موتور پنهان جهش تورم اقتصاد ایران/ نفت دیگر ملی نیست، حتی دولتی هم نیست

اقتصاد انرژی ایران در سال ۱۳۸۶ دستخوش تغییری شد که به گفته کارشناسان، "کودتای نفتی" نام گرفته است. در آن سال، دولت وقت تصمیم گرفت قیمت نفت در پالایشگاه‌ها و پتروشیمی‌ها را بر اساس قیمت‌های جهانی تعیین کند. این اقدام، سرعت تورم را در کشور به شدت افزایش داد و آثار زیان‌بار آن همچنان پس از دو دهه بر اقتصاد کشور باقی مانده است. همت قلی‌زاده، تحلیلگر اقتصاد انرژی، در مصاحبه‌ای دیگر با خبرآنلاین، با تأکید بر اینکه نفت ایران دیگر ملی نیست و حتی دولتی هم نیست، بلکه در اختیار "الیگارش‌ها" قرار گرفته است، حل بحران تورمی فعلی را در گرو لغو سیاست‌های دوره دولت‌های نهم و دهم و بازگرداندن قیمت‌گذاری انرژی به روال پیش از سال ۱۳۸۶ دانست. وی همچنین میزان قاچاق بنزین را که در رسانه‌ها ادعا می‌شود، بسیار ناچیز خواند و هشدار داد که وضعیت اقتصادی کشور به مرحله خطرناکی رسیده و نیاز به اقدامات اصلاحی فوری دارد. این کارشناس اقتصادی پیش‌بینی کرد که اگر سیاست‌گذاری در حوزه اقتصاد انرژی تغییر نمی‌کرد و روند گذشته ادامه می‌یافت، قیمت هر دلار آمریکا در حال حاضر حدود دو هزار تومان بود. او همچنین تورم در سال جاری و سال آینده را سه رقمی پیش‌بینی کرده و گفته است که این روند در سال ۱۴۰۶ نیز ادامه خواهد یافت و شدت بیشتری خواهد گرفت. در ادامه این مصاحبه، قلی‌زاده به پرسش در مورد ملی بودن نفت ایران پاسخ داد و گفت: "نه تنها نفت ما ملی نیست بلکه دولتی هم نیست." وی با بیان اینکه نفت در اختیار الیگارش‌ها است و نظام جمهوری اسلامی باید آن را پس بگیرد، افزود که دولت به تنهایی قادر به انجام این کار نیست. وی به بحث‌های مفصلی که در مجمع تشخیص مصلحت نظام در این خصوص صورت گرفته اشاره کرد و توضیح داد که چگونه نقدینگی بدون پشتوانه تولید شده و وارد اسناد می‌شود. قلی‌زاده در پاسخ به اینکه چه کسی نقدینگی را ایجاد می‌کند، گفت که بانک مرکزی تحت فشار تورم و ارز است و حتی با نظارت قوی‌تر، نقدینگی به دلیل "بانک نامرئی نفت" افزایش می‌یابد. وی با بیان اینکه دولت‌ها عموماً فاسد هستند اما اقتصادهای دولتی موفقی مانند کره جنوبی نیز وجود دارد، تاکید کرد که در ایران، دولت در مقابل تورم ناتوان است و حتی نمی‌تواند حقوق کارمندان را بیش از ۲۰ درصد افزایش دهد. این تحلیلگر اقتصادی همچنین در مورد اندازه دولت ایران توضیح داد که دولت ایران کوچک است و این دیدگاه که دولت بزرگ است، ناشی از اشتباه گرفتن "حکومت" با "دولت" (قوه مجریه) است. وی افزود که نهادهای حکومتی مانند کلانتری، شهرداری، نظامیان و تامین اجتماعی، همگی بخشی از حکومت هستند، اما دولت به تنهایی مسئولیت‌ها را بر عهده دارد و منابع درآمدی‌اش را از دست داده است. به گفته قلی‌زاده، مهمترین منابع درآمدی دولت، پالایشگاه‌ها و پتروشیمی‌ها بودند که واگذار شده‌اند. قلی‌زاده با بیان اینکه دولت ایران کوچک، ضعیف و ناتوان به نظر می‌رسد، گفت که کارمندان دولت حقوق ناچیزی دریافت می‌کنند و آینده اقتصاد ایران بسیار نگران‌کننده است. وی "کودتای نفتی ۸۶" را عاملی دانست که کشور را از پا در می‌آورد. وی در پاسخ به اینکه آیا باید به دنبال ملی کردن نفت باشیم، گفت: "به بیان دیگر باید نفت را ملی کنیم." او با اشاره به اهمیت این مسئله، گفت که دموکراسی در کشور به حاشیه رانده شده و آزادی مردم با "فاجعه نفتی ۸۶" از بین رفته است. قلی‌زاده در مورد وضعیت بحرانی اقتصاد گفت: "اوضاع واقعا بحرانی است. مسئله نان و شرافت این مردم است." وی با اشاره به اینکه مسئولان باید به موضوع نفت ملی توجه کنند، خواستار ایجاد انسجام ملی شد و تاکید کرد که اولین گام برای این انسجام، رفع شرمندگی پدران در قبال خانواده است. وی پیش‌بینی کرد که اگر دلار به ۳۰۰ هزار تومان برسد، قیمت هر شانه تخم مرغ به یک میلیون تومان خواهد رسید. وی پیشنهاد داد که صحیح‌ترین راه، بازگشت به معادله پیش از سال ۱۳۸۶ است و هر اقدامی که از سال ۸۶ تا ۹۲ در حوزه انرژی انجام شده، باید خنثی شود. به گفته وی، پالایشگاه‌ها باید دوباره به دولت بازگردند و به عنوان حق‌العمل‌کار عمل کنند. قلی‌زاده در پاسخ به اینکه آیا اگر این صنایع در دست دولت بود، با کسری بودجه مواجه می‌شدیم، گفت: "اگر این پالایشگاه‌ها را نمی‌فروختند، این کسری بودجه را نمی‌داشتیم." وی افزود که مطالعه‌ای نشان می‌دهد این صنایع پیش از واگذاری، وضعیت بسیار بهتری داشتند و فساد نیز کمتر بود. وی با بیان اینکه قیمت روغن خودرو در ایران گران‌تر از نرخ جهانی است، گفت که قیمت‌گذاری در حوزه فرآورده‌های ویژه نشان می‌دهد که پای فردی روی یخ است. او همچنین اظهار داشت که قیمت‌گذاری نفت ملی توسط بخش خصوصی کاری اشتباه است و زمین دموکراسی را پول‌های فساد تصرف کرده است. قلی‌زاده در خصوص راهکارها، پیشنهاد داد که تمام اقدامات دولت‌های نهم و دهم در حوزه انرژی خنثی و مصوبات آن‌ها لغو شود. وی قانون هدفمندسازی یارانه‌ها را یک مسئله جدی دانست و گفت که این قانون منجر به افزایش ۹ هزار درصدی قیمت گاز شده و هیچ بهبودی حاصل نشده است. این کارشناس اقتصادی تاکید کرد که آمریکا و اسرائیل نمی‌توانند ایران را شکست دهند، اما اقتصاد خودمان قادر به این کار است و آژیر خطر به صدا درآمده است. وی افزود که دولت ایران کوچک، ضعیف و ناتوان است و باید مردم را از زیر آوار اقتصاد نجات داد. قلی‌زاده با اشاره به اینکه یارانه پنهان انرژی واقعی نیست، گفت که اگر کالایی ۱۰۰ تومان تولید شود و ۸۰ تومان فروخته شود، ۲۰ تومان آن از بودجه تامین می‌شود. وی اظهار داشت که هزینه تولید بنزین با حمل تا جایگاه ۵ هزار تومان است و یارانه‌ای پرداخت نمی‌شود. وی با بیان اینکه سودهای هنگفت پالایشگاه‌ها ناشی از افزایش جهانی قیمت نفت و نوسان ارز بوده است، گفت که اداره کشور از دست دولت و جمهوری اسلامی گرفته شده و به زودی دلار به یک میلیون تومان خواهد رسید. قلی‌زاده اقتصاد ایران را به ماشینی تشبیه کرد که چپ کرده و برخی سرنشینان آن فوت کرده‌اند. وی گفت که نرخ رشد اقتصادی ایران ۱۸ سال است دچار سکته شده و نزدیک به صفر است. وی در پایان بیان کرد که اگر فرمان اقتصاد از سال ۸۴ تغییر نمی‌کرد، تورم امروز ۱۵ درصد می‌شد و قیمت هر لیتر بنزین ۵۰۰ تومان بود. او همچنین پیش‌بینی کرد که اگر شرایط سال ۸۴ ادامه می‌یافت، دلار امروز دو هزار تومان بود و نرخ فقر مطلق ۶ تا ۷ درصد باقی می‌ماند. منبع: خبرآنلاین