در هالووین در سرتاسر جهان به چه چیزی اعتراض می‌کنند؟

چه چیزی محرک اعتراضات نسل زد است؟

خبرگزاری رویترز در گزارش خود به شورش‌های نسل زد در سرتاسر جهان و ارتباط میان آنها پرداخته است. به نوشته این گزارش، اعتراضات به رهبری نسل زد در سراسر جهان موجی از ناآرامی ایجاد کرده است. نسلی که تقریباً بین سال‌های ۱۹۹۷ تا ۲۰۱۲ متولد شده، به‌تدریج صدای خود را پیدا کرده است؛ از بنگلادش در سال ۲۰۲۴ و نپال در سال ۲۰۲۵ گرفته تا هند در سال جاری میلادی.

یک معترض نقاب‌دار در ۱۷ اکتبر در میدان جمهوری پاریس، پلاکاردی با نوشته «بیدار شو، نسل زد» در دست دارد/عکس از خبرگزاری رویترز

یکی از تحولات مهم این هفته در صربستان رخ داد؛ جایی که تظاهرات به رهبری دانشجویان به برکناری رهبر دیرپای این کشور در انتخابات کمک کرد. همچنین باید به این نکته اشاره کرد که اوایل همین ماه اکتبر، رئیس‌جمهور پرو با نخستین اعتراضات گسترده خود روبه‌رو شد؛ اعتراضاتی که گروه‌های جامعه مدنی و جوانان در فراخوان آن نقش داشتند و خواستار اقداماتی برای مقابله با افزایش جرم و جنایت بودند. اکنون اروپا به یکی از کانون‌های اصلی این اعتراضات تبدیل شده است. مایا گوردل، دانشجوی ۱۹ ساله‌ای در بروکسل، پشت میز خود نشسته و شعارهایی علیه حاکمان کشورش می‌نویسد: «اگر ما بسوزیم، شما هم با ما خواهید سوخت!»

این شعار که از فیلم «بازی‌های گرسنگی» محصول سال ۲۰۱۲ گرفته شده و به نمادی برای بسیاری از جنبش‌های جوانان در سراسر جهان تبدیل شده است، خشم، سرخوردگی و تمایل به تغییر را بازتاب می‌دهد؛ احساساتی که محرک اعتراضات به رهبری نسل زد در سراسر اروپا هستند. مطالبات معترضان متنوع‌اند، اما اغلب با یکدیگر هم‌پوشانی دارند. این مطالبات از نارضایتی نسبت به وضعیت نامناسب امکانات آموزشی، کمبود فرصت‌های اقتصادی، افزایش هزینه‌های زندگی، فساد ادراک‌شده و مشکلات مسکن ناشی می‌شوند. همچنین بسیاری از جوانان احساس می‌کنند صدایشان شنیده نمی‌شود.

بلال نرجیسی، دانش‌آموز ۱۷ ساله دبیرستانی در حومه شمالی پاریس، علیه شرایط «اسف‌بار» مدرسه و کمبود کارکنان آموزشی اعتراض می‌کند. او می‌گوید: «قبلاً در مدرسه موش وجود داشت.» به گفته او، سال گذشته نیز پس از فروریختن سقف حیاط مدرسه، دانش‌آموزان تخلیه شدند؛ هرچند کسی آسیب ندید. او می‌گوید اعتراضات نشان داده است که «جوانان اروپا با یکدیگر متحد هستند» و اضافه می‌کند: «همه ما بر سر یک موضوع توافق داریم: با جوانان بیش از حد مانند کودکان رفتار می‌شود و به اندازه کافی به حرف‌هایشان گوش داده نمی‌شود.»

در هند نیز مخالفت‌ها با دولت نارندرا مودی، نخست‌وزیر این کشور، رو به افزایش بوده و از ابتدای ماه جاری میلادی، فعالان نسل زد به‌طور گسترده به خیابان‌ها آمده‌اند. این تظاهرات همچنین بازتاب‌دهنده خشم فزاینده از مودی است؛ زیرا او با وجود رشد چشمگیر شاخص‌های کلان اقتصادی در ۱۲ سال حضورش در قدرت، نتوانسته برای میلیون‌ها جوان بیکار شغل ایجاد کند.

عوامل مالی و کلان

بر اساس نظرسنجی اتحادیه اروپا که در سال ۲۰۲۵ منتشر شد، افزایش قیمت‌ها و هزینه‌های زندگی برای ۴۰ درصد از افراد ۱۶ تا ۳۰ ساله یک نگرانی مهم است. در میان ۹۲.۷ میلیون نفری که در سال ۲۰۲۵ در اتحادیه اروپا در معرض خطر فقر یا محرومیت اجتماعی قرار داشتند، بالاترین میزان خطر، معادل ۲۶.۳ درصد، به جوانان ۱۸ تا ۲۴ ساله تعلق داشت. در مقابل، این رقم در میان افراد ۶۵ ساله و بالاتر، با ۱۸.۸ درصد، کمترین میزان بود.

معترضان در ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶ در پاریس، در جریان درگیری‌ها در یک تظاهرات مجاز، در حالی که پلیس ضدشورش فرانسه و ژاندارمری از یک ماشین آب‌پاش استفاده می‌کنند، پشت یک تخته چندلایه پناه می‌گیرند/عکس از خبرگزاری رویترز

در بریتانیا، جان هیلی، وزیر دارایی، اعلام کرده است که رسیدگی به مشکل بیکاری جوانان را در اولویت قرار خواهد داد. او در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی گفت: «این نظام ناپایدار است. من در این‌باره موضع خود را به‌روشنی اعلام کرده‌ام. احساس می‌کنم وظیفه‌ای اخلاقی دارم که به وضعیت این جوانان رسیدگی کنم؛ جوانانی که دولت‌های قبلی آن‌ها را نادیده گرفته‌اند.» قرار است ماه آینده گزارشی از سوی دولت بریتانیا درباره جوانانی منتشر شود که نه شاغل هستند، نه تحصیل می‌کنند و نه در دوره‌های آموزش حرفه‌ای حضور دارند. همچنین بررسی دیگری درباره نظام مزایای معلولیت در حال نهایی شدن است.

جوانان همچنین نگران‌اند که بار مالی نسل‌های مسن‌تر را بر دوش بکشند؛ نسل‌هایی که معمولاً مشارکت بیشتری در انتخابات دارند. هزینه‌های بازنشستگی در فرانسه با فاصله زیادی بزرگ‌ترین بخش مخارج عمومی این کشور را تشکیل می‌دهد و پیش‌بینی می‌شود با افزایش جمعیت سالمند، به ۱۴ درصد تولید ناخالص داخلی برسد. این در حالی است که رأی‌دهندگان در برابر افزایش سن بازنشستگی یا کاهش مزایا مقاومت می‌کنند. البته این رقم همچنان از یونان و ایتالیا کمتر است؛ دو کشوری که بر اساس آمار سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) در سال ۲۰۲۵، بیشترین سهم از درآمد ملی را در میان کشورهای عضو این سازمان به مستمری‌های بازنشستگی اختصاص می‌دهند؛ حدود ۱۶ درصد تولید ناخالص داخلی. در مقابل، استرالیا، شیلی، ایسلند، ایرلند و کره جنوبی کمتر از ۴ درصد تولید ناخالص داخلی خود را صرف مستمری‌های بازنشستگی می‌کنند.

مورگان واین، مدیر سیاست‌گذاری و تأثیرگذاری در مؤسسه غیرانتفاعی بریتانیایی ایندیپندنت ایج، دیدگاه خود را درباره بودجه پاییزی بریتانیا مطرح می‌کند: «بودجه امروز تعهدات مهمی را در بر داشت که می‌توانند به کاهش فشار مالی بر مردم در تمام گروه‌های سنی کمک کنند؛ بااین‌حال، برخی مشکلات جدی همچنان بدون پاسخ باقی مانده‌اند. ما معتقدیم دولت بریتانیا می‌تواند برای مقابله با حوزه‌های اصلی ایجادکننده مشکلات مالی در میان همه نسل‌ها اقدامات بیشتری انجام دهد. ما هر روز از سالمندان کم‌درآمدی می‌شنویم که برای کاهش هزینه‌هایشان، مصرف مواد غذایی را محدود می‌کنند، در خانه‌های سرد زندگی می‌کنند یا حتی از دوش گرفتن صرف‌نظر می‌کنند. این شیوه زندگی پذیرفتنی نیست.»

اعتراضات در صربستان به تغییر سیاسی انجامید

در همین رابطه خبرگزاری رویترز در گزارشی دیگر می‌نویسد که از حومه پاریس تا میدان‌های بلگراد، هزاران نفر به خیابان‌ها آمده‌اند. اعتراضات آخر هفته گذشته در صربستان به تغییر واقعی سیاسی منجر شد. تظاهرات دانشجویی سرانجام پس از نزدیک به دو سال اعتراض علیه فساد و گسترش اقتدارگرایی، به شکست انتخاباتی الکساندر ووچیچ، رهبر دیرپای این کشور، انجامید. استاشا پیلتِیچ، یکی از دانشجویان معترض، گفت: «وقتی از خواب بیدار شدیم، نخستین احساسی که داشتیم قطعاً آسودگی و آزادی بود. شخصاً احساس پیروزی می‌کنم. احساس می‌کنم سرانجام از مرحله اعتراض به مرحله پذیرش مسئولیت رسیده‌ایم.»

یک معترض در ۱۷ اکتبر ۲۰۲۶ در تیرانا، آلبانی، در جریان اعتراض ضدولتی دانشجویان، درحالی‌که پرچم آلبانی را در دست دارد، هدف آب‌پاش‌های پلیس قرار می‌گیرد/عکس از خبرگزاری رویترز

اعتراضات به رهبری نسل زد در سراسر جهان موجی از ناآرامی ایجاد کرده است. از بنگلادش در سال ۲۰۲۴ و نپال در سال ۲۰۲۵ گرفته تا هند در سال جاری میلادی. اکنون اروپا به یکی از کانون‌های اصلی این اعتراضات تبدیل شده است. بر اساس نظرسنجی اتحادیه اروپا که در سال ۲۰۲۵ منتشر شد، افزایش قیمت‌ها و هزینه‌های زندگی برای ۴۰ درصد از افراد ۱۶ تا ۳۰ ساله یک نگرانی مهم است. از میان ۹۲.۷ میلیون نفری که در سال ۲۰۲۵ در اتحادیه اروپا در معرض خطر فقر یا محرومیت اجتماعی قرار داشتند، بالاترین میزان خطر، معادل ۲۶.۳ درصد، به جوانان ۱۸ تا ۲۴ ساله تعلق داشت. در مقابل، این رقم در میان افراد ۶۵ ساله و بالاتر، با ۱۸.۸ درصد، کمترین میزان بود.

ناآرامی‌ها آلبانی را نیز فراگرفته است. در این کشور، اعتراضات به رهبری دانشجویان علیه دولت ادی راما، نخست‌وزیر، با خشم عمومی از فساد ادراک‌شده، کمبود فرصت‌های شغلی و استانداردهای پایین آموزشی همراه شده و شهر تیرانا و دیگر شهرهای کشور را دربرگرفته است. جنبش دانشجویی صربستان موفق به کاری شد که معترضان در دیگر پایتخت‌های اروپایی تنها می‌توانند رؤیای آن را در سر بپرورانند.

بااین‌حال، اکنون مرحله دشوار اداره کشور آغاز می‌شود؛ مسئولیتی که نه دانشجویان و نه نامزدهای مورد حمایت آن‌ها هیچ تجربه‌ای در آن ندارند. لوکا استویاکوویچ، یکی دیگر از معترضان، این نگرانی را چندان جدی نمی‌گیرد. او می‌گوید: «ما دیده‌ایم کسانی که تجربه سیاسی داشته‌اند، کشور را به کجا رسانده‌اند.»