شناسایی کتیبه‌های ۶۰۰ ساله فارسی در هندوستان + عکس

مرتضی رضوانفر، عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی در پژوهش و بررسی میدانی که در این‌باره انجام داده است، نوشت: «سلطان شهاب‌الدین احمدشاه ولی بهمنی (۸۲۵-۸۳۸ ه. ق)، به‌واسطهٔ دلسپردگی به شاه نعمت‌الله ولی، از او دعوت کرد از ماهان به هندوستان برود، اما شیخ نپذیرفت. سلطان مجدداً از او خواست فرزندش خلیل‌الله را به هند بفرستد. شیخ از آنجا که یک پسر داشت، نوهٔ خویش، میرزا نورالله (فرزند خلیل‌الله) را روانهٔ هند کرد. سلطان احمد با همراهی همهٔ شاهزادگان و امرا به استقبال میرزا نورالله رفت، دستور داد در محل استقبال مسجد و قریه‌ای بسازند و آن‌جا را «نعمت‌آباد» نامید. او میرزا نورالله را ملقب به «ملک‌المشایخ» کرد و دخترش را نیز به عقد او درآورد.

پس از درگذشت شاه نعمت‌الله ولی در کرمان، سلطان احمد با اعزام گروهی از بزرگان و هزینه‌ای گزاف، گنبد و بارگاهی زیبا برایش در ماهان ساخت که کتیبه‌اش، همراه با تاریخ و نام، هنوز پس از ۶۰۰ سال در ماهان برجای است (فرزام، حمید).

خلیل‌الله، فرزند شاه نعمت‌الله، پس از درگذشت پدر و در دوران سلطنت علاءالدین بهمنی (فرزند سلطان احمد)، به هندوستان رفت و در سال ۸۶۰ ه. ق در بیدر درگذشت و در خلیلیهٔ شهر دکن به خاک سپرده شد (مستوفی بافقی).

آرامگاه پرصلابت او کتیبه‌ای زیبا به خط مغیث شیرازی دارد. در شهر بیدر، کتیبه‌های فراوانی به زبان‌های فارسی و عربی وجود دارد که برخی از آن‌ها آثار خوش‌نویسان برجسته‌ای چون مغیث‌الدین شیرازی، شکرالله قزوینی و ملاشرف‌الدین مازندرانی است و از شاهکارهای خوش‌نویسی در سراسر هند به شمار می‌روند. این کتیبه‌ها در مقابر پادشاهان بهمنی، مقبرهٔ شاه‌خلیل‌الله، ارگ بیدر و مقبرهٔ چند تن از پادشاهان بریدشاهی قرار دارد.

ارادت پادشاهان جنوب هند به خاندان شاه نعمت‌الله ولی باعث شد طی چند قرن، زمینهٔ مساعدی برای گسترش شعر و ادبیات فارسی در هندوستان فراهم شود.»

تصاویری از کتیبه‌ها و بنای آرامگاه شاه خلیل‌الله کرمانی در شهر بیدر هند را در ادامه مشاهده می‌کنید.