نفس اقتصاد اروپا گرفت

گرمایش زمین در اروپا دیگر فقط یک بحث زیست‌محیطی نیست؛ حالا به مسئله‌ای اقتصادی و فوری تبدیل شده که دولت‌ها نمی‌توانند از کنار آن عبور کنند. اقتصاددانانی که با بلومبرگ گفت‌وگو کرده‌اند هشدار می‌دهند قاره‌ای که سرعت افزایش دما در آن نزدیک به دو برابر میانگین جهان است، ناچار خواهد بود در سال‌های پیش‌رو میلیاردها یورو برای سازگاری هزینه کند؛ از محافظت شهروندان در برابر موج‌های گرمایی گرفته تا جلوگیری از افت بهره‌وری، آسیب به صنایع و افزایش مرگ‌ومیر. کارستن برزسکی، رئیس بخش کلان جهانی در گروه آی‌ان‌جی، می‌گوید موج‌های گرمایی تابستان امسال باید برای همه تصمیم‌گیران اروپایی یک هشدار جدی باشد. به گفته او، هوای داغ تقریباً سراسر اروپا را در بر گرفته و دیگر نمی‌شود آن را یک رخداد مقطعی دانست. او که معمولاً شاخص‌هایی مثل تورم و تولید ناخالص داخلی را دنبال می‌کند، معتقد است دماسنج هم حالا به یکی از نشانه‌های مهم اقتصاد تبدیل شده و باید مثل دیگر متغیرهای کلان جدی گرفته شود. کمیسیون اروپا امسال برآورد کرده که کشورهای عضو اتحادیه تا سال ۲۰۵۰ باید هر سال حدود ۷۰ میلیارد یورو برای سازگاری با پیامدهای افزایش دما کنار بگذارند. از سوی دیگر، آلیانز، بزرگ‌ترین بیمه‌گر اصلی اروپا، در تازه‌ترین شبیه‌سازی‌های خود نشان داده که آلمان تا سال ۲۰۳۰ ممکن است با زیانی در حدود ۱۳۰ میلیارد دلار روبه‌رو شود و این رقم برای فرانسه به ۲۴۰ میلیارد دلار برسد. هازم کریچینه، اقتصاددان ارشد آب‌وهوایی در آلیانز، می‌گوید حتی خود تیم پژوهشی هم از بزرگی این ارقام شگفت‌زده شده بود. به گفته او، روشن بود که گرما اثر اقتصادی خواهد داشت، اما نه در این اندازه. مشکل فقط گرمای چند هفته‌ای نیست. بیشتر شهرها و زیرساخت‌های اروپا برای مقابله با سرما طراحی شده‌اند، نه برای تابستان‌هایی که هر سال داغ‌تر می‌شوند. بنابراین طی چند ماه از سال، این شبکه‌ها باید بتوانند فشار گرمای شدید را هم تاب بیاورند. کریچینه می‌گوید: «در بازه‌ای دو یا سه دهه‌ای، با تغییر خیلی سریع دما روبه‌رو می‌شوید و در نهایت با زیرساخت شهری‌ای طرفید که اصلاً برای چنین گرمایی ساخته نشده.» بررسی آلیانز نشان می‌دهد گرما یک چرخه معیوب ایجاد می‌کند: بازده سرمایه پایین می‌آید، سرمایه‌گذاری‌ها کم می‌شود و ظرفیت تولید هم افت می‌کند. نتیجه چنین روندی می‌تواند به شرایطی شبیه رکود تورمی منجر شود؛ وضعیتی که برای دولت‌های اروپایی، به‌ویژه در اقتصادهای بزرگ، به کابوس تبدیل می‌شود. به گفته کریچینه، پیام اصلی این تحلیل روشن است: اگر اقدامی صورت نگیرد، هزینه مالی آن قطعاً پرداخت خواهد شد. این بررسی همچنین نشان می‌دهد وضعیت در اروپا یکدست نیست. کشورهای شمالی که آب‌وهوای خنک‌تری دارند، احتمالاً از افزایش دما آسیب کمتری می‌بینند یا حتی در برخی موارد با فرصت‌های اقتصادی بهتری مواجه می‌شوند. اما اقتصادهای بزرگ‌تر منطقه مانند آلمان، فرانسه، ایتالیا و اسپانیا در معرض آسیب‌های جدی‌تری قرار دارند. همین موضوع در منطقه یورو، از فنلاند تا یونان، کار بانک مرکزی اروپا را پیچیده‌تر می‌کند. برزسکی می‌گوید بانک مرکزی اروپا پیش‌تر برآورد کرده بود که موج گرما و خشکسالی می‌تواند تورم مواد غذایی را بین ۰.۴ تا ۰.۹ درصد بالا ببرد؛ اثری که ممکن است در ۳۰ سال آینده دو برابر شود. او همچنین به تحلیلی در تابستان ۲۰۲۵ اشاره می‌کند که بر اساس آن، اقتصاد اروپا تاکنون ۰.۳ درصد از تولید خود را از دست داده و این رقم می‌تواند تا سال ۲۰۲۹ به ۰.۸ درصد برسد. در بریتانیا هم آخرین موج گرما ضعف‌های جدی زیرساختی را آشکار کرد. صادق خان، شهردار لندن، در ژوئن گفت شهر برای تأمین هزینه‌های مربوط به افزایش دما باید به سراغ سرمایه‌گذاران خصوصی برود. او برآورد کرد که فقط برای محافظت از آسیب‌پذیرترین خانه‌های لندن در برابر گرمای شدید، بین ۹ تا ۴۵ میلیارد پوند لازم است. اندیشکده لندن وردانت نیز تخمین زده که موج گرمای ژوئن در بریتانیا حدود ۲.۳۶ میلیارد پوند خسارت به همراه داشته؛ رقمی که هم کاهش بهره‌وری نیروی کار را در بر می‌گیرد و هم خرابی تجهیزات و زیرساخت‌ها بر اثر گرما را. در فرانسه هم هزینه سازگاری کم نبوده است. بر اساس تحلیل مؤسسه اقتصاد آب‌وهوا در پاریس، این کشور سال گذشته ۱.۷ میلیارد یورو برای تطبیق با شرایط جدید آب‌وهوایی خرج کرده؛ البته این رقم شامل ده‌ها میلیارد یورویی نیست که صرف نوسازی حمل‌ونقل، شبکه انرژی، سلامت عمومی و حفاظت مدنی شده است. ویویان دپوئس، مسئول پژوهش‌های این مؤسسه در حوزه سازگاری با تغییرات اقلیمی، می‌گوید ابزار و دانش فنی برای مقابله با این بحران وجود دارد و مسئله اصلی بیشتر به نحوه اولویت‌بندی برمی‌گردد. با این حال، بهای بی‌عملی فقط اقتصادی نیست. بر اساس برآوردهای رسمی منتشرشده از سوی مقام‌های ملی، موج‌های گرمای تابستان امسال تاکنون بیش از ۱۳ هزار قربانی در اروپا گرفته‌اند؛ هشداری که نشان می‌دهد هزینه تعلل، بسیار فراتر از پول است.