به گزارش ایران اکونومیست؛ حدود ۲ درصد از ژنوم بیشتر انسانهایی که خارج از آفریقا زندگی میکنند، از نئاندرتالها به ارث رسیده است. پژوهشهای ژنتیکی نشان میدهد انسانهای امروزی در جریان مهاجرت از آفریقا با نئاندرتالها و دیگر گونههای انسانی آمیزش داشتهاند.
یافتههای DNA باستانی نشان میدهد تاریخ تکامل انسان برخلاف تصور رایج، داستان تبارهایی جدا و خالص نیست. انسان خردمند در مسیر خروج از آفریقا با جمعیتهای دیگری از انسانهای باستانی روبهرو شد و با آنها آمیزش کرد. به گفته دیوید رایش، استاد ژنتیک دانشگاه هاروارد، همین برخوردها باعث شده است بخش کوچکی از DNA نئاندرتالها در ژنوم بیشتر انسانهای امروزی باقی بماند.
تقریبا همه انسانها و بهویژه جمعیتهایی که خارج از آفریقا زندگی میکنند، بخشی از DNA خود را از نئاندرتالها به ارث بردهاند. نئاندرتالها عمدتا در اروپا و بخشهایی از خاورمیانه و آسیای مرکزی زندگی میکردند. شواهد ژنتیکی نشان میدهد انسان خردمند هنگام مهاجرت از آفریقا، در خاورمیانه با آنها روبهرو شد و آمیزش میان این دو گروه در همان منطقه اتفاق افتاد. انسانهای امروزی پس از رسیدن به اروپا نیز با جمعیتهای بیشتری از نئاندرتالها مواجه شدند.
با این حال، میزان DNA نئاندرتال در جمعیتهای شرق آسیا به اندازه اروپا و حتی در برخی موارد بیشتر است. پژوهشگران احتمال میدهند دلیل این موضوع به مهاجرت انسانها پس از حدود ۵۰ هزار سال پیش بازگردد. در آن زمان، انسانهای مهاجر از آفریقا و خاورمیانه وارد مناطقی شدند که محل زندگی نئاندرتالها و گروه انسانی دیگری به نام دنیسوواها بود. آمیزش میان این سه گروه در شکلگیری نیاکان جمعیتهای شرق آسیا، بومیان آمریکا و استرالیا نقش داشت.
روند انتقال ژنها نیز بهتدریج اتفاق افتاد. برای مثال، برخورد گروه کوچکی از انسانهای فاقد تبار نئاندرتالی با چند نئاندرتال میتوانست به تولد فرزندانی با نیمی از ژنوم نئاندرتالی منجر شود. نسلهای بعدی، بسته به ترکیب ژنتیکی والدین، سهم متفاوتی از این DNA را دریافت میکردند. با گذشت زمان، این نسبت در جمعیتها به میانگین نسبتا پایداری رسید.
همه انسانها مجموعه یکسانی از گونههای ژنتیکی نئاندرتالها را به ارث نبردهاند و ترکیب این میراث در افراد مختلف متفاوت است. با این حال، دانشمندان عملکرد زیستی برخی از این گونهها را شناسایی کردهاند.
یکی از نمونههای مهم، گونهای ژنتیکی با منشأ نئاندرتالی است که خطر ابتلا به کووید-۱۹ شدید را افزایش میدهد. این گونه در میان جمعیتهای جنوب آسیا شیوع بیشتری دارد. همچنین برخی از گونههای ژنتیکی مرتبط با رنگدانههای پوست از نئاندرتالها به انسان امروزی منتقل شدهاند.
البته همه ویژگیهای ژنتیکی بهارثرسیده از نئاندرتالها نیستند. برای نمونه، برخی از مردم تبت گونهای ژنتیکی مرتبط با سازگاری بدن در ارتفاعات بالا را از دنیسوواها دریافت کردهاند. این گونه به انسان کمک میکند در شرایط کمبود اکسیژن در ارتفاعات زندگی کند.
هنوز مشخص نیست این ویژگیها از ابتدا برای سازگاری با محیطهای خارج از آفریقا مناسب بودهاند یا انتقال آنها صرفا در نتیجه آمیزش و اتفاقهای تصادفی تکاملی رخ داده است.

شواهد ژنتیکی نشان میدهد برخورد و آمیزش میان انسان خردمند، نئاندرتالها و دنیسوواها بارها اتفاق افتاده است. البته دانشمندان نمیدانند این برخوردها همیشه داوطلبانه بودهاند یا گاهی شرایط دیگری در آنها نقش داشته است.
یکی از شواهد قابلتوجه، بقایای انسانی کشفشده در رومانی است که قدمت آن به حدود ۴۰ هزار سال پیش میرسد. بررسی DNA این فرد نشان داده است یکی از نیاکان او در فاصله چهار تا شش نسل پیش، نئاندرتال بوده است.
نمونه دیگری نیز در غار دنیسووا در مرکز سیبری کشف شده است. این نمونه متعلق به دختری است که یکی از والدینش نئاندرتال و دیگری دنیسووا بوده است. چنین یافتههایی نشان میدهد آمیزش میان گروههای انسانی باستانی پدیدهای نادر و استثنایی نبوده است.
این موضوع فقط به جمعیتهای خارج از آفریقا محدود نمیشود. اگرچه انسانهای امروزی در آفریقا DNA نئاندرتالی ندارند، شواهدی از آمیزش میان گروههای انسانی باستانی مختلف در همان قاره نیز وجود دارد.
دیوید رایش معتقد است یافتههای DNA باستانی تصویر متفاوتی از تاریخ تکامل انسان ارائه میکنند. بر اساس این شواهد، هیچ جمعیت انسانی در گذشته کاملا یکدست و خالص نبوده است.
تبار انسان امروزی را باید حاصل ترکیب و پیوند جمعیتهای مختلف در طول هزاران سال دانست. روندی که به شکلگیری شبکهای پیچیده از روابط ژنتیکی میان گروههای انسانی منجر شده است.
به این ترتیب، تصور وجود یک جمعیت اولیه خالص که همه انسانهای امروزی از آن منشأ گرفته باشند، با شواهد علمی سازگار نیست. انسانها از مناطق و جمعیتهای گوناگونی آمدهاند و تاریخ ژنتیکی آنها بسیار پیچیدهتر از روایتهای ساده درباره ریشه و تبار بشر است.