اقتصاد ایران در دوراهی سرنوشت؛ از «سقوط در محاصره» تا «نفس تازه صلح سرد»

به گزارش ایران اکونومیست؛ پژوهشی جدید با تحلیل تاریخچه رشد اقتصادی ایران پس از انقلاب، وضعیت فعلی کشور را در یک نقطه عطف حساس توصیف می‌کند؛ جایی که اقتصاد ایران میان دو سناریوی متضاد، یکی با پیش‌بینی سهمیه‌بندی‌های شدید و دیگری با امید به اصلاحات ساختاری، قرار دارد.

نگاهی به آمارهای بلندمدت اقتصاد ایران، تصویری از یک «رشد متوقف‌شده» را ترسیم می‌کند. طبق این پژوهش، رشد متوسط سالانه اقتصاد ایران از زمان انقلاب حدود ۲.۳ درصد بوده است؛ رقمی که در مقایسه با همسایگانی چون ترکیه، شکافی عمیق و فاصله قابل‌توجهی را نشان می‌دهد. در این میان، توقف رشد اقتصادی سرانه و تثبیت تورم در محدوده ۲۰ درصد، به ویژگی‌های پایدار و فلج‌کننده اقتصاد ایران تبدیل شده است.

‌

دو مسیر، دو سرنوشت: محاصره یا احیا؟

این پژوهش در تحلیل آینده، دو مسیر کاملاً متفاوت را پیش روی اقتصاد ایران ترسیم می‌کند:

‌

۱. سناریوی سیاه: اقتصاد محاصره‌شده

در مسیر نخست، اگر درگیری‌های نظامی تداوم یابد و فشارهای نفتی شدت بگیرد، ایران به سمت یک «اقتصاد محاصره‌شده» سوق خواهد یافت. در این وضعیت، جامعه با واقعیت‌های سخت‌تری روبروست: سهمیه‌بندی شدید سوخت، غذا و دارو، و گسترش بازارهای غیررسمی (سیاه) که منجر به تضعیف بیشتر طبقات اجتماعی و فشار اقتصادی مضاعف بر شهروندان می‌شود.

‌

۲. سناریوی خاکستری: صلح سرد و فرصت بازگشت

در مقابل، مسیر دوم، دستیابی به نوعی «صلح سرد» و کاهش تحریم‌هاست. در این حالت، با احیای صادرات نفت و آزادسازی دارایی‌های خارجی، منابع ارزی قابل‌توجهی به چرخه اقتصادی بازمی‌گردد. این تزریق سرمایه می‌تواند انتظارات تورمی را کاهش داده و پنجره‌ای از فرصت را برای انجام اصلاحات ساختاری باز کند تا اقتصاد از حالت رکود فعلی خارج شود.

در واقع، اقتصاد ایران اکنون در نقطه تلاقی تصمیمات سیاسی و واقعیت‌های اقتصادی قرار دارد. فاصله میان «سهمیه‌بندی دارو و غذا» تا «اصلاحات ساختاری»، تنها در گرو تغییر معادلات سیاسی و خروج از بن‌بست‌های نظامی است.