کدام کشور‌ها بیشترین منابع آب را دارند؟

آمار و ارقام جدید پیرامون منابع آب شیرین در سراسر دنیا، حقایق جالبی را برملا می‌کند که شاید تصورات عمومی درباره کشورهای «پرآب» را تغییر دهد. بررسی داده‌های موجود نشان می‌دهد که میانِ «داشتن منابع آبی» و «میزان برداشت از این منابع»، تفاوت معناداری وجود دارد و لزوماً کشورهایی که به اقیانوسی از آب دسترسی دارند، بهره‌برداران اصلی آن نیستند. **ایسلند؛ صدرنشین بی‌رقیب سرانه آب** در حال حاضر ایسلند با فاصله چشمگیری نسبت به سایرین، در صدر جدول کشورهای دارای بیشترین سرانه آب شیرین تجدیدپذیر قرار دارد؛ عددی که تقریباً ۵۰ برابر سرانه آب برای هر شهروند در ایالات متحده است. پس از این کشور، گویان و سورینام جایگاه‌های بعدی را به خود اختصاص داده‌اند. نکته مشترک اکثر کشورهای ابتدای این فهرست، جمعیت پایین آن‌ها در کنار برخورداری از مواهب طبیعی مثل یخچال‌های عظیم، بارش‌های همیشگی و دریاچه‌های پهناور است. برای مثال، برزیل که به داشتن منابع عظیم آبی معروف است، به دلیل جمعیت بالا، در رتبه‌بندی سرانه به جایگاه بیست و چهارم سقوط می‌کند. **وقتی برداشت آب از سرانه منابع پیشی می‌گیرد** اما ماجرا وقتی جالب‌تر می‌شود که به آمار «برداشت آب» نگاه کنیم. در اینجا ورق برمی‌گردد؛ مونته‌نگرو با اختلاف در صدر لیست پرمصرف‌ترین‌ها قرار دارد و کشورهایی نظیر ترکمنستان، گویان و شیلی نیز در رده‌های بعدی هستند. در این میان، ایالات متحده با وجود رتبه متوسط در سرانه منابع، در زمینه برداشت آب رتبه ششم جهان را به خود اختصاص داده است. ایران نیز با رقمی در حدود ۳۷ هزار فوت مکعب برای هر نفر، در جایگاه سیزدهم این لیستِ مصرف قرار دارد. **آب کجا می‌رود؟** نکته کلیدی در تحلیل این ارقام، تفاوت میان «برداشت» و «مصرف» است. در کشورهایی مثل آمریکا، حجم عظیم برداشت آب لزوماً به معنای مصرف خانگی نیست؛ بلکه بخش بزرگی از این منابع صرف آبیاری مزارع کشاورزی و خنک‌سازی نیروگاه‌های تولید انرژی می‌شود. باید توجه داشت که در حالی که نیروگاه‌ها بخش زیادی از آب برداشت شده را به چرخه طبیعت برمی‌گردانند، آبی که در کشاورزی به کار می‌رود، عمدتاً از چرخه مصرف خارج می‌شود. **جغرافیا، تنها تعیین‌کننده امنیت آبی نیست** این تحلیل‌ها نشان می‌دهد که برخورداری از منابع طبیعی، لزوماً به معنای امنیت آبی نیست. رقابت میان بخش‌های مختلف مانند صنعت، کشاورزی، مراکز داده و نیازهای شهری، فشار سنگینی را بر منابع وارد می‌کند. در نهایت، حتی کشورهای پرآب نیز در نقاط خاصی از جغرافیای خود ممکن است با تنش آبی مواجه شوند؛ در مقابل، در مناطق خشک دنیا، کوچک‌ترین تغییر در میزان تقاضا می‌تواند بحران‌های جدی برای دسترسی به آب شیرین ایجاد کند.