
اگر دو انتقال مشابه هزینه متفاوتی داشته باشند، فقط مبلغ ارسالی نمیتواند دلیل این تفاوت را توضیح دهد. بخشی از هزینه به ویژگیهای خود تراکنش مربوط است و بخش دیگری به شرایط شبکه در زمان ارسال. برای روشنشدن ماجرا، باید از خود تراکنش شروع کرد.
ممکن است یک انتقال بیتکوین امروز با هزینهای انجام شود و همان انتقال چند ساعت بعد کارمزد متفاوتی داشته باشد. این تفاوت فقط به مقدار بیتکوینی که جابهجا میشود مربوط نیست؛ خود تراکنش و شرایط شبکه هم روی هزینه اثر میگذارند.
کارمزدی که هنگام انتقال پرداخت میشود، هزینه ثبت و پردازش تراکنش در شبکه بیتکوین است و یک تعرفه ثابت از سوی شرکت یا نهاد مشخصی نیست. هر تراکنش شامل اطلاعاتی درباره مبدا، مقصد و نحوه جابهجایی بیتکوین است و میزان این اطلاعات میتواند اندازه تراکنش را تغییر دهد. کارمزد نیز با ساتوشی پرداخت میشود؛ ساتوشی کوچکترین واحد بیتکوین است.
در عمل، کارمزد انتقال بیتکوین فقط به مبلغ ارسالی وابسته نیست و اندازه تراکنش و نرخ کارمزدی که برای ثبت آن پیشنهاد میشود، در هزینه نهایی نقش دارند.
با این حال، اندازه تراکنش فقط بخشی از پاسخ است. حتی یک تراکنش مشابه هم میتواند در زمان دیگری هزینه متفاوتی داشته باشد، چون میزان تقاضا برای ثبت تراکنشها در شبکه تغییر میکند.
تراکنشهای بیتکوین پیش از ثبت نهایی، مدتی در فضایی به نام «ممپول» منتظر میمانند. میتوان ممپول را شبیه یک صف دانست که تراکنشهای آماده ثبت در آن قرار گرفتهاند.
ظرفیت هر بلاک محدود است و همه تراکنشهای منتظر نمیتوانند همزمان ثبت شوند. وقتی تعداد تراکنشها بیشتر میشود، تقاضا برای فضای محدود بلاک هم بالا میرود و رقابت برای ورود زودتر به بلاک بعدی شکل میگیرد.
در چنین شرایطی، تراکنشهایی که نرخ کارمزد بالاتری پیشنهاد میکنند معمولا اولویت بیشتری برای تایید دارند. به همین دلیل، با شلوغتر شدن ممپول، نرخهایی که برای ثبت سریعتر تراکنش پیشنهاد میشوند هم میتوانند افزایش پیدا کنند.
این وضعیت مشخص میکند چرا کارمزد فقط به خود تراکنش وابسته نیست. از اینجا به بعد، میزان عجله برای تایید هم به بخشی از انتخاب تبدیل میشود.
وقتی زمان تایید اهمیت بیشتری دارد، معمولا نرخ کارمزد بالاتری برای تراکنش انتخاب میشود تا شانس ورود زودتر آن به بلاک افزایش پیدا کند. در مقابل، برای انتقالی که عجلهای برای تایید آن وجود ندارد، میتوان اولویت پایینتری انتخاب کرد و زمان بیشتری منتظر ماند.
بعضی کیف پولهای شخصی این انتخاب را با گزینههایی مانند سریع، متوسط یا کمهزینه سادهتر میکنند. در نتیجه، لازم نیست همه انتقالها با یک اولویت انجام شوند و انتخاب میتواند با میزان فوریت هر تراکنش هماهنگ باشد.
برای انتقالهای غیرفوری، بررسی وضعیت ممپول و نرخهای پیشنهادی شبکه هم میتواند مفید باشد. اگر صف تراکنشها خلوتتر باشد، رقابت برای ورود به بلاک کاهش پیدا میکند و انتخاب کارمزد متناسبتر آسانتر میشود.
بنابراین زمان ارسال بهتنهایی کارمزد را تعیین نمیکند؛ آنچه اهمیت دارد وضعیت شبکه در همان زمان و اولویتی است که برای تایید تراکنش انتخاب میشود.
هزینهای که هنگام معامله بیتکوین دیده میشود با هزینه انتقال آن روی شبکه یکسان نیست. خرید دارایی در صرافی یک مرحله است و فرستادن همان دارایی به آدرس دیگر، مرحلهای جدا با ساختار هزینه متفاوت.
در فرایند خرید بیت کوین، کارمزد معامله به ساختار همان پلتفرم معاملاتی مربوط میشود؛ اما زمانی که دارایی به کیف پول دیگری فرستاده میشود، کارمزد شبکه و شرایط برداشت هم وارد محاسبه میشوند.
برای مثال، ممکن است بیتکوین پس از خرید در حساب صرافی باقی بماند و هنوز انتقالی روی شبکه انجام نشده باشد. هزینه انتقال زمانی مطرح میشود که دارایی از صرافی خارج و به یک آدرس دیگر ارسال شود.
بنابراین هنگام مقایسه هزینهها باید مشخص باشد هر عدد به کدام مرحله مربوط است: معامله، برداشت از صرافی یا انتقال روی شبکه. این تفکیک بهویژه زمانی اهمیت پیدا میکند که بیتکوین قرار است بعد از خرید به کیف پول دیگری منتقل شود.
در برداشت از صرافی، کاربر لزوما خودش نرخ کارمزد شبکه را تعیین نمیکند. پلتفرم مبدا میتواند ساختار مشخصی برای هزینه برداشت داشته باشد و به همین دلیل عددی که هنگام برداشت نمایش داده میشود، همیشه معادل نرخ لحظهای شبکه نیست.
نحوه مدیریت برداشت هم میتواند میان پلتفرمها متفاوت باشد. برای نمونه، برخی صرافیها چند برداشت را در یک تراکنش شبکهای قرار میدهند تا هزینه انتقال را مدیریت کنند. از دید کاربر، نتیجه عملی این است که هزینه برداشت باید جدا از کارمزد معامله و نرخ شبکه بررسی شود.
اگر قرار است بیتکوین پس از خرید به کیف پول شخصی منتقل شود، هزینه برداشت نیز باید در کنار کارمزد معامله بررسی شود. برای مثال، در صرافی ارز دیجیتال کیف پول من، بیتکوین خریداریشده در کیف پول اختصاصی کاربر نگهداری میشود و انتقال آن به یک آدرس خارجی، مرحلهای جداگانه است. این تفاوت اهمیت دارد؛ زیرا خرید و نگهداری دارایی در حساب صرافی لزوما هزینهای مشابه برداشت و انتقال آن روی شبکه بیتکوین ندارد.
در نتیجه، عدد نهایی انتقال فقط از وضعیت شبکه نمیآید. هنگام برداشت از صرافی، باید ساختار هزینه پلتفرم را هم در کنار کارمزد شبکه دید تا مشخص شود هر بخش از هزینه به کدام مرحله مربوط است.