شبکه استارلینک زمین‌گیر شد

به گزارش ایران اکونومیست؛ تنگه هرمز تأمین تجهیزات حیاتی و تداوم خدمات اینترنت ماهواره‌ای استارلینک را دچار وقفه کرده است.

تسنیم، با توجه به ریسک بالای قطع کابل‌های فیبر نوری زیردریایی در منطقه استراتژیک تنگه هرمز، اینترنت ماهواره‌ای استارلینک به عنوان جایگزینی سریع و منعطف برای حفظ پایداری ارتباطات در شرایط بحرانی شناخته می‌شود.

تصور عمومی بر این بود که شبکه‌ای متشکل از بیش از 9400 ماهواره در مدار پایین زمین می‌تواند مستقل از زیرساخت‌های فیزیکی زمینی عمل کند و ارتباطات جهانی را حفظ کند اما واقعیت میدانی چیز دیگری را نشان داد.

براساس تحلیلی که مرکز امنیت داخلی آمریکا (HSToday) در 8 آوریل 2026 منتشر کرده است، بسته شدن تنگه هرمز از اسفند 1404، دسته جدیدی از آسیب‌پذیری‌های زیرساختی را افشا کرده که دکترین تاب‌آوری ایالات متحده در حال حاضر قادر به مدل‌سازی آن نیست. بر اساس این تحلیل، مخابرات ماهواره‌ای مدار پایین (LEO)، چه نظامی و چه تجاری، به زیرساخت بخش زمینی وابسته است.

ورودی‌های حیاتی این بخش که از مسیر تنگه هرمز عبور می‌کنند شامل هلیوم، گازهای خنک‌کننده تخصصی و خانواده‌های خاص نیمه‌هادی هستند. این تحلیل تأکید کرده است: برای مختل کردن شبکه استارلینک، نیازی نیست دشمنی به ماهواره حمله کند یا ایستگاه زمینی را هدف قرار دهد. تخریب (degradation) محیطی، توزیع‌شده و قابل انکار است. صرفاً بسته شدن یک گذرگاه دریایی، بدون شلیک یک گلوله، زنجیره تأمین تجهیزات حیاتی شبکه ماهواره‌ای را از کار انداخته است.

پیامد این اختلال، چیزی فراتر از یک بحران لجستیک موقت است. بر اساس گزارش‌ها، تا پایان سال 2025 شبکه استارلینک حدود 150 ایستگاه زمینی عملیاتی در سراسر جهان داشت و نزدیک به 30 سایت دیگر نیز در مراحل مختلف ساخت یا تأیید قرار داشت. اما تحلیل Quilty Space نشان می‌دهد که این تعداد با احتساب مراکز جدید در سال 2026، به بیش از 500 سایت خواهد رسید.

اما نصب هر سایت جدید ــ که شامل چندین آنتن 1.5 متری، تجهیزات کنترل و سیستم‌های خنک‌کننده است ــ نیازمند ارسال کانتینرهای سنگین از کارخانه‌های ایالات متحده و اروپا از مسیر دریایی و گذر از تنگه هرمز به مقاصد کلیدی در خاورمیانه و شرق آفریقا بود.

با بسته شدن تنگه، حمل این تجهیزات عملاً غیرممکن شده است. نتیجه آنکه شبکه ماهواره‌ای، برخلاف تصور رایج مبنی بر استقلال از زیرساخت‌های زمینی، عملاً بدون تجهیزات ایستگاه‌های زمینی که از طریق کشتی حمل می‌شوند، از ارائه خدمات ناتوان است. این وابستگی مضاعف، لایه جدیدی از شکنندگی ساختار اینترنت مدرن را آشکار کرده است.

تنگه هرمز؛ شریان‌طلایی لجستیک جهانی

برای درک عمق این بحران، باید دید چرا یک گذرگاه 50 تا 90 کیلومتری در جنوب ایران می‌تواند زنجیره تأمین یک شبکه ماهواره‌ای را فلج کند. بر اساس گزارش کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل (آنکتاد)، بیش از 80 درصد حجم کالاهای جهان از طریق دریا جابه‌جا می‌شود و هزینه حمل دریایی به ازای هر تن-کیلومتر کمتر از 1.5 دلار است، در حالی که این رقم برای حمل هوایی بین 4 تا بیش از 12 دلار متغیر است. تجهیزات ایستگاه‌های زمینی استارلینک که هر سایت آن چندین تن وزن دارد، عملاً گزینه‌ای جز حمل دریایی ندارند.