داشبورد مدیریتی مبتنی بر هوش مصنوعی، مگاپروژه جدید سازمان بهزیستی

در نشستی مجازی با حضور مدیران کل و معاونان استانی، رئیس سازمان بهزیستی کشور از تازه‌ترین آمارها، برنامه‌های تحولی و مسیر جدید این سازمان برای حرکت به سمت خدمات هوشمند، داده‌محور و خانواده‌محور گفت. سیدجواد حسینی در این نشست اعلام کرد: جمعیت تحت پوشش بهزیستی به ۶ میلیون و ۹۴۰ هزار نفر در قالب ۳ میلیون و ۱۵۰ هزار خانوار رسیده است؛ رقمی که به گفته او معادل ۵ درصد جمعیت کشور و ۱۱ درصد خانوارهای ایران است. او با اشاره به گستردگی خدمات بهزیستی افزود: اکنون بیش از ۲۰ هزار مرکز و پایگاه خدمات‌رسانی زیرمجموعه این سازمان در کشور فعال‌اند و بیش از ۶ میلیون و ۹۰۰ هزار نفر از خدمات آن استفاده می‌کنند. ### جزئیات خدمات مراکز بهزیستی رئیس سازمان بهزیستی توضیح داد: ۲ هزار و ۴۹۴ مرکز «مثبت زندگی» به یک میلیون و ۳۷ هزار و ۹۴۲ نفر خدمات داده‌اند. همچنین ۲ هزار و ۹۱۴ مرکز مشاوره حضوری، یک میلیون و ۳۰۹ هزار و ۵۳۹ نفر را تحت پوشش قرار داده‌اند و ۳۳ مرکز صدای مشاور نیز به یک میلیون و ۷۶۹ هزار و ۶۳۹ نفر خدمات مشاوره‌ای ارائه کرده‌اند. ### آمار افراد دارای معلولیت حسینی در ادامه گفت: جمعیت افراد دارای معلولیت در کشور حدود ۱۰ میلیون و ۳۰۰ هزار نفر برآورد می‌شود که نزدیک به ۱۲ درصد جمعیت ایران را تشکیل می‌دهد. از این تعداد، یک میلیون و ۶۷۴ هزار و ۳۳۵ نفر زیر پوشش بهزیستی هستند. به گفته او، ۶۲ درصد این افراد مرد و ۳۸ درصد زن هستند. همچنین ۷۶ درصد یک نوع معلولیت دارند و ۲۴ درصد با چندمعلولیتی زندگی می‌کنند. از نظر منشأ معلولیت هم ۵۹ درصد موارد اکتسابی و محیطی و ۴۱ درصد ژنتیکی اعلام شده است. ### وضعیت سالمندان تحت پوشش رئیس سازمان بهزیستی درباره سالمندان نیز گفت: در حال حاضر یک میلیون و ۴۷ هزار و ۵۳ سالمند تحت پوشش این سازمان قرار دارند. از این میان، ۷۱۶ هزار و ۲۷۶ نفر سالمند عضو خانوار تحت پوشش، ۷۶ هزار و ۸۹۴ نفر زن سالمند سرپرست خانوار و ۲۵۹ هزار و ۶۳۴ نفر سالمند دارای معلولیت هستند. ### ضرورت بازمهندسی برنامه‌ها حسینی در بخش دیگری از سخنانش از وجود عقب‌ماندگی‌های اداری، ساختاری، علمی، گفتمانی و موضوعی در بهزیستی سخن گفت و تأکید کرد: برای عبور از این وضعیت، طرح جامع بازمهندسی برنامه‌ها و تحول سیاست‌پایه در دستور کار قرار گرفته است. او توضیح داد: سازمان بهزیستی در آغاز تنها ۶ مأموریت داشت اما امروز این عدد به ۱۷۰ مأموریت رسیده است؛ یعنی مأموریت‌ها ۲۸ برابر شده‌اند، اما ساختار سازمانی هم‌پای این افزایش رشد نکرده است. به گفته او، در حوزه سلامت نیز با همین وضعیت روبه‌رو هستیم؛ در حالی که ۸۰ درصد مؤلفه‌های سلامت به عوامل اجتماعی، روانی و جسمی مرتبط است، امکانات عمدتاً به بخش سلامت جسمی اختصاص یافته است. ### کمبود نیروی متخصص رئیس سازمان بهزیستی همچنین به کمبود متخصص در برخی حوزه‌ها اشاره کرد و گفت: با وجود تعداد زیاد متخصصان پزشکی، در زمینه‌هایی مانند روان‌شناسی اتیسم، سالمندی، خودکشی و موضوعات مشابه، نیروی متخصص کافی وجود ندارد و بیشتر روان‌شناسان فعلی عمومی هستند. او تأکید کرد که برای جبران این کمبودها، لازم است برنامه‌ها از نو طراحی شوند و نگاه تحول‌محور به گفتمان غالب تبدیل شود. ### تحول سازمانی در شش بُعد حسینی با بیان اینکه تحول در بهزیستی نباید مقطعی و ظاهری باشد، گفت: این تغییر باید هم‌زمان در شش بُعد هدف‌گذاری، برنامه‌ریزی، ساختار، فرهنگ سازمانی، فرایندها و فناوری دنبال شود. او افزود: اگر قرار است سازمان بهزیستی عملکرد بهتری داشته باشد و مزیت رقابتی پایدار به دست آورد، باید همه این ابعاد با هم دیده شوند. ### معماری سه‌گانه تحول رئیس سازمان بهزیستی درباره معماری سه‌گانه تحول در این سازمان توضیح داد: نخست باید بدانیم وضع موجود چیست و هر مأموریت در چه مرحله‌ای قرار دارد. در این مرحله، فعالیت‌ها باید در یکی از چهار دسته تثبیت، تعطیل، اصلاح یا تأسیس قرار بگیرند. به گفته او، گام دوم طراحی یک برنامه جامع بر پایه راهبرد و سیاست است و گام سوم، اجرای عملیاتی، پایش مستمر و اصلاح مداوم بر اساس نتایج به‌دست‌آمده خواهد بود. حسینی تأکید کرد: بدون شناخت دقیق وضعیت موجود، تحول واقعی ممکن نیست. به همین دلیل، بازآرایی نظام آماری و تدوین چارچوب سیاستی آینده‌نگر از ضرورت‌های اصلی این مسیر است. ### ۱۳ چرخش تحول‌آفرین او همچنین از ۱۳ چرخش تحول‌آفرین در سازمان بهزیستی نام برد و گفت: حرکت از مرکزمحوری و مؤسسه‌محوری به خانواده‌محوری، از ساختارمحوری به محله‌محوری، از حمایت صرف و یارانه‌پردازی به فرصت‌آفرینی، و از تمرکز بر منابع صرفاً دولتی به سمت مشارکت‌جویی، از جمله این تغییرات است. وی افزود: حرکت به سمت فناوری‌های نوین و بهره‌گیری از هوش مصنوعی نیز بخشی از این چرخش‌هاست. ### مأموریت‌های مرکز نوآوری و برنامه‌ریزی حسینی در ادامه درباره مرکز برنامه‌ریزی، نوآوری، هوشمندسازی و امنیت فضای مجازی گفت: این مرکز سه مأموریت اصلی دارد که باید در استان‌ها هم اجرا شود. او نخستین مأموریت را برنامه‌ریزی دانست و گفت: نظام جامع برنامه‌ریزی و بهبود عملکرد باید از ستاد تا استان، شهرستان، مراکز و جامعه هدف جاری شود و این موضوع با ارزیابی و بازرسی عملکرد در پیوند کامل باشد. وی مأموریت دوم را نوآوری عنوان کرد و افزود: تصمیم‌های سازمان باید بر پایه تحقیق باشد؛ هم پژوهش‌های بنیادی و هم پژوهش‌های سریع و کاربردی. به گفته او، ایده‌های موفق سراسر کشور نیز باید جمع‌آوری و در سطح ملی گسترش داده شود. ### حرکت به سمت هوشمندسازی رئیس سازمان بهزیستی در بخش دیگری از سخنانش تأکید کرد: برای تکریم مراجعان و افزایش بهره‌وری، راهی جز استفاده از فناوری وجود ندارد. او گفت: هر سازمانی که زودتر به هوش مصنوعی مسلط شود، جلو می‌افتد و می‌تواند خدمات را سریع‌تر، ارزان‌تر و کارآمدتر ارائه دهد. به گفته او، یکی از پروژه‌های مهم در این مسیر، طراحی یک داشبورد مدیریتی مبتنی بر هوش مصنوعی است. ### توضیحات مرکز برنامه‌ریزی و نوآوری در ادامه، سعید صالح، رئیس مرکز برنامه‌ریزی، نوآوری، هوشمندسازی و امنیت فضای مجازی، با اشاره به مأموریت‌های این مرکز گفت: هدف ما حرکت به سمت معماری فناورانه و داده‌محور، افزایش بهره‌وری، شفافیت و ارتقای کیفیت خدمات است. او افزود: برای تحقق دولت هوشمند، باید منابع انسانی، مالی، اطلاعاتی و ملی در یک مسیر هماهنگ قرار بگیرند. همچنین چشم‌انداز این مرکز تا سال ۱۴۱۰، تبدیل شدن به نهادی یکپارچه، هوشمند، آینده‌نگر و پژوهش‌محور است. ### بازنگری در نظام برنامه‌ریزی فرشاد رضوانی، معاون برنامه‌ریزی و اطلاعات راهبردی سازمان نیز در این نشست با اشاره به نیاز به بازنگری در نظام برنامه‌ریزی گفت: برنامه‌ریزی فعلی بیشتر بر روندهای کوتاه‌مدت و یک‌ساله متکی است و مطالعات آینده‌نگر در آن جایگاه کافی ندارد. او افزود: مشارکت حداکثری در تصمیم‌سازی و توجه به ارزیابی اثربخش عملکرد باید جدی گرفته شود. به گفته او، ایجاد زبان مشترک برنامه‌ریزی در سازمان از ضروریات اصلی این تغییر است. ### پژوهش‌های استانی و نقش آن‌ها محسن کرمانی، معاون نوآوری و خدمات دانش‌بنیان مرکز، هم در این نشست گفت: واحد پژوهش در استان‌ها باید به نقطه تعادل میان سیاست‌های ملی و واقعیت‌های میدانی تبدیل شود. او توضیح داد: پژوهش‌های استانی باید مسئله‌محور، کاربردی و معطوف به آینده باشند و نتایج آن‌ها در قالب گزارش‌های سیاستی در اختیار ستاد و استان‌ها قرار گیرد. ### امنیت سایبری و زیرساخت‌های دیجیتال در بخش پایانی نشست، محمدجواد امینی، معاون توسعه فناوری اطلاعات، امنیت فضای مجازی و هوشمندسازی، از امنیت سایبری، حاکمیت خدمات دیجیتال و تاب‌آوری زیرساخت‌ها به‌عنوان محورهای اصلی فعالیت این حوزه نام برد. او گفت: در چشم‌انداز پنج‌ساله این بخش، پنج مرحله برای تثبیت، نوسازی، ارتقا، هوشمندسازی و بلوغ تعریف شده است تا زیرساخت‌های بهزیستی به مجموعه‌ای امن، یکپارچه و تاب‌آور تبدیل شود. امینی همچنین از چند برنامه تحولی خبر داد؛ از جمله حرکت از مداخله دیرهنگام به پیشگیری زودهنگام، ایجاد زیرساخت امن برای ارائه خدمات حتی در منزل، راه‌اندازی سامانه‌های هوشمند، تضمین تداوم خدمات الکترونیکی و طراحی یک درگاه واحد برای مراجعان. او درباره امنیت فضای مجازی هم گفت: هدف، صیانت از داده‌ها، اطلاعات و سامانه‌هاست و اقداماتی مانند مدیریت ریسک و دارایی، تدوین برنامه تداوم کسب‌وکار در بحران، راه‌اندازی اینترنت امن، پاسخگویی خودکار به حوادث سایبری و مقاوم‌سازی سرویس‌ها در دستور کار قرار دارد. اگر بخواهی، می‌توانم همین خبر را در قالب: - **نسخه کوتاه و خبری** - **نسخه رسمی‌تر برای انتشار** - **نسخه تیترمحور و رسانه‌ای** هم بازنویسی کنم.