بر اساس نتایج حاصل از این پژوهش، به دلیل روند پژوهشی پایین و نسبت پایین پاسخها به جستجوهای انجام گرفته، حوزههای «فاضلاب»، «اقتصاد»، «تنوع زیستی»، «مدیریت»، «مرتع» و «حقوق» نیاز اساسی پژوهش در حوزه محیط زیست است. همچنین با تمرکز بر هر یک از این حوزهها مشخص شد که بخشهایی از این حوزهها بیش از سایر بخشها از کمبود پژوهش رنج میبرند. به عنوان مثال در حوزه حقوق محیط زیست، مسائلی که مرتبط با اجرائیات و حقوق جزایی است و یا در حوزه مدیریت، مباحث مربوط به مدیریت بلندمدت و راهبردی محیطزیست بیش از سایر بخش-ها نیاز به پژوهش دارند.

گفتنی است، نتایج بیان شده تنها بخشی از حاصل این پژوهش است و از آنجا که کاربران پایگاه اطلاعاتی گنج را عمدتا پژوهشگران و دانشجویان تحصیلات تکمیلی تشکیل می‌دهند، تحلیل رفتار این کاربران می‌تواند با شناخت واقعی از نیازمندی‌های کاربران، دانش ارزشمندی را در حوزه‌های مدیریت و برنامه‌ریزی، طراحی کسب و کار، بهبود کانال‌های ارتباطی، ارتقای نظام‌های خدمت‌رسانی و ... فراهم آورده و هم‌چنین سیاست‌گذاران حوزه‌های مختلف را به در جهت تصمیم‌‌سازی‌های دقیق هدایت می‌کند.

لازم به ذکر است، انجام پژوهش‌های تحلیل رفتار پژوهشگران در پایگاه اطلاعاتی گنج، با بیش از 830 هزار مدرک علمی، برای تمامی حوزه‌ها امکان پذیر است و از این طریق می‌توان پژوهشگران و سیاست‌گذاران را به صورت هدفمند رهنمون کرد.