انگیزه و اهداف رژیم صهیونیستی و سپس آمریکا از رویارویی مستقیم با ایران و ورود به جنگ چه بود؟ پس از آتشبس، بازیگران اصلی جنگ دوازده روزه چه معادلات و ملاحظاتی پیش رو دارند؟ و روند این هماوردیها چه سمتوسویی خواهد داشت؟
اینها پرسشهایی است که در روزهای گذشته همچنان در مورد پاسخشان گمانهزنیهای متعددی صورت گرفته است.
«حسن لاسجردی» کارشناس مسائل بینالملل و «امیر حیات مقدم» عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس به پرسشهای پژوهشگر ایران اکونومیست در این زمینه پاسخ دادهاند:
حمله برای براندازی یا بر هم زدن مذاکرات؟
«صهیونیستها با چه اهداف و انگیزههایی تجاوز به خاک ایران را کلید زدند؟ رهبران تل آویو و دولت آمریکا چه انتظاراتی داشتند و با چه واقعیاتی روبرو شدند؟»
در پاسخ به این پرسشها لاسجردی میگوید: ما در یک رقابت تنگاتنگ و همیشگی با اسرائیل هستیم. تلاش رژیم صهیونیستی به ویژه در هفتههای اخیر معطوف به بر هم زدن مذاکرات ایران و آمریکا بوده و همیشه این رژیم تلاش میکند تا از هر موضوعی که به تثبیت یا ارتقای جایگاه ایران در منطقه کمک کند، جلوگیری کرده و آن را به شکست بکشاند. اسرائیل با این ذهنیت به ایران حمله کرد که نگذارد تثبیت جمهوری اسلامی در مقطع پس از جنگ اکتبر اتفاق بیافتد. لذا علنا اعلام کرد دست به جنگی پیشدستانه زده و بازی تخریبی را در منطقه در پیش گرفته است.
به گفته این تحلیلگر روابط بینالملل، تیم نتانیاهو به دنبال حذف و از دور خارج کردن جمهوری اسلامی بودند و همچنان تلاش دارند که با ضربات محکم و کارساز، ایران را از میدان به در کنند. سران اسرائیل بعد از طوفان الاقصی با صراحت اعلام کردند که سر جریان مقاومت در تهران است و دنبال نابودی این سر هستند و همه تلاششان را خواهند کرد. آنچه که توقع تل آویو بود محقق نشد و نتوانست با یک عملیات برقآسا و همهجانبه آشفتگی و فروپاشی در جامعه ایجاد کند و به شکرانه خداوند متعال، به واسطه توان دفاعی نیروهای مسلح، درایت رهبران سیاسی و کسانی که در سیستم تصمیمسازی نقش آفرینی کردند، ایران توانست نوعی بازآفرینی صورت دهد و در مقابل تجاوز اسرائیل محکم بایستد.
حیات مقدم اما معتقد است که هدف اصلی این حمله، ضربه زدن به ایران در مذاکرات با آمریکا بود: «آنها میخواستند برای رسیدن به اهداف مورد نظر خود در قالب توافقی از ما امضا بگیرند که غنیسازی را تعطیل کنیم و تحریمها هم به قوت خود باقی بماند که مورد پذیرش ایران واقع نمیشد. این البته از بازیهای سیاسی آمریکاییها است که تاریخ مصرفش به اتمام رسیده است.»
لاسجردی: در همین دوران اصطلاحا نه جنگ، نه صلح باید از فرصت استفاده کنیم و با دیگران گپوگفت کنیم و راههای نفوذ و خلاهای خود را تا حدودی مسدود کنیم تا بتوانیم تداوم این موقعیتِ پس از جنگ را داشته باشیم
دلیل ورود آمریکا به جنگ
به گفته لاسجردی، خیلی از کسانی که ورود آمریکا به جنگ را تحلیل کردند، معتقدند که آمریکاییها برای اینکه اسرائیل در مقابل حملات ایران کم آورد و توان ادامه حضور در فضای جنگ با هدف اولیه یعنی زدن، حذف و خارج کردن ایران از میدان را نداشت ورود کرد تا به اصطلاح بالانس قدرت در منطقه حفظ شود. به همین خاطر ورود آمریکا به جنگ را میتوان دلیل کافی برای ناکام دانستن برنامه تهاجم به ایران دانست.
از دید عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس هم، ناتوانی اسرائیل در دفع حملات موشکی ایران باعث شد تا آمریکاییها وارد معرکه شوند. اگر رژیم صهیونی کم نمیآورد هیچ وقت آمریکا وارد این جنگ نمیشد. خود آمریکاییها هم اقرار کردند که برخلاف منشور سازمان ملل متحد وارد این جنگ شدند چون موضوع هستهای ما صد در صد صلحآمیز است و هیچ کس، شک و تردیدی در این موضوع ندارد. اگر اورانیوم غنیسازی شده داریم برای نیازمندیهای داخلی کشور است. ما بارها گفتهایم برای رادیوتراپی و تامین ۲۷۰ قلم دارو نیاز به صنعت هستهای داریم. رآکتور هستهای تهران هم سوخت اورانیوم ۲۰ درصدی مصرف میکند. واقعیت این است که زورگویی آمریکا به حد خیلی بیشرمانه رسیده و آنها با علم به اینکه صنعت هستهای کشورمان صلحآمیز است، برای تضعیف ایران وارد این جنگ شدند.
آورده جنگ برای متجاوز چه بود؟
«عایدی این جنگ برای صهیونیستها و دولت ترامپ چه بود و چه تبعاتی را برای آنها به بار خواهد آورد؟»
لاسجردی در پاسخ میگوید: برای صهیونیستها و دولت ترامپ معلوم شد که اگر جمهوری اسلامی بارها اعلام میکرد در مقابل هر متخاصمی با قدرت ایستادگی میکند، واقعا با قدرت ایستاد و با قاطعیت پاسخ داد و نشان داد برای حفظ تمامیت ارضی با کسی تعارف ندارد و دیگر اینکه مشخص شد نباید روی حرفهای ترامپ خیلی حساب باز کنیم. اگر در گذشته نیمنگاهی به حرفهای ترامپ داشتیم، موضعگیریها و سخنان اخیر وی نشان داد که رفتارش مبتنی بر عقلانیت نیست و از این پس باید در درباره این عنصر خیالی و وهم زده به گونه دیگر رفتار کنیم، چون اساسا وعدهها و سخنان وی بیمبنا است. بنابر این باید بر مبنای واقعیات پیش رفت نه مواضع اعلانی طرف مقابل.
نماینده مردم ماهشهر در این باره توضیح میدهد: صهیونیست ها مدعی بودند قادرند موشکهای ما را قبل از شلیک به هدف منهدم کنند اما موفق نشدند. علیرغم ادعای صهیونیستها در حفظ حریم هوایی، موشکهای ایران به اهداف مهمی در اسرائیل اصابت کرد و خود صهیونیست ها هم اقرار کردند موشکهای ایرانی، مرکز تحقیقاتی وایزمن در اسرائیل را تخریب کرده و این رژیم ضربه جدی خورده است. صهیونیستها در همان پنج روز اول جنگ از طریق کانالهای واسطه به دنبال آتشبس بودند.
سمتوسوی تحولات منطقه بعد از جنگ دوازده روزه
به گفته لاسجردی، وقایع مربوط به این جنگ، تحولات منطقه را به شدت ازخود متاثر خواهد کرد. نکته اول این است که اتفاق خیلی مهم در منطقه رخ داده و جمهوری اسلامی ایران توانسته در مقابل هجمه بزرگ دو قدرت نظامی جهان ایستادگی کند. نکته دوم این است که بدهبستانها و گپوگفتها و دیپلماسی و رایزنی در سطوح مختلف در منطقه روی دور تند قرار گرفته و خیلی از کشورها و ملتها با ایستادگی ایران یک نگاه و انرژی جدیدی گرفتهاند.
عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس: صهیونیستها در همان پنج روز اول جنگ از طریق کانالهای واسطه به دنبال آتشبس بودند
این کارشناس روابط بینالملل میافزاید: نکته سوم این است که در همین دوران اصطلاحا نه جنگ، نه صلح باید از فرصت استفاده کنیم و با دیگران گپوگفت کنیم و راههای نفوذ و خلاهای خود را تا حدودی مسدود کنیم تا بتوانیم تداوم این موقعیت پس از جنگ را داشته باشیم چون به روز شدن و پرکردن خلاها، جزو زرنگیهای دوران نه جنگ، نه صلح است که باید به عنوان اصلیترین دستورکار مورد توجه قرار گیرد.
حیات مقدم هم بر این باور است که بعد از جنگ، ایران اسلامی همچون گذشته قوی مانده و «ما الان از لحاظ نظامی قویترین کشور منطقه هستیم و طبیعتا در معادلات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی منطقه ابزارهای اثرگذاری در اختیار داریم. ممکن است در کوتاهمدت مقداری اذیت شویم اما در درازمدت و میانمدت منافع خیلی خوبی عائد کشور خواهد شد.»
به گفته این نماینده مجلس، ما باید در ساختارهای امنیتی، نظامی و پدافندی تجدید نظر کنیم. به طور ویژه پدافند هوایی ما باید تقویت شود چون این رژیم کودککش دانشمند هستهای ما را با ۱۴ نفر اعضای خانوادهاش در آستانه اشرفیه به شهادت رساند ما آنجا پدافند موثری نداشتیم. بنابراین باید با تجدید نظر در ساختارها، آسیبشناسی کنیم و تغییرات جدی انجام دهیم تا کشور ایران قدرتمند بماند و کسی دیگر جرات جسارت به این آب و خاک را نداشته باشد.