صنعت پوشاک و نساجی در ایران یکی از بخشهای مهم اشتغالزاست؛ از تولید الیاف و بافندگی گرفته تا طراحی، دوخت، توزیع و فروش را دربر میگیرد و ظرفیت بالایی برای ایجاد ارزش افزوده دارد. با این وجود، فعالان این حوزه مدتهاست از ورود گسترده کالای قاچاق گلایهمند هستند. برآوردها نشان میدهد که بازار پوشاک کشور سالانه حدود ۱۰ تا ۱۲ میلیارد دلار ارزش دارد و بخش عمدهای از نیازها از طریق تولید داخلی تأمین میشود؛ اما سهم قابل توجهی از این بازار به کالاهای قاچاق اختصاص یافته که به گفته مسئولان نهتنها به تولیدکنندگان داخلی آسیب میزند، بلکه بر اشتغال، سرمایهگذاری و ساختار رقابت در بازار نیز اثرگذار است. برآوردهای دیگری هم نشان میدهد حدود ۲.۵ تا ۳ میلیارد دلار از این بازار هر ساله به کالاهای قاچاق تعلق دارد و برخی منابع سهم قاچاق را تا ۳۰ درصد برآورد کردهاند. با وجود محدودیتهایی که در سالهای اخیر اعمال شده، قاچاق هنوز یکی از چالشهای اصلی صنعت پوشاک به شمار میرود. حضور فراوان کالاهای قاچاق در بازار باعث کاهش درآمد تولیدکنندگان داخلی و کاهش انگیزه برای سرمایهگذاری در این صنعت میشود. یکی از سیاستهای اجرایی برای مقابله با این پدیده، منع واردات پوشاک از سال ۱۳۹۷ بوده است؛ بر پایه این تصمیم، واردات پوشاک حتی از مسیرهای خرد و غیررسمی نیز ممنوع اعلام شد و هر کالای خارجی واردشده پس از آن تاریخ در صورت عرضه در بازار قاچاق محسوب میشود. با این حال، بازدید از بازارها نشان میدهد که هنوز در بسیاری از مراکز خرید و واحدهای صنفی انواع برندهای خارجی بهراحتی عرضه میشوند، موضوعی که نشاندهنده فاصله میان قانون و وضعیت واقعی بازار است. در همین راستا، برخورد با عرضهکنندگان پوشاک قاچاق در دستور کار قرار گرفته و پروندههای متعددی تشکیل شده است. متخصصان و مسئولان معتقدند که ممنوعیت واردات به تنهایی کفایت نمیکند و برای موفقیت این سیاست لازم است توان رقابتی تولیدکنندگان داخلی افزایش یابد. حذف رقبای خارجی، بدون ارتقای کیفیت، کاهش قیمتهای تمامشده، نوآوری در طراحی و تقویت برندسازی نمیتواند رشد پایدار صنعت را تضمین کند. کیفیت و قیمت دو عامل کلیدی رقابتاند و تولیدکنندگان باید با بهبود کیفیت، بهروزرسانی طراحیها، تنوعبخشی به محصولات و مدیریت هزینهها سهم بیشتری از بازار کسب کنند. فعالان صنعت نیز میگویند سلیقه مصرفکنندگان بهسرعت در حال تغییر است و نگهداشتن جایگاه در بازار نیازمند سرمایهگذاری بیشتر در طراحی و برندینگ است.