باز و بسته شدن اینترنت تا کی ادامه دارد +فیلترینگ

به گزارش ایران اکونومیست؛ واقعیت این است که اینترنت دیگر فقط ابزاری برای سرگرمی یا ارتباطات اجتماعی نیست. بخش مهمی از اقتصاد، آموزش، پژوهش، تجارت، خدمات بانکی، حمل‌ونقل، ارتباطات بین‌المللی و حتی فعالیت‌های روزمره مردم به اینترنت وابسته است. از همین رو، هر تصمیم درباره محدودیت اینترنت، به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم بر بخش‌های مختلف جامعه اثر می‌گذارد.

در چنین شرایطی، سیاست فیلترینگ گسترده با یک پرسش اساسی مواجه شده است. اینکه آیا می‌توان با بستن مسیر دسترسی به یک پلتفرم یا سرویس، مسئله را حل کرد، در حالی که بخش قابل توجهی از کاربران از مسیر فیلترشکن به همان خدمات دسترسی پیدا می‌کنند؟

اظهارات اخیر محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهوری، نشان می‌دهد دولت چهاردهم به دنبال حل کردن همین تناقض است. او در دیدار با اعضای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم گفت که رویکرد تحریم فناوری جواب نمی‌دهد و استفاده گسترده از فیلترشکن‌ها حتی از منظر امنیتی نیز مشکل‌ساز شده است.

عارف با اشاره به تجربه جنگ‌های اخیر تاکید کرد که فیلترشکن‌ها اشراف امنیتی کشور را از بین برده‌اند و ایران از این مسئله ضربه خورده است. این سخنان نشان می‌دهد استدلال دولت اقتصادی یا اجتماعی نیست بلکه حتی از زاویه امنیت ملی نیز می‌توان درباره کارآمدی شیوه فعلی فیلترینگ تردید کرد.

فیلترینگ؛ محدودیت بیشتر، اشراف کمتر

یکی از مهم‌ترین نکات در بحث جدید دولت درباره فیلترینگ، تغییر صورت مسئله است. در سال‌های گذشته فیلترینگ با هدف افزایش کنترل و کاهش دسترسی به محتوای نامطلوب یا تهدیدهای احتمالی اعمال شده است اما توسعه فیلترشکن‌ها باعث شده است بخشی از کاربران بتوانند از محدودیت‌ها عبور کنند.

نتیجه آن است که به جای اینکه کاربران از یک مسیر قابل مدیریت و قابل نظارت به اینترنت متصل شوند، بخشی از آنها از مسیرهایی ناشناخته‌تر و گاه ناامن‌تر عبور می‌کنند.

عارف دقیقا بر همین نقطه دست گذاشته است. از نگاه دولت، اگر هدف حکمرانی فضای مجازی حفظ امنیت، مدیریت تهدیدها و صیانت از جامعه باشد، باید روشی انتخاب شود که در عمل این اهداف را تقویت کند نه اینکه با ایجاد بازار گسترده فیلترشکن، کاربران را به سمت ابزارهایی سوق دهد که کنترل و شناخت کمتری نسبت به آنها وجود دارد.

او پیش از این نیز در دفاع از بازگشایی اینترنت بعد از جنگ رمضان، اینترنت را به یک بزرگراه تشبیه کرد و پرسید اگر یک خودرو در بزرگراه مرتکب تخلف شود، آیا باید کل بزرگراه را مسدود کرد یا با همان خودرو برخورد کرد؟

این تشبیه، خلاصه‌ای از رویکرد دولت چهاردهم در قبال اینترنت است. به جای بستن مسیر اصلی ارتباطات، باید تخلف، تهدید یا محتوای مجرمانه را هدف گرفت.