هیچ‌کس «اینترنت» را در این مملکت گردن نمی‌گیرد!

انتصاب محمدرضا عارف به عنوان رئیس «ستاد ویژه سازماندهی و راهبری فضای مجازی» از سوی مسعود پزشکیان، تحلیل‌ها را درباره وضعیت اینترنت را کلید زده است. در حالی که در دو سال گذشته افکار عمومی و فعالان اقتصادی همچنان منتظر تحقق وعده‌های انتخاباتی دولت در خصوص رفع فیلترینگ بودند، تصمیمات دستگاه های فرادستی این بوده که در زمان ناآرامی های دی ماه ۱۴۰۴ و جنگ های۱۲ و۴۰ روزه و بعد از آن اینترنت به کلی قطع شود؛ تا جایی که امروز حتی دسترسی پایدار به همان اینترنت محدود گذشته،به یک مطالبه اساسی تبدیل شده است. در این میان،واگذاری مسئولیت حساس به معاون اول رئیس‌جمهور، برای برخی این سیگنال را به همراه داشته که شاید گام‌هایی قرار است برداشته شود.

در این رابطه خبرآنلاین با ناصر ایمانی فعال سیاسی اصولگرا به گفت‌وگو نشسته است.

ناصر ایمانی می گوید: ماهیت تشکیل ستاد ویژه سازماندهی و راهبری فضای مجازی هنوز توضیح داده نشده و به همین دلیل ابهام برانگیز است.

او با تاکید بر لزوم شفاف سازی از سوی دولت می گوید ضروری تر از بازگشایی اینترنت و رفع فیلترینگ این است که یک دستگاه باید رسما اعلام کند تصمیم گیرنده اصلی درباره اینترنت است.

مشروح گفت‌وگوی خبرآنلاین با ناصر ایمانی را در ادامه بخوانید؛

*  شما تشکیل ستاد ویژه سازماندهی فضای مجازی و حکمی که برای آقای عارف صادر شده را چطور ارزیابی می کنید؟

من واقعاً در این زمینه اطلاعات جزئی ندارم. اما ما یک شورای عالی فضای مجازی داریم و حالا هم رئیس‌جمهور حکمی برای آقای عارف صادر کرده اند. خب الان تقسیم کار چگونه خواهد بود؟ آیا شورای عالی فضای مجازی زیرمجموعه آقای عارف می‌شود؟ اصلاً می‌تواند بشود؟ یعنی با توجه به ترکیب شورای عالی فضای مجازی چنین چیزی امکان‌پذیر است؟ یا اینکه ما دو تا تشکیلات کاملاً موازی داریم؛ یعنی یک شورای عالی فضای مجازی داریم و یک تشکیلات هم داریم که آقای عارف رئیس آن شده‌اند؟ این‌ها توضیح داده نشده است و ما واقعاً نمی‌دانیم الان تفکیک کار بین این‌ها چگونه است و باید منتظر باشیم ببینیم که در واقع چه می‌گویند. چون تا الان اطلاعاتی نداده‌اند که این ستاد چه ارتباطی با آن شورا دارد و آن شورا چه ارتباطی با این ستاد دارد.

* تفسیری که دارد از این حکم می‌شود این است که دولت به نوعی می‌خواهد اهمیتی که برای فضای مجازی قائل می‌شود را نشان دهد. آن هم در شرایطی که اینترنت بین الملل قطع است، یا آقای پزشکیان وعده رفع فیلترینگ داده بودند اما چنین اتفاقی نیفتاد...

نمی‌خواهم پیش‌داوری کنم، اما حتی اگر هدف همین باشد، حرکت خوبی نیست. چراکه اگر دولت در مورد اینترنت نظری داشته باشد و این هدف محقق نشود، کارآمدی و کارایی این ستادی که تشکیل شده زیر سؤال می‌رود و این برای دولت خوب نیست. در واقع برای دولت دردسر خواهد شد و این اصلا اتفاق خوبی نیست که این ستاد عملاً نتواند کاری انجام دهد.

به این ترتیب سطح انتظارات هم از دولت بالا می‌رود. تا الان دولت گفته که موضوع اینترنت در دست شورای عالی فضای مجازی است و اختیارات ما در آنجا محدود است، اما از الان به بعد همه انتظارات متوجه دولت خواهد شد. وقتی به سمت دولت برود، دولت باید پاسخگو باشد و اگر نتواند پاسخگو باشد، به ضررش تمام می‌شود. پس اگر تحلیلی که شما می گویید درست باشد هم به نوعی دولت خواسته از خود سلب مسئولیت کند و این کار اصلا پسندیده نیست.

فکر می‌کنم بهتر است که به‌جای گمانه‌زنی، از دولت بخواهیم این موضوع را به طور شفاف اعلام کند که نقش این ستاد جدید و رابطه‌اش به لحاظ طولی با شورای عالی فضای مجازی چیست. به نظر من از آن‌ها درخواست بکنیم که پاسخ بدهند؛ خود آقای دکتر عارف پاسخ بدهند. چرا که با توجه به این فضا و شرایط کشور، گمانه‌زنی‌ها باعث می شود افکار عمومی علیه دولت شکل بگیرد و این مسئله به نفع دولت نیست. به نظر من از خود دولت بخواهیم که: آقا، این ستاد چیست؟ نقشش چیست؟ جایگاهش چیست؟ آیا اختیارات قانونی دارد برای اینکه بخواهد در این فضا هر تصمیمی بگیرد؟ یا اینکه نه، مثلاً صرفاً یک ستاد تشریفاتی است؟

* وجود یک شورای عالی فضای مجازی از یک طرف و فعالیت وزارت ارتباطات تصور وجود موازی کاری را ایجاد کرده بود. به نظر شما تشکیل چنین ستادی می تواند این مسئله را حل کند؟

اصل مسئله جایگاه شورای عالی فضای مجازی، افراد تشکیل‌دهنده آن و جایگاه وزارت ارتباطات، همه در گذشته هم محل چالش و بحث بود و هست. الان این ستاد به شورای عالی فضای مجازی هم اضافه شده است. در حالی که اصلا برای مردم وجود این ستاد یا شورای عالی فضای مجازی یا ده ها نهاد دیگر اهمیت ندارد. مهم این است که یک جایگاه قانونی وجود داشته باشد که پاسخگو باشد.

پاسخگویی هم لزوماً به معنای باز کردن اینترنت نیست؛ ممکن است به یک دلیلی لازم باشد که بخشی از اینترنت قطع باشد. مهم این است که یک جایگاهی وجود داشته باشد افکار عمومی را اقناع کند که در این زمینه مقام مسئول است و اعلام کند در مورد اینترنت و فیلترینگ ما هستیم که تصمیم می گیریم و مثلا برای اینترنت در این شرایط این تصمیم را گرفته ایم.

* پس معتقدید صرف تشکیل ستاد ویژه راهبری فضای مجازی چشم انداز بازگشایی اینترنت یا رفع فیلترینگ را نمی دهد.

همانطور که گفتم بستگی به جایگاه آن دارد. خود دولت باید اعلام کند که این ستاد نسبت به شورای عالی فضای مجازی فرادستی، در امتداد آن است، یا ذیل است. تا وقتی این موضوع روشن نشود ابهامی که تا دیروز درباره مقام تصمیم گیرنده وجود داشت، دو برابر می شود. یعنی نه فقط چیزی حل نشد بلکه مسئله مبهم تر شده است.

نمی دانم چرا وقتی مثلا رئیس‌جمهور حکمی صادر می کند این موارد را روشن نمی کنند و ابهام ایجاد می کنند. در حالی که باید می‌گفتند که شما رئیس شورای عالی فضای مجازی هستید، یا اصلاً شورای عالی فضای مجازی منحل شد و ستاد شما جایگزین آن شده است. حالا که موضوع روشن نشده الان دولت، سخنگوی آن یا خود آقای عارف باید توضیح دهند. چراکه دانستن اینکه چه کسی متولی اینترنت است حتی از مسئله بازگشایی اینترنت یا فیلترینگ مهم تر است. در حالی که الان هیچ‌کس مسئولیت درباره اینترنت را گردن نمی‌گیرد و این اصلاً خوب نیست.