وقتی اقتصاد به‌نفع مردم نیست سلامت دندان هم قربانی می‌شود

او می‌گوید: «آنچه بیش از همه برای من نگران‌کننده شده وضعیت اقتصادی کشور است. سلامت دهان یکی از شاخص‌هایی است که نشان می‌دهد یک کشور از نظر اقتصادی در چه وضعیتی قرار دارد.»

فرخزاد بیان می‌کند: «مسئولان ما برای سلامت آن‌گونه که لازم است ارزش قائل نیستند، در علم مدیریت گفته می‌شود مهم‌ترین سرمایه هر کشور منابع انسانی آن است، منابع انسانی نیز نیازمند حمایت‌های درست از نظر مادی و رفاه اجتماعی هستند، در چنین شرایطی که برای سلامت آدم‌ها ارزش قائل نشدند طبیعی هست که سلامت دهان و دندان اصلا مورد توجه نباشد.»متن کامل این گفت‌وگو را در ادامه بخوانید.

تعرفه‌های دندان هیچ‌گونه هماهنگی با زندگی مردم ندارد

*در مورد هزینه‌های دندانپزشکی، امسال نسبت به سال گذشته چه میزان افزایش قیمت داشته‌ایم؟

به طور میانگین تعرفه‌ها حدود ۶۰ درصد افزایش داشته‌اند. البته برخی خدمات افزایش کمتری داشته‌اند و حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد رشد کرده‌اند. در مقابل برخی درمان‌ها مانند ایمپلنت با توجه به اینکه ارز گروه پزشکی قطع شده و تجهیزات آن با ارز آزاد وارد می‌شود، افزایش بیشتری داشته‌اند، وقتی تجهیزات با ارز آزاد وارد می‌شوند طبیعی است که هزینه برخی درمان‌هایی که وابسته به تجهیزات وارداتی هستند حتی تا حدود ۱۵۰ درصد هم افزایش پیدا کند.

*این افزایش تعرفه‌ها برای مردم و البته دندانپزشکان چه معنایی می‌تواند داشته باشد؟

درخصوص مردم باید بگویم در این وضعیت اقتصادی کشور این تعرفه‌ها هیچ‌گونه هماهنگی با زندگی مردم ندارد و بسیاری از آن‌ها توان پرداخت هزینه‌های درمان را ندارند؛ این روزها موج بیکاری ایجاد شده و بسیاری از صنایع و شرکت‌ها دیگر قادر نیستند فعالیت خود را مثل گذشته ادامه دهند، در نتیجه با بیکاری کارکنان مواجه هستیم، بنابراین درآمد این افراد نسبت به زمانی که اشتغال داشتند بسیار کمتر شده است و ممکن است افراد پولی نداشته باشند تا بتوانند به خدمات دهان و دندان بپردازند.

درخصوص دندان‌پزشکان هم باید بگویم هزینه‌ها چنان افزایش پیدا کرده که حتی با تعرفه‌های امسال هم نمی‌شود هزینه‌های مطب را به‌طور مناسب پوشش داد، اگر در سطح کلان نگاه کنیم، می‌بینیم که همه چیز چندین برابر افزایش قیمت داشته است. ساده‌ترین مثال آن دستکش لاتکس یا همان دستکش معاینه است که به دلیل کمبود پلاستیک و لاستیک، قیمتش نسبت به بهمن سال گذشته سه تا چهار برابر شده، داروی بی‌حسی که اولین و ضروری‌ترین داروی دندانپزشکی است و بدون آن اصلاً نمی‌توان خدمات ارائه داد نیز افزایش قیمت پیدا کرده است. پک‌های استریل حدود دو و نیم تا سه برابر گران شده‌اند، از طرف دیگر هزینه‌های جنبی که به همه تحمیل می‌شود نیز افزایش یافته از جمله افزایش حقوق بخش کارگری که پرسنل مطب‌ها را شامل می‌شود، البته این نکته راهم بگویم که با توجه به شرایط اقتصادی همین حقوق افزایش یافته هم کفاف زندگی منشی و دستیار را نمی‌دهد اما باعث افزایش هزینه‌های مطب‌داری شده است.

 شرایط اقتصادی کشور به نفع اکثریت مردم نیست

*یعنی شرایط اقتصادی به گونه‌ای شده که هم مردم توان مراجعه و پرداخت هزینه‌های دندانپزشکی را ندارند و هم دندانپزشکان و مطب‌ها از نظر اقتصادی آسیب می‌بینند؟

بله، دقیقاً یک وضعیت معیوب شکل گرفته است. اگر برخی مراکز خاص را کنار بگذاریم، مراکزی که بیماران خاصی دارند و در هر شرایطی از تحریم گرفته تا جنگ کسانی هستند که برای کارهای دندان به آن‌ها مراجعه می‌کنند، عموم مراکز ارائه خدمات دندان و همچنین مردم هر دو آسیب دیده‌اند، چراکه مردم ابتدا باید پول داشته باشند تا بتوانند هزینه کنند، آیا اکثریت مردم ایران چنین توان اقتصادی را دارند؟ قطعاً ندارند؛ شرایط اقتصادی کشور به نفع اکثریت مردم نیست. حتی دولت هم اعلام می‌کند که باید صرفه‌جویی شود و از مشکلات گسترده اقتصادی سخن می‌گوید. در چنین شرایطی مردم تحت فشار هستند و طبیعی است که نتوانند درمان‌های خود را به‌موقع انجام دهند. از طرفی چون‌که مردم به‌دلیل مشکلات اقتصادی به دندانپزشکی مراجعه نمی‌کنند چرخه اقتصادی مراکز درمانی هم نمی‌چرخد و طبیعتاً اقتصاد مطب‌ها هم افت می‌کند.

واقعیت این‌که در شرایطی‌که افراد دچار استرس هستند و آزردگی‌های روحی و روانی وجود دارد، قطعاً سلامت تحت تأثیر قرار می‌گیرد. مشکلات زیادی که در کشور در این مدت با آن‌ها مواجه بوده‌ایم، به‌ویژه بحث‌های اقتصادی که بر همه چیز سایه افکنده و شدت بیشتری هم پیدا کرده، طبیعتاً کمک نمی‌کند که افراد به سلامت خود رسیدگی کنند و حتی وضعیت را بدتر هم می‌کند. در حقیقت در چنین شرایطی سلامت از سبد خانوار حذف می‌شود یا سهم آن کمتر می‌شود. در این وضعیت البته سلامت روان اولویت اول است یعنی اگر قرار باشد اتفاقی هم بیفتد قبل از هر چیزی باید سلامت روان افراد برگردد و پس از آن سلامت جسمی، اما متأسفانه سلامت دهان و دندان معمولاً در انتهای سبد خانوار تعریف می‌شود.

اینجا کالای سلامت و جان آدم‌ها ارزان است

*اگر کمی از شرایط فعلی فاصله بگیریم، همواره دسترسی به خدمات دندانپزشکی در کشور سخت بوده، چرا؟

این بحث بنیادی است؛ اولین اصل این است که باید درک درستی از سلامت وجود داشته باشد اما متأسفانه هیچ‌گاه آن‌طور که باید به آن اهمیت داده نشده است. مسئولان ما برای سلامت آن‌گونه که لازم است ارزش قائل نیستند، در علم مدیریت گفته می‌شود مهم‌ترین سرمایه هر کشور منابع انسانی آن است، منابع انسانی نیز نیازمند حمایت‌های درست از نظر مادی و رفاه اجتماعی هستند، اما در کشور ما این اتفاق به شکل مطلوب رخ نداده است.

اگر در کشور ما سلامت منابع انسانی به درستی تعریف می‌شد مردم و مسئولین سواد سلامت را در اولویت قرار می‌دادند، اما اینجا کالای سلامت و جان آدم‌ها ارزان است، اگر جان آدم‌ها ارزان نبود به‌قول مسئولان راهنمایی و رانندگی کشور ماشین بی‌کیفیت ساخته نمی‌شد که آمار تصادفات افزایش پیدا کند، در چنین شرایطی که برای سلامت آدم‌ها ارزش قائل نشدند طبیعی هست که سلامت دهان و دندان اصلا مورد توجه نباشد، آیا در مدارس و مهدکودک بچه‌ها با سلامت بدن‌شان آشنا می‌شوند؟ آیا در مدارس زنگ مسواک داریم؟ تا دل‌تان بخواهد تاریخ و جغرافی حفظ می‌کنند اما از شناخت خودشان غافل می‌شوند.

از طرفی شما در تبلیغات تلویزیونی چیزی به‌جز چیپس و پفک و مواد زیان‌آور چیزی پیدا می‌کنید؟ فضای رسانه‌ای و تبلیغاتی کشور به نفع مواد آسیب‌رسان به سلامت هستند، در چنین وضعیتی طبیعی هست که سلامت دهان و دندان اولویت نباشد.

همه ما ایرانی هستیم و سلامتی حق همه ما است

*در کنار آموزش سلامت ضعیف بودن خدمات بیمه‌ای هم مانع بزرگی برای دسترسی به خدمات دندان هست، این‌طور نیست؟

بله حتما؛ اساساً بیمه‌ها شکل گرفتند که سلامت انسان را تامین کنند، یعنی این امکان را به فرد بدهند تا به‌موقع درمان شود و امنیت فکری از نظر پرداخت هزینه‌ها داشته باشد، اما بیمه‌ها در کشور ما این پوشش درست را انجام نمی‌دهند. در اینجا بیمه پایه یکسری خدمات مشخص ارائه می‌دهد و بیمه‌های تکمیلی هم بیشتر بیمه‌های تجاری هستند، به‌طور طبیعی در بیمه‌های تجاری سود وزیان خیلی اهمیت دارد، هدف‌گذاری این بیمه‌ها سلامت افراد نیست، بنابراین یکسری خدمات درمانی را پوشش نمی‌دهند، هدف آن‌ها پول موجو در صندوق بیمه است، این وظیفه مجلس و دولت هست که یک بودجه مشخص و یک سازمان بیمه‌گر قوی داشته باشد، در کشور ما باید تمام بیمه‌های ارائه دهنده خدمات سلامت جمع شوند و تبدیل به یک صندوق بیمه سلامت برای همه ایرانی‌ها شوند، هر کودکی که در ایران به‌دنیا امد در کنار شناسنامه به او یک دفترچه بیمه دهند، فارغ از این‌که پدر و مادرش چه‌کسی هستند، پول‌دار هستند یا بی‌پول، شاغل هستند یا نه، رئیس‌جمهور هستند یا یک شهروند، همه ما ایرانی هستیم و سلامتی حق همه ما است.

* آماری از وضعیت سلامت دهان و دندان در ایران در مقایسه با سایر کشورها دارید؟

ما شاخصی داریم به نام DMFT که برای سنجش وضعیت سلامت دهان استفاده می‌شود. آماری که در ایران اعلام شده حدود ۲٫۱ است و هدف‌گذاری شده که به ۱٫۶ یا ۱٫۵ برسد. البته از نظر من این عدد واقعی نیست و من آن را کمتر از حدود ۲٫۷ یا ۲٫۸ نمی‌دانم. این شاخص میزان پوسیدگی دندان و مواردی مانند آن را نشان می‌دهد. شاخص ایران در مقایسه با کشورهایی که از نظر توان اقتصادی در سطح ما قرار دارند شاخص مناسبی نیست.

 البته اگر بخواهیم ایران را با برخی کشورهای بسیار فقیر در حوزه آفریقا مقایسه کنیم ممکن است وضعیت ما بهتر به نظر برسد، اما مقایسه درست باید با کشورهایی انجام شود که از نظر منابع و توان اقتصادی شرایطی مشابه ما دارند یعنی کشورهای ثروتمندی هستند، کشور ما از نظر منابع کشور فقیری نیست و از نظر منابع طبیعی مانند نفت و گاز یک کشور ثروتمند محسوب می‌شود. با این رویکرد در کشورهای اسکاندیناوی که به عنوان الگو در حوزه سلامت دهان شناخته می‌شوند و برنامه‌های بهداشت دهان در آن‌ها به خوبی اجرا شده است، این شاخص حدود ۱ تا ۱٫۲ است.

هرچه وضعیت اقتصادی یک کشور بهتر باشد شاخص سلامت دهان بالاتر می‌رود

*با توجه به همه شرایطی که توضیح دادید، آینده سلامت دهان و دندان در کشور را چگونه می‌بینید و چه چیزی بیش از همه شما را نگران می‌کند؟

واقعیت این‌که آنچه بیش از همه برای من نگران‌کننده شده وضعیت اقتصادی کشور است. سلامت دهان یکی از شاخص‌هایی است که نشان می‌دهد یک کشور از نظر اقتصادی در چه وضعیتی قرار دارد. هرچه وضعیت اقتصادی در یک کشور یا در یک خانواده بهتر باشد، شاخص سلامت دهان نیز بالاتر می‌رود و به عنوان یک الگو دیده می‌شود. بنابراین چیزی که من را نگران می‌کند وضعیت اقتصادی فعلی کشور است. هرچه اقتصاد ضعیف‌تر شود، ما با سلامت کمتری مواجه خواهیم شد. طبیعتاً روند بیماری‌ها در کشور افزایش پیدا می‌کند و مراجعه مردم برای رسیدگی به سلامت خود در همه حوزه‌ها، از جمله دندانپزشکی، کمتر و کمتر خواهد شد.