۰۶ مرداد ۱۴۰۵ - ۲۰:۳۰
چرا مرغ ارزان تولید میشود، اما مردم گران میخرند؟
این روزها بازار مرغ در وضعیتی عجیب قرار گرفته؛ از یک طرف تولید کم نیست و حتی بخشی از مرغ تولیدی روی دست مرغدار مانده، اما از طرف دیگر این وفور کالا به معنی آرامش بازار نیست. مرغی که امروز با نرخ پایینتر از هزینه واقعی فروخته میشود، با جوجه و نهادههایی تولید شده که هفتهها قبل با قیمتهای سنگین تهیه شدهاند. اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، بعید نیست مرغداران برای دورههای بعدی جوجهریزی را کاهش دهند و چند ماه بعد، بازار دوباره با کمبود و رشد قیمت روبهرو شود. در عین حال، اختلاف قیمت فقط به تولید برنمیگردد. هزینههایی مثل بستهبندی، دستمزد کارگر، حملونقل و نگهداری هم فاصله زیادی بین قیمت درِ مرغداری و نرخ نهایی در مغازهها ایجاد کرده است. بر اساس بررسیهای میدانی، میانگین قیمت هر کیلو مرغ در تهران حدود ۳۵۰ هزار تومان گزارش شده؛ رقمی که با قیمت تمامشده برای تولیدکننده تفاوت دارد و نشان میدهد بازار برای رسیدن به تعادل، به برنامهریزی دقیقتری نیاز دارد. اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی کشور در تازهترین اطلاعیه خود اعلام کرده که جوجهریزی درستِ خردادماه ۱۳۷ میلیون قطعه و در تیرماه ۱۳۸ میلیون قطعه بوده است. به گفته این اتحادیه، اختلال سامانه قرنطینه سازمان دامپزشکی در روزهای پایانی خرداد باعث شد بخشی از مجوزهای حمل جوجه با تأخیر در تیر ثبت شود و همین مسئله در آمارهای اولیه، تصور افزایش ناگهانی جوجهریزی تیرماه را بهوجود آورد. با این حال، اصلاح آمار هم نگرانی از مازاد تولید را از بین نمیبرد. پیشتر مدیرعامل این اتحادیه گفته بود میزان جوجهریزی مناسب با شرایط بازار، حداکثر حدود ۱۲۰ میلیون قطعه در ماه است. بنابراین، تولید خرداد و تیر همچنان حدود ۱۷ تا ۱۸ میلیون قطعه بالاتر از نیاز برآوردی بازار بوده است. برای مرداد هم تولید جوجه یکروزه ۱۳۳ میلیون قطعه پیشبینی شده؛ رقمی که هرچند از تیر کمتر است، اما هنوز از نیاز بازار بالاتر میزند. آمار تولید گوشت مرغ هم همین ناهماهنگی را نشان میدهد. سال گذشته حدود دو میلیون و ۶۴۸ هزار تن گوشت مرغ در کشتارگاههای رسمی کشور تولید و عرضه شد. برای امسال نیز تولید ماهانه نزدیک به ۲۲۰ تا ۲۳۰ هزار تن برآورد میشود، در حالی که حجم جذب بازار در یکی از برآوردهای تازه، ۲۰۰ تا ۲۱۰ هزار تن در ماه اعلام شده است. این اختلاف، هرچند مربوط به دو مقطع زمانی متفاوت است، اما فاصله میان تولید و توان جذب بازار را بهخوبی نشان میدهد. البته مازاد فعلی فقط از افزایش جوجهریزی نمیآید. افت توان خرید خانوارها هم سمت تقاضا را ضعیف کرده است. دبیرکل فدراسیون طیور ایران، کاهش تقاضای مرغ را نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد برآورد کرده؛ با این حال، آمار دقیق و بهروزی از سرانه مصرف مرغ در سال ۱۴۰۵ موجود نیست و خود تشکلهای صنفی هم نبود یک نظام آماری منسجم را تأیید میکنند. به همین دلیل، حتی جوجهریزی در سطح ۱۲۰ میلیون قطعه هم نتوانسته بازار را به تعادل کامل برساند. کاهش مصرف در کنار تولید بالا، مرغ را در واحدهای تولیدی تلنبار کرده و تولیدکنندگان را واداشته است برای جلوگیری از افزایش وزن، تلفات و هزینه خوراک، محصول را با نرخ پایینتر روانه بازار کنند. گزارشهای میدانی نشان میدهد مرغ زنده در هفتههای اخیر در برخی استانها با نرخ حدود ۱۹۰ تا ۲۲۰ هزار تومان برای هر کیلو فروخته شده، در حالی که اتحادیه، هزینه تولید را حدود ۲۷۰ تا ۲۹۰ هزار تومان برآورد میکند. مرغهای فعلی نیز با جوجه یکروزهای تولید شدهاند که در مقاطعی قیمت آن تا ۱۳۰ هزار تومان برای هر قطعه بالا رفت و کنجاله سویا هم به حدود ۱۱۰ هزار تومان در هر کیلو رسید. از این رو، افت اخیر قیمت جوجه و نهاده را نمیتوان دلیل اصلی پایین آمدن نرخ مرغ دانست؛ چون دستکم حدود ۵۰ روز فاصله میان جوجهریزی تا رسیدن مرغ به کشتارگاه وجود دارد. آنچه امروز درِ مرغداری دیده میشود، بیش از هر چیز نتیجه غلبه عرضه بر تقاضاست. اتحادیه مرغداران زیان تولیدکنندگان را در یک بازه ۲۵ روزه بیش از ۱۴ هزار میلیارد تومان برآورد کرده و گفته است مرغداران در آن دوره برای هر کیلو مرغ بین ۶۰ تا ۸۰ هزار تومان ضرر دادهاند. در واکنش به این مازاد، کارگروه امنیت غذایی و تنظیم بازار کالاهای اساسی در ۲۰ تیر با صادرات محدود و کنترلشده مرغ موافقت کرد. فعالان این حوزه میگویند سهم این مجوز ماهانه ۱۰ هزار تن است؛ رقمی که با توجه به تولید ماهانه ۲۲۰ تا ۲۳۰ هزار تن، حدود پنج درصد تولید کشور را شامل میشود. با این وجود، مدیرعامل اتحادیه مرغداران در اول مرداد گفته بود هنوز هیچ محمولهای صادر نشده و تولیدکنندگان امیدوارند صادرات از هفته آینده آغاز شود. او تأکید کرده حتی صادرات ۱۰ هزار تنی هم با توجه به حجم بالای جوجهریزی خرداد و تیر، برای جمع کردن تمام مازاد کافی نیست. اما ماجرا فقط به یک مجوز موقت محدود نمیشود. صادرات مرغ به بازارهایی مثل عراق و افغانستان، نیازمند سیاستی پایدار و قابل پیشبینی است؛ چون خریدار خارجی با مجوزهایی که هر لحظه ممکن است متوقف شوند، قرارداد بلندمدت نمیبندد. از سوی دیگر، صادرات نباید جای مدیریت تولید را بگیرد؛ زیرا بخش قابل توجهی از نهادههای صنعت طیور وارداتی است و تولید بیش از نیاز داخلی، بدون تکیه بر بازار خارجی ثابت، ریسک و هزینه ارزی را بالا میبرد. بازار مرغ حالا کمبود تولید ندارد؛ مسئله اصلی، ناهماهنگی میان جوجهریزی، میزان مصرف، خرید حمایتی و صادرات است. اگر مازاد فعلی جمع نشود، زیان تولیدکننده میتواند جوجهریزی را بهطور جدی پایین بیاورد و حدود ۵۰ روز بعد، همین وفور امروز جای خود را به کمبود و گرانی بدهد. هشدار تازه اتحادیه هم دقیقاً به همین چرخه اشاره دارد. مرغداران نباید کاهش موقتی قیمت جوجه یا نهاده را بهانهای برای بالا بردن دوباره تولید قرار دهند، مخصوصاً در شرایطی که ثبات بازار نهادهها هم شکننده توصیف میشود. ادامه صادرات، خرید مؤثر مرغ مازاد و تنظیم جوجهریزی بر اساس مصرف واقعی، سه راهی است که میتواند بازار را از چرخه تکراری «مازاد، زیان، کاهش تولید و گرانی» بیرون بیاورد. در این میان، لازم است همزمان با آغاز صادرات و جمعآوری مازاد، وزارت جهاد کشاورزی و دستگاههای مسئول مراقب باشند که فشار تازهای به سفره مردم وارد نشود؛ بهویژه حالا که قیمت مرغ در مسیر رسیدن از تولید تا مصرف، فاصله زیادی با نرخهای اعلامی پیدا میکند. نباید افزایش قیمت ناشی از صادرات، بار دیگری بر دوش مصرفکننده بگذارد و لازم است میان معیشت مردم، منافع تولیدکننده و نظم بازار، تعادل برقرار شود. بر پایه مشاهدات میدانی، قیمت برخی اقلام مرغ در خردهفروشیهای غرب تهران هم به این ترتیب گزارش شده است: سینه مرغ بدون استخوان ممتاز یک کیلوگرم ۶۷۲ هزار و ۶۹۵ تومان، مرغ کامل ۲.۳ کیلوگرم ۸۱۶ هزار تومان، فیله مرغ ۹۰۰ گرم کشتار روز ۶۸۴ هزار تومان، سینه مرغ بدون استخوان ۷۴۰ هزار تومان، سینه مرغ با استخوان یک کیلوگرم ۵۳۸ هزار تومان، ران کامل مرغ بدون پوست ممتاز ۱۰۰۰ گرم ۴۴۰ هزار تومان، مرغ کامل ۲ کیلوگرم ۷۰۰ هزار تومان و فیله مرغ یک کیلوگرم یک میلیون تومان.
گزارش خطا
آخرین اخبار